به نقل از فری تینک، وقتی بیماری همه گیر شروع شد، هیچ داروی تائید شده ای برای درمان کووید- ۱۹ وجود نداشت و تولید داروهای آن از ابتدا زمان بر بود؛ هنگامی که موجب مرگ بسیاری از بیماران شد، بدین ترتیب، پزشکان با تجویز داروهای تائید شده بدون برچسب درمانی بیماری کووید- ۱۹ با دارویی که داشتند، دست به کار شدند. این منجر به کشف نخستین داروی ویروس کرونا (corona) و نجات جان انسان شد؛ یک استروئید رایج که از دهه ها قبل در بازار وجود داشت. بااین وجود تغییر کاربردی دارو با بیماری همه گیر شروع نشد. محققان به صورت فزاینده ای در حال مطالعه داروهای موجود و تأثير آن ها بر درمان بیماری های دیگر هستند. این روش، سریعتر و ارزان تر از تولید داروی جدید است، ولی نتیجه یکسان است.
اکنون، پژوهشگران دستیابی به موفقیت بالقوه دیگری را در مورد تغییر کاربردی دارو ایجاد کرده اند؛ داروهای تولیدشده برای درمان اچ آی وی امکان دارد بتوانند یک بیماری لاعلاج آسیب بینایی به نام تحلیل خشک ماکولا را درمان کنند.
تخریب ماکولای خشک( تباهی لکه زرد)
تباهی لکه زرد وابسته به سن، شایع ترین علت از دست دادن بینایی در افراد بالای ۵۰ سال است. این بیماری به دو شکل مرطوب و خشک وجود دارد و درحالی که فرم خشک جدی نیست، ولی بسیار شایع تر است، بیش از ۲۰۰ میلیون نفر در سراسر جهان را تحتتأثیر قرار داده است. در مرحله پیشرفته خود که بعنوان « خشکی جغرافیایی» شناخته می شود، تباهی لکه زرد باعث ایجاد لکه های کور در بینایی فرد می شود. سپس میتواند تا جایی پیشرفت کند که دید مرکزی افراد به صورت کامل از بین برود. آنان هنوز هم میتوانند چیزهایی را در دید محیطی خود ببینند، ولی نه آنچه به صورت مستقیم در دیدشان است و این میتواند مانع از توانایی آنان در رانندگی، خواندن، کار کردن و حتی به تنهایی زندگی کردن شود.
در حال حاضر، هیچ درمانی یا دارویی برای تخریب ماکولای خشک ارائه نشده است، ولی اکنون، یک گروه بین المللی از دانشمندان تحقیقی را انجام داده اند که نشان می دهد دارویی که برای درمان اچ آی وی ( HIV) استفاده می شود، می تواند کمک کننده باشد.
دی ان ای( DNA) ناخواسته
برخی از دی ان ای موجود در سلول های ما حاوی دستورالعمل هایی برای ساخت پروتئین هایی هستند که تمام عملکردهای بدن ما را کنترل می کنند. ولی اکثر دی ان ای ناخواسته هستند.
افرادی که داروهای اچ آی وی ( HIV) مصرف می کنند ۴۰ درصد کمتر در معرض تخریب ماکولای خشک( تباهی لکه زرد) هستند.
« دی ان ای ناخواسته» اصطلاحی است که برای توصیف دی ان ای غیر رمزگذار استفاده می شود، یعنی نوعی که به سلول های ما دستور نمی دهد، پروتئین بسازند و به تازگی پژوهشگران شروع به کشف این نموده اند که این دی ان ای به راستی چه کاری انجام می دهد.
در سال ۲۰۱۱، گروه تحقیقاتی کشف کردند که تجمع یک نوع DNA ناخواسته( به نام Alu) در سلول های اطراف شبکیه به تخریب ماکولای خشک کمک می کند. این تجمع در خارج از هسته سلول ها، در منطقه ای به نام سیتوپلاسم اتفاق می افتد.
چندین بیماری بوجود دی ان ای در سیتوپلاسم مرتبط بوده است، بدین ترتیب پژوهشگران فکر کردند که آیا ممکن است تغییر کاربردی یک دارو برای آن بیماری ها ، تخریب ماکولای خشک را درمان کند.
تغییر کاربردی دارو
یک نوع دارو به نام بازدارنده های نوکلئوزید معکوس ترانس کریپتاز( NRTI) توجه پژوهشگران را جلب کرد. این داروها که برای استفاده بعنوان درمان اچ آی وی تائید شده اند، همچنین برای جلوگیری از تکثیر DNA Alu شناخته شده اند.
در سال ۲۰۱۴، پژوهشگران NRTI ها را در موش هایی با علائم تخریب ماکولا آزمایش کردند و دریافتند که این داروها میتوانند حیوانات را به صورت موثری درمان کنند. ولی، به صورت شگفت آور ، نه به خاطر اینکه روی DNA Alu تأثير می گذارد، بلکه به علت اینکه جمعی از پروتئین ها به نام اینفلامازوم( فعال کننده مسیر التهابی) را مسدود می کنند.
پژوهشگران برای تازه ترین مطالعه خود، پایگاه های بیمه درمانی را بررسی کردند که حاوی داده های بیش از ۱۰۰ میلیون بیمار جمع آوری شده طی دو دهه بود تا ببیند آیا بین استفاده از NRTI و تخریب ماکولای خشک در افراد ارتباطی وجود دارد یا خیر.
از این بررسی، آنان دریافتند که افرادی که این داروها را مصرف می کنند، حدود ۴۰ درصد کمتر از افراد مشابهی که از این داروها استفاده نمی کنند، به بیماری کم بینایی مبتلا می شوند.
شایان ذکر است، یک مطالعه مشاهده ای مانند این تحقیق، رابطه علت و معلولی را ثابت نمی کند، زیرا افرادی که این داروها را مصرف می کنند از جهات مختلفی که پژوهشگران نمی توانند ببینند یا کنترل کنند متفاوت هستند. اما نتایج این تحقیق همراه بامطالعه روی موش ها، بسیار امیدوارکننده به نظر می رسد.
پژوهشگران اینک امیدوارند که آزمایش ها بالینی را برای آزمایش توانایی NRTI ها و مشتقات ایمن آن ها ( Kamuvudines) در درمان تخریب ماکولای خشک انجام دهند. پژوهشگران معتقدند، داروهای HIV نیز میتوانند به درمان دیگر بیماری های مرتبط با اینفلامازوم نیز کمک کنند.
محقق جیا کریشنا امباتی در بیانیه مطبوعاتی بیان کرد:« ما معتقدیم Kamuvudines ممکن است در برابر تعداد زیادی از بیماری های تخریب کننده شایع شامل فعال شدن اینفلامازوم، مانند مولتیپل اسکلروزیس، آلزایمر و دیابت نوع ۲ مؤثر باشد.»
ازآنجاکه NRTI ها پیش از این، یک بار مراحل توسعه را طی کرده اند ، تصویب آنها برای درمان تخریب ماکولای خشک در افراد به مدت طولانی یا به همان میزان هزینه نیاز ندارد.
پژوهشگران بعد از مطالعه روی موش ها اظهار کردند:« اگر امروز یک آزمایش را آغاز کردیم، و NRTI در درمان( تخریب ماکولای وابسته به سن) مؤثر بود، میتوان این دارو را برای استفاده در کمتر از مدت ۲ تا سه سال، با کمتر از ۱۰ میلیون دلار هزینه تائید کرد.»
نتیجه این تحقیق در مجله PNAS منتشرشده است.
- 11
- 6
