به باور ناظران عمومی و کارشناسان مسائل سیاسی، از مهمترین موانع مذاکره با امریکاییها این است که آنان نتایج دلخواه و مدنظر از مذاکره را قبل از هرگونه مذاکره اعلام میکنند. مثلا آمریکا میگوید «ایران باید اینگونه باشد.»، «در فلان مسئله باید چنین کند» و... که بیشتر از آنی که نشان از مذاکره داشته باشد، امر به انجام یا عدم انجام کاری است. کارشناسان سیاسی معتقدند وقتی نتیجه مذاکره از قبل اعلام میشود، صحبت کردن در مورد مذاکره معنایی ندارد.
اگر مذاکره برای به کرسی نشاندن حرف یک طرف باشد بدون شک نباید خواستار مذاکره شد، یا اگر قرار است نتیجه از مذاکره بیرون بیاید طرح مطالبات غیرمنطقی و همزمان کردن آن با تحریم چه معنایی میتواند داشته باشد.
پرسش اساسی که میتوان مطرح کرد، چرایی عدم اعتماد ایران به مذاکره با آمریکا است که بیشتر به طرف آمریکایی بر میگردد تا ایران، چون ترامپ میتوانست با حفظ برجام، موضوعات یا مشکلات مورد نظر خود را در قالب مذاکره طرح و با اعتمادسازی ایران را به پای میز مذاکره مینشاند. بنابراین عدم عمل به نتایج مذاکره در سابقه آمریکا هر کسی را که اهل مذاکره باشد بی اعتماد خواهد کرد. برای مثال می توان به مذاکره آمریکا و کره شمالی اشاره کرد که این مذاکرات در چند سال پیش با کرهشمالی یک طرفه شد، و همچنین لیبی نیز میتواند نمونهای از منطق مذاکره آمریکا باشد.
رئیسجمهور امریکا پس از دیدار با رئیسجمهور کره شمالی در سنگاپور، بلافاصله گفت: «شاید توافقی بکنیم و چند ماه بعد نخواهم ادامه دهم.» بنابراین مذاکره با امریکا در شرایطی امکان پذیر است که آمریکا، اولا به مذاکره دو طرفه اعتقاد داشته باشد، و همچنین به طور عملی پایبندی به نتیجه مذاکره را نشان دهد. «همدلی»، در این راستا با دکتر داریوش قنبری استاد دانشکاه و عضو شورای مرکزی حزب مردم سالاری گفتوگویی انجام داده که شرح آن را در زیر میخوانید:
قابل اعتماد نبودن ترامپ بزرگترین مانع مذاکره
داریوش قنبری نماینده مجلس و فعال سیاسی در گفتوگو با «همدلی»، ضمن اشاره به اهمیت پایبندی آمریکا به عنوان یکی از طرفین مذاکره، به اصول مذاکره، گفت: « اگر ترامپ به دنبال مذاکره است بهترین کار و نشان دادن حسن نیت این است که به برجام برگردد».
این فعال سیاسی در ادامه افزود: « به قول ظریف وزیر امور خارجه کشورمان ما ۱۳ سال [برای دستیابی به توافق وین] مذاکره کردیم و آمریکا نیز در این مذاکرات حضور داشت. اکنون چرا باید دوباره با رئیسجمهور ترامپ که مشخص نیست به امضای خود پایبند بماند، اعتماد کنیم؟».
قنبری در پاسخ به این سوال که علت اینکه ترامپ پافشاری بسیاری برای مذاکره دارد چیست؟، گفت: «ترامپ در شرایط ویژهای قرار دارد از یک طرف با نگاه بسیار اساسی و راهبردی برای دور بعد
انتخابات ریاست جمهوری برنامهریزی میکند که بخش مهمی از تصمیمگیریهایش با این موضوع گره خورده است».
او در پایان گفت: « تحلیل آمریکا این نیست که اگر وارد فاز نظامی با ایران شود به صلاح آمریکا خواهد بود به همین دلیل در این مقطع بحث مذاکره را مطرح کردند البته که ترامپ قابل اعتماد نیست. آن حداقل اعتمادی را که برای مذاکره مورد نیاز است ندارد.»
