چهارشنبه ۰۵ اردیبهشت ۱۴۰۳
۱۱:۰۴ - ۳۰ مرداد ۱۴۰۲ کد خبر: ۱۴۰۲۰۵۲۲۳۲
دانشگاه

۸۰ درصد رتبه‌های برتر از ایران رفتند

مهاجرت دانشجویان از ایران,مهاجرت 80 درصد رتبه‌های برتر از ایران
پژوهشی درباره مهاجرت رتبه‌های برتر رشته ریاضی و فیزیک در سال‌های ۱۳۸۰ تا ۱۳۹۵ نشان می‌دهد که همه ۱۰رتبه برتر سال‌های ۸۷ و ۸۸ رشته ریاضی و فیزیک از ایران رفته‌اند.

روزنامه هم میهن نوشت: مهاجرت دانشگاهیان از ایران و سکونت دائمی آنها در کشورهای جهان اول، موضوع تازه‌ای نیست. باوجود اینکه  آمارهای بسیاری درباره مهاجرت نخبگان ارائه شده، اما هنوز هم این موضوع که در دهه۸۰ از آن به‌عنوان «فرار مغزها» یاد می‌شد، جامعه را بی‌حس نکرده است و هر خبر تازه‌ دراین‌باره، یک افسوس تازه هم دارد.

در سال‌های اخیر بسیاری از فارغ‌التحصیلان دانشگاهی با ویزای تحصیلی روانه کشورهای دیگر شدند و رفته‌رفته با پیدا کردن شغل یا تشکیل خانواده، مهاجرت خود را دائمی کردند. وضعیت دانشجویان سال‌های دهه۸۰ یا ابتدای۹۰ چگونه است؟ بررسی‌های هم‌میهن نشان می‌دهد که از میان رتبه‌های یک تا ۱۰رشته ریاضی و فیزیک در سال‌های ۱۳۸۰ تا ۱۳۹، ۱۱۴نفر، دیگر در ایران حضور ندارند.

آمریکا، کانادا و سوئیس ازجمله کشورهایی‌اند که دانشجویان آنها را به‌عنوان مقاصد خود انتخاب کرده‌اند. این گزارش بر پایه بررسی‌ای است که اندیشکده هاتف براساس اطلاعات لینکدین این افراد و در طول یک‌سال، آن را تهیه کرده و برای نخستین‌بار در روزنامه «هم‌میهن» منتشر می‌شود. داده‌های این گزارش نشان می‌دهد که به‌طور متوسط ۷۸درصد نخبگان، دیگر به کشور بازنگشته‌اند. داده‌های این گزارش پارسال تهیه شده و احتمال خطای اندکی در آنها وجود دارد.

داده‌های گزارش سیاستی اندیشکده هاتف که یک نهاد پژوهشی است و در سال ۹۷ ایجاد شده است، نشان می‌دهد که از میان ۱۰رتبه برتر سال ۸۰ رشته ریاضی و فیزیک، فقط دو نفر از آنها در ایران مانده‌اند. یک‌نفر دانشیار مهندسی برق دانشگاه صنعتی شریف است و دیگری استادیار گروه مهندسی برق دانشگاه صنعتی امیرکبیر. از میان چندنفر باقیمانده ۵نفر مقیم آمریکا هستند و دونفر مقیم کانادا. اوضاع در ورودی‌های سال ۸۱ هم مشابه است. با این تفاوت که سه‌نفر از رتبه‌های برتر، ساکن ایرانند و مشغول فعالیت در حوزه‌های استارت‌آپ و صنعت هستند. از نفرات باقی‌مانده ۳نفر ساکن آمریکا هستند، دو نفر ساکن کانادا و یک‌نفر ساکن سوئیس، در این گزارش سرنوشت رتبه ۵ ورودی سال ۸۱ روشن نیست. از ورودی‌های سال ۸۲ دانشگاه در رشته ریاضی و فیزیک یک‌نفر ساکن ایران است و فعال در حوزه بازار و استار‌ت‌آپ و باقی یا در کانادا هستند یا در آمریکا.

