به گزارش فرارو، برای بسیاری از داوطلبان دانشگاه، چشم‌انداز پیدا کردن شغل و رسیدن به درآمد یکی از معیارهای تصمیم‌گیری درباره ادامه تحصیل است. بازار کار برای همه رشته‌ها یکسان عمل نمی‌کند. بعضی گروه‌های تحصیلی بخش بزرگی از شاغلان را تشکیل می‌دهند و گروه‌هایی هم هستند که با وجود حضور در نظام آموزش عالی، سهم پایین‌تری از جمعیت شاغل دارند.
برای درک آمار سال ۱۴۰۴ باید دو سؤال جداگانه پرسید. اول اینکه چه سهمی از شاغلان از هر گروه تحصیلی آمده‌اند و دوم اینکه چه نسبتی از کل جمعیت هر گروه تحصیلی شاغل شده‌اند. نمودارهای زیر این دو شاخص را به‌ترتیب نشان می‌دهند.
سهم هر گروه تحصیلی از جمعیت شاغل
در آمار مربوط به ترکیب شاغلان، گروه «مهندسی، ساخت و تولید» با سهم ۲۷٫۱ درصدی اول است. گروه «بازرگانی، علوم اداری و حقوق» با ۲۵٫۹ درصد در رتبه بعدی قرار دارد. این دو گروه روی‌هم ۵۳ درصد از جمعیت شاغل را تشکیل می‌دهند؛ یعنی بیش از نیمی از شاغلان در یکی از این دو گروه تحصیل کرده‌اند.
با فاصله از آن‌ها، سهم «هنر و علوم انسانی» به ۹٫۲ درصد، «فناوری اطلاعات و ارتباطات» به ۷٫۳ درصد و «بهداشت» به ۷ درصد می‌رسد. سهم «علوم اجتماعی، روزنامه‌نگاری و اطلاع‌رسانی» ۶٫۳ درصد و سهم «علوم تجربی، ریاضی و آمار» ۶٫۱ درصد است. «علوم تربیتی» با ۴٫۹ درصد در رده بعدی است. «کشاورزی، جنگلداری، ماهیگیری و دامپزشکی» با ۳٫۱ درصد و «خدمات» با ۳ درصد در انتهای فهرست قرار گرفته‌اند.
این توزیع وزن بالای گروه‌های مهندسی و بازرگانی، علوم اداری و حقوق را در نیروی کار نشان می‌دهد. تعداد افراد تحصیل‌کرده در یک گروه، گستردگی فرصت‌های شغلی مرتبط و امکان کار در بخش‌های گوناگون نیز می‌تواند بر سهم آن گروه از شاغلان اثر بگذارد. بنابراین این رتبه‌بندی به‌تنهایی معیار سهولت پیدا کردن کار پس از فارغ‌التحصیلی نیست.
درصد اشتغال درون هر گروه رشته‌ای
اگر شمار شاغلان هر رشته را با کل جمعیت همان گروه مقایسه کنیم، تصویر دیگری به دست می‌آید. در داده‌های ۱۴۰۴، بیش از ۶۱ درصد جمعیت گروه «مهندسی، ساخت و تولید» شاغل بوده‌اند که بیشترین نسبت ثبت‌شده میان گروه‌هاست. گروه «کشاورزی، جنگلداری، ماهیگیری و دامپزشکی» با ۵۵٫۴ درصد و «فناوری اطلاعات و ارتباطات» با ۴۸٫۷ درصد در رتبه‌های بعد قرار دارند.
در گروه‌هایی که درصد بالاتری ثبت کرده‌اند، تعداد بیشتری از هر صد نفر شاغل بوده‌اند. داده‌ها مشخص نمی‌کنند شغل این افراد با رشته‌ای که خوانده‌اند مرتبط است یا خیر. در پایین جدول، «هنر و علوم انسانی» با ۳۴٫۳ درصد و «علوم تربیتی» با ۳۳٫۹ درصد قرار دارند. اختلاف بالاترین و پایین‌ترین درصد اشتغال به ۲۷٫۵ واحد درصد می‌رسد.
چرا جایگاه رشته‌ها در دو نمودار فرق دارد؟
گروه «بازرگانی، علوم اداری و حقوق» دومین گروه از نظر سهم در میان شاغلان است، در حالی که ۴۷٫۴ درصد از افراد همین گروه شاغل‌اند و از مهندسی و کشاورزی پایین‌تر قرار می‌گیرد. فناوری اطلاعات و ارتباطات با سهم ۷٫۳ درصدی از کل شاغلان، درصد اشتغال ۴۸٫۷ را دارد. گروه کشاورزی هم با سهم ۳٫۱ درصدی از شاغلان، در جمعیت خود درصد اشتغال ۵۵٫۴ را ثبت کرده است.
در شاخص اول، مخرج کسر کل جمعیت شاغل است و در شاخص دوم مخرج، جمعیت همان گروه تحصیلی است. اولی برای توصیف ترکیب نیروی کار به کار می‌آید و دومی نشان می‌دهد چند درصد از افراد یک گروه تحصیلی شاغل‌اند. انتخاب رشته یا تصمیم‌گیری درباره سیاست‌های آموزشی به هر دو نگاه و شناخت مسیرهای واقعی ورود به شغل نیاز دارد. داده‌های سال ۱۴۰۴ نشان می‌دهد مهندسی در هر دو شاخص در صدر است، اما این هم‌زمانی برای همه رشته‌ها برقرار نیست. کیفیت و تناسب شغل با رشته، درآمد و امنیت اقتصادی نیز برای شناخت رابطه تحصیل و بازار کار اهمیت دارند.
- 11
- 6