توماس جی ویس: من هم به ترامپ اعتماد ندارم
«توماس جی ویس»، مدیر موسسه مطالعات بینالمللی رالف بانچ، عضو هیات علمی دانشگاه ایالتی نیویورک است. وی سالها در حوزههای تخصصی مهمی مانند سازمانهای بینالمللی، مدیریت جنگ و اقدامات بشردوستانه و سیاست خارجی ایالات متحده تحقیق و بررسی و تدریس کرده است. خبرگزاری ایلنا گفتوگویی با این استاد دانشگاه انجام داده که «توماس جیویس»، نیز از بیاعتمادی به ترامپ سخن گفته است. او معتقد است که «ایران را طرف قابل اعتمادی میدانم و به آنها حق میدهم که به آمریکا و ترامپ اعتماد نکنند چراکه ایران به تمامی تعهدات خود دربرجام بر اساس گزارشهای حاصل شده پایبند است.» گزیدهای از اظهارات این استاد دانشگاه ایالتی کالیفرنیا را در زیر میخوانید.
جیویس، گفت: من هم به ترامپ اعتماد ندارم اما نمیتوانم او را سرنگون کنم. اما معتقد هم نیستم که مذاکره با او بینتیجه است. اما ایران را طرف قابل اعتمادی میدانم و به آنها حق میدهم که به آمریکا و ترامپ
اعتماد نکنند چراکه ایران به تمامی تعهدات خود دربرجام بر اساس گزارشهای حاصل شده پایبند است.
او افزود: «چیزی که مشخص است این است که آمریکا در اقتصاد جهانی تاثیرگذار است. آمریکا در واقع با تصمیمات اخیر خود بر اقتصاد جهانی و کشورهای وابسته به نفت ایران تاثیر چشمگیری خواهد گذاشت و این کشورها را تحت تاثیر خود قرار خواهد داد».
این استاد دانشگاه در باره اینکه در حال حاضر آمریکا به کمک اهرم دلار زورگویی میکند و درگیری آمریکا در این حوزه به ایران محدود نمیشود و بسیاری از کشورها از جمله روسیه را شامل میشود، گفت: « دلار آمریکا اکنون ارز مسلط و قوی در جهان است. من با توجه به شواهد و آمار بعید میدانم این ارز با ارز دیگری جایگزین شود. دلار آمریکا سالهاست ارز مسلط است. بنابراین به این سادگیها نمیتوان آن را با ارز دیگری جایگزین کرد».
او در پاسخ به این سوال که عدم تمدید معافیتهای نفتی با توجه به اینکه ایران به دنبال تبادل نفت با نیازهای اساسی مردم بوده چه تبعات حقوق بشری میتواند داشته باشد؟ گفت: « این امر مشابه برنامه «نفت برای غذا» در عراق در دوران صدام حسین است. در آن زمان برای حل این موضوع نیاز به مقابله اتحادیه اروپا و شورای امنیت برای حل این بحران وجود داشت اما اکنون شرایط آسانتر است چرا که در حال حاضر تصمیم شورای امنیت این نیست که معافیتها لغو شود و بر مردم فشار آورده شود».
تحریمها به زندگی عادی مردم فشار میآورد
توماس جی ویس در پاسخ به این بحث، مبنی بر اینکه به نظر می رسد هدف آمریکا از تحریمها ملت ایران است و نه صرفا نظام این کشور، گفت: « جالب است من کتابی را در مورد منطق تحریمها با عنوان « درد غیرنظامی و دستاورد سیاسی» نوشتهام. این حقیقت وجود دارد تحریمها مستقیما به زندگی مردم عادی فشار وارد میکند. از سویی این موضوع هم باید مورد توجه قرار گیرد که اگر مردم یک کشور در معرض درد و فشار و سختی باشند، احتمال شکلگیری اعتراض در میان آنها بالا میرود و تداوم اعتراضها میتواند به تغییر حاکمیت در آن کشورها منجر شوند».
او در باره اقدام ضد بشری آمریکا در تحریم نهادهای امدادرسان در سیل ایران، گفت: « در یک کلمه میتوان این موضوع را توصیف کرد، چندشآور است. ظاهرا اقلام بشروستانه از تحریمها به صورت کلی باید معاف باشند. مانند آنچه در کرهشمالی رخ داده است».
این استاد دانشگاه در پاسخ به این سوال که آیا اروپا میتواند ادعای پایبندی به برجام داشته باشد و در برابر اقدام آمریکا اقدامی صورت ندهد. برخی در ایران معتقدند در این شرایط که آمریکا از برجام خارج شده و اروپا هم اقدامی نمیکند باید از برجام خارج شوند، نظر شما چیست؟، گفت: «تجارت و سرمایه گذاری با ایالات متحده بسیار مهم است. اروپا وقتی ارزش تجارت با آمریکا را با تجارت با ایران مقایسه میکند قطعا متوجه اهمیت تجارت با آمریکا میشود. در این شرایط است که اصول و تعهدات و ارزشهای اخلاقی اهمیت خود را از دست میدهند و چیزی که مهم شود بازار و سود تجارت خواهد بود».
- 17
- 3