براساس این پژوهش از ورودی‌های سال ۸۳ فقط یک‌نفر ساکن ایران است و از ورودی‌های سال ۸۴ فقط دونفر. داده‌های این پژوهش نشان می‌دهند که در سال ۸۵، دونفر از رتبه‌های برتر در شرکت اپل مشغولند و رتبه برتر آن‌سال هم‌اکنون استادیار دانشگاه استون انگلیس است. رتبه دوم رشته ریاضی سال ۸۶، استادیار دانشگاه شهید چمران اهواز است و رتبه هفت، معاون مدیرعامل کارگزاری مفید و رتبه ۵ هم نیروی آزاد توسعه‌دهنده وب معرفی شده است. باقی نفرات یا ساکن آمریکا هستند یا کانادا.

از رتبه‌های برتر ورودی سال ۸۷ دانشگاه، هیچ‌کس ساکن ایران نیست. رتبه اول آن‌سال اکنون دانشجوی دکترای استنفورد است و رتبه ۹، استادیار دانشگاه واشنگتن سیاتل. رتبه ۵ هم به‌عنوان استادیار علوم و مهندسی کامپیوتر در دانشگاه چینی هنگ‌کنگ معرفی شده است.

رتبه‌های برتر سال ۸۸ هم در شرایط مشابهی‌اند، از میان تمام ۱۰رتبه برتر رشته ریاضی و فیزیک هیچ‌کس اکنون در ایران نیست، رتبه ۵ ساکن کاناداست و باقی ساکن آمریکا، دونفر در شرکت اپل فعالند و یک‌نفر استادیار دانشگاه واشنگتن است.

رتبه۹ سال ۸۹، فارغ‌التحصیل دکترای مهندسی برق از دانشگاه صنعتی شریف است و ساکن ایران. کشور مقیم رتبه ۵، دانشگاه هلند و ایران معرفی شده است. او پژوهشگر اقتصاد دانشگاه آمستردام است و کارشناس اقتصادی مرکز پژوهش‌های مجلس. از ورودی‌های سال ۸۹ یک‌نفر در جمهوری چک است، یک‌نفر در امارات‌متحده عربی و دیگران همچنان در آمریکا به‌سر می‌برند.

اوضاع رتبه‌های برتر ورودی‌ سال ۹۰ هم مشابه با دیگر سال‌هاست. در این‌سال یک‌نفر فارغ‌التحصیل دکترای مهندسی برق دانشگاه صنعتی شریف معرفی شده است و ساکن ایران و دیگران ساکن آمریکا، کانادا و سوئیس. از ورودی‌های سال ۹۱ دانشگاه، یک‌نفر دانشجوی دکترای شریف است و یک‌نفر مهندس نرم‌افزار در گروهی صنعتی در ایران. دیگران همچنان آمریکا و کانادا را به‌عنوان کشورهای محل زندگی‌شان انتخاب کرده‌اند. یک‌نفر محقق «برکلی» است، دیگری دانشجوی دکترای «ام‌آی‌تی».

رتبه‌یک سال ۹۲، دکترای فیزیک شریف دارد و مولف کتب کنکور است. رتبه ۴، دانشجوی دکترای فیزیک شریف است و باقی همچنان آمریکا و کانادا را به‌عنوان کشورهای محل زندگی‌شان انتخاب کرده‌اند.

در سال ۹۳ کشورهای محل اقامت رتبه‌های برتر، تغییر کرده است. در جدول مربوط به این‌سال، رتبه‌سوم همان‌سال ساکن ترکیه است و دانشجوی ارشد علوم و مهندسی کامپیوتر دانشگاه کوچ. رتبه‌دوم در دانشگاه ملبورن استرالیا، دکترای مهندسی پزشکی می‌خواند و یک‌نفر هم مهندس توسعه نرم‌افزار در شرکتی تبلیغاتی در فرانسه است. رتبه۱۰ سال ۹۳، در ایران مانده و پژوهشگر در دانشگاه شریف است. تعداد بیشتری از ورودی‌های سال ۹۴ در ایران مانده‌اند. مثلا رتبه دو این‌سال رشته‌اش را تغییر داده و اکنون دانشجوی پزشکی دانشگاه تهران است. رتبه ۴ آن‌سال دانشجوی دکترای مهندسی برق دانشگاه شریف است و رتبه ۵، سرپرست تیم هوش‌مصنوعی در یکی از اپلیکیشن‌های پرطرفدار. یک‌نفر هم دانشمند داده و بنیانگذار یک استارت‌آپ در ایران است.

رتبه یک سال ۹۵ اکنون دانشجوی کارشناسی ارشد مهندسی برق دانشگاه صنعتی شریف است، یک‌نفر دانشجوی ارشد «ام‌بی‌ای» و دیگری مهندس نرم‌افزار در یک مجموعه مهندسی. باقی دانشجویان همچنان یا در آمریکا هستند یا سوئیس. یک‌نفر هم از ورودی‌های آن سال دانشجوی دکترا در دانشگاه تورنتو است.

این داده‌ها پارسال تهیه شده و ممکن است درصدی خطا داشته باشند. نکته دیگر اینکه، این گزارش تنها آمارهای مربوط به سال‌های ۸۰ تا ۹۵ است، پرسش اینجاست که وضعیت مهاجرت دانشجویان در سال‌های اخیر چه تغییری کرده است؟ بهرام صلواتی، مدیر رصدخانه مهاجرت، دی پارسال در نشست خبری اعلام کرد که ایران بعد از ۷ تا ۸ سال در تراز ۵۰ هزار دانشجوی مهاجر قرار گرفته است و اکنون وارد تراز بالاتر از ۶۶ هزار نفر دانشجوی مهاجر است: «این عدد نشان می‌دهد با سرعت پدیده افزایش جمعیت دانشجویی خارج از کشور را تجربه می‌کنیم.» صلواتی در آن نشست با بیان اینکه این آمارها با تاخیر یکی، دو ساله منتشر می‌شوند، تاکید کرد: «متاسفانه آمارهای ما در این زمینه به‌روز نیست و این امکان وجود ندارد که بدانیم درحال‌حاضر چقدر دانشجوی ایرانی در خارج از کشور مشغول به تحصیل هستند، به‌گونه‌ای‌که چندی پیش رئیس سازمان امور دانشجویان اعلام کرد، ما آمارهای دقیقی از خروج نخبگان در دست نداریم، ولی جای نگرانی نیست؛ اما این گفته نوعی تناقض آماری است.» مدیر رصدخانه مهاجرت در آن نشست، ایران را چهارمین کشور دانشجوی دکتری‌فرست به آمریکا توصیف کرد: ایران اولین کشوری است که نرخ ماندگاری را در این کشور دارند، ضمن آنکه ۹۰درصد فارغ‌التحصیلان PHD ایرانی در کشور آمریکا می‌مانند.

مهاجر فرستی ایران

پیمایش رصدخانه ملی مهاجرت در سال ۱۴۰۱ اطلاعات دیگری درباره مناطق دانشجو فرست ارائه می‌دهد. مثلا در بخشی از این گزارش تاکید شده که منطقه آسيای شرقی و اقيانوسيه همواره مبدأ اصلی دانشجويان بين‌المللی بوده است. در سال ۲۰۲۰ ميلادی ۲۹درصد از دانشجويان بين‌المللي از منطقه آسيای شرقی و اقيانوسيه بوده‌اند. مقايسه «سهم دانشجو فرستی مناطق مختلف نشان می‌دهد كه دو منطقه آسيای ميانه و جنوب و غرب آسيا بيشترين افزايش را در ميان مناطق جغرافيايی تجربه كرده‌اند. همچنين سهم دانشجو فرستی از دو منطقه صحرای آفريقا و آمريكای شمالی و اروپای غربی با كاهش همراه بوده است.»

در بخش دیگری از این گزارش به مقصد اصلی دانشجویان بین‌المللی اشاره شده است: «آمريكای شمالی و اروپای غربی همواره مقصد اصلی دانشجويان بین‌المللی بوده است. در سال ۲۰۲۰ میلادی تقريبا نيمی از دانشجويان بین‌المللی (۴۸درصد) كشورهای اين منطقه را به‌عنوان مقصد تحصيلی خود انتخاب کرده‌اند. سهم دانشجوپذيری منطقه آمريكای شمالی و اروپای غربی نسبت به سال ۲۰۱۰ با كاهشی تقريبا ۵درصدی همراه بوده است. اگرچه سهم دانشجوپذيری كشورها در اكثر مناطق جغرافيايی (به‌جز کشورهای صحرای آفریقا و کشورهای جزیره‌ای) با افزايش همراه بوده است اما كشورهای منطقه اروپای مركزی و شرقی، کشورهای عربی و کشورهای منطقه آسيای شرقی و اقيانوسيه طی یک‌دهه گذشته توانسته‌اند دانشجويان بين‌المللی بيشتری را به خود جذب کنند.»

داده‌های پیمایش رصدخانه ملی مهاجرت در سال ۱۴۰۱ همچنین تاکید دارد که چین و هند، کشورهای اصلی مبدأ دانشجویان بین‌المللی در منطقه OECD هستند. این دو کشور درمجموع بیش از ۳۰درصد دانشجویان بین‌المللی در کشورهای عضو OECD را تشکیل می‌دهند. «در سال ۲۰۲۰ کشور ایران با ۵۵هزار و ۲۱۳دانشجو در کشورهای این منطقه در رتبه سیزدهم در میان ۱۵کشور برتر دانشجو فرست به کشورهای منطقه OECD قرار گرفته است.» نکته مهم ماجرا اینجاست که تعداد دانشجویان ایرانی در کشورهای منطقه OECD معادل ۵/۱درصد دانشجویانی است که در داخل کشور ثبت‌نام کرده‌اند. کشور نپال ازاین‌حیث در جایگاه نخست قرار گرفته است. تعداد دانشجویان نپالی ثبت‌نام‌شده در کشورهای عضو OECD در سال ۲۰۲۰ معادل ۲۰درصد از کل دانشجویانی است که در داخل کشور نپال ثبت‌نام کرده‌اند.

جدول دیگری که در این پیمایش منتشر شده، نشان می‌دهد که ایران هفدهمین کشوری است که به دنیا دانشجو فرستاده است.

دانشجویان چرا مهاجرت می‌کنند؟

اندیشکده هاتف در بخش دیگری از این گزارش تاکید کرده است که بین چهار گروه فعالان استارت‌آپی، پزشکان و پرستاران، اساتید، محققان و پژوهشگران و دانشجویان و فارغ‌التحصیلان دانشگاهی بین ۶۳ تا ۷۱درصد از افراد تمایل زیاد یا بسیارزیاد برای مهاجرت از ایران دارند. این گزارش همچنین تاکید کرده که بین ۵۶ تا ۸۷درصد این گروه‌ها تمایل خود به مهاجرت را تا حد زیاد یا بسیارزیاد حاصل از شرایط عمومی کشور می‌دانند: «هرچند قیمت ارز و همه‌گیری کرونا در سال‌های اخیر باعث کاهش نسبی مهاجرت‌ها شده است ولی تمایل به مهاجرت از کشور و نارضایتی ایجادشده در پی آن، نشان‌دهنده وخامت اوضاع در بین گروه‌های تحصیلکرده و نیروی کار ماهر در کشور است.» در بخش پایانی این گزارش آمده که هرچه امید به آینده بیشتر باشد، میزان مهاجرت کمتر می‌شود: «امید به آینده جوانان در رابطه با شغل آینده‌شان، میزان درآمد آنها، توانایی تشکیل زندگی، ازدواج، خرید مسکن و… تاثیر گذارند و سرانجام امنیت (فیزیکی، روانی و اقتصادی) افراد در کشور نیز در فرار مغزها بی‌تاثیر نیست. افراد معمولا جذب کشورهایی می‌شوند که از لحاظ جذابیت و امید به ‌آینده‌روشن، اطمینان بیشتری داشته باشد.» نکته آخر این گزارش شرح‌حال وضعیت فعلی دانشجویان ماست.

سوگل دانائی

  • 13
  • 1
۵۰%
نظر شما چیست؟
انتشار یافته: ۱
در انتظار بررسی: ۷
غیر قابل انتشار: ۹
جدیدترین
قدیمی ترین
بقیه هم اگر شرایط برایشان جور شود خواهند رفت
مشاهده کامنت های بیشتر
محمدرضا احمدی بیوگرافی محمدرضا احمدی؛ مجری و گزارشگری ورزشی تلویزیون

تاریخ تولد: ۵ دی ۱۳۶۱

محل تولد: تهران

حرفه: مجری تلویزیون

شروع فعالیت: سال ۱۳۸۲ تاکنون

تحصیلات: کارشناسی حسابداری و تحصیل در رشته مدیریت ورزشی 

ادامه
رضا داوودنژاد بیوگرافی مرحوم رضا داوودنژاد

تاریخ تولد: ۲۹ اردیبهشت ۱۳۵۹

محل تولد: تهران

حرفه: بازیگر

شروع فعالیت: ۱۳۶۵ تا ۱۴۰۲

تحصیلات: دیپلم علوم انسانی

درگذشت: ۱۳ فروردین ۱۴۰۳

ادامه
فرامرز اصلانی بیوگرافی فرامرز اصلانی از تحصیلات تا شروع کار هنری

تاریخ تولد: ۲۲ تیر ۱۳۳۳

تاریخ وفات : ۱ فروردین ۱۴۰۳ (۷۸ سال)

محل تولد: تهران 

حرفه: خواننده، آهنگساز، ترانه‌سرا، نوازندهٔ گیتار 

ژانر: موسیقی پاپ ایرانی

سازها: گیتار

ادامه
عقیل بن ابی طالب زندگینامه عقیل بن ابی طالب؛ از صحابه پیامبر و امام علی (ع)

تاریخ تولد: ده سال بعد از عام الفیل

محل تولد: مکه

محل زندگی: مکه، مدینه

دلیل شهرت: صحابه و پسرعموی محمد

درکذشت: دوران حکومت معاویه، مدینه

مدفن: بقیع

ادامه
علیرضا مهمدی بیوگرافی علیرضا مهمدی؛ پدیده کشتی فرنگی ایران

تاریخ تولد: سال ۱۳۸۱ 

محل تولد: ایذه، خوزستان، ایران

حرفه: کشتی گیر فرندگی کار

وزن: ۸۲ کیلوگرم

شروع فعالیت: ۱۳۹۲ تاکنون

ادامه
حسن معجونی بیوگرافی حسن معجونی بازیگر کمدی سینمای و تلویزیون ایران

چکیده بیوگرافی حسن معجونی

نام کامل: محمد حسن معجونی

تاریخ تولد: ۲۸ دی ۱۳۴۷

محل تولد: زنجان، ایران

حرفه: بازیگر، کارگردان، طراح، مدرس دانشگاه

تحصیلات: رشتهٔ ادبیات نمایشی از دانشکده سینما تئاتر دانشگاه هنر

آغاز فعالیت: ۱۳۷۵ تاکنون

ادامه
ابراهیم بن جعفر ابی طالب زندگینامه ابراهیم بن جعفر ابی طالب

نام پدر: جعفر بن ابی طالب

سن تقریبی: بیشتر از ۵۰ سال

نسبت های مشهور: برادر محمد بن ابی طالب

ابراهیم بن جعفر ابی طالبزندگینامه ابراهیم بن جعفر بن ابی طالب

زندگینامه ابراهیم بن جعفر بن ابی طالب

ابراهیم بن جعفر بن ابی طالب فرزند جعفر بن ابی طالب بوده است، برخی از افراد ایشان را همراه با محمد از نوه های جعفر می دانند که عمال بن زیاد وی را به شهادت رساند. برخی از منابع می گویند که ابراهیم و محمد هر دو از لشکر ابن زیاد فرار کرده بودند که بانویی در کوفه آنها را پناه می دهد، اما درنهایت سرشان توسط همسر این بانو که از یاران ابن زیاد بود از جدا شد و به شهادت رسیدند. 

ادامه
مریم طوسی بیوگرافی مریم طوسی؛ سریع ترین دختر ایران

تاریخ تولد: ۱۴ آذر ۱۳۶۷

محل تولد: تهران

حرفه: ورزشکار، دونده دوهای سرعت

تحصیلات: کارشناسی تربیت بدنی از دانشگاه تهران

قد: ۱ متر ۷۲ سانتی متر

ادامه
زهرا گونش بیوگرافی زهرا گونش؛ والیبالیست میلیونر ترکی

چکیده بیوگرافی زهرا گونش

نام کامل: زهرا گونش

تاریخ تولد: ۷ جولای ۱۹۹۹

محل تولد: استانبول، ترکیه

حرفه: والیبالیست

پست: پاسور و دفاع میانی

قد: ۱ متر و ۹۷ سانتی متر

ادامه
ویژه سرپوش