میان انفجار و تکذیب؛ روایت‌های متفاوت از انفجار‌ها و نگرانی مردم در شب ۳۱ ژانویه

رویداد ۲۴ نوشت: وقوع چند انفجار در بندرعباس و اهواز، همزمان با انتشار روایت‌های متفاوت از علت و ابعاد حوادث، فضای خبری امروز را ملتهب کرده است؛ در حالی که خبرگزاری‌های رسمی از تلفات محدود و حوادث مسکونی می‌گویند، حجم شایعات و خبر‌های ضدونقیض در شبکه‌های اجتماعی، نگرانی افکار عمومی را افزایش داده است. این رخداد‌های زیر سایه روز تقویم یعنی ۳۱ ژانویه رنگ و بوی التهاب بیشتری نیز دارد. روزی که در مطرح‌ترین سایت‌های شرط بندی جهان به عنوان تاریخ حمله آمریکا به ایران عنوان شده است

بندرعباس و اهواز و آغاز موج اخبار انفجار

حوالی ساعت ۳ بعداز ظهر رسانه‌ها و شبکه‌های اجتماعی نوشتند که صدایی مهیب در برخی محلات بندرعباس به گوش رسید و موجب نگرانی مردم شد. مدیرکل مدیریت بحران استانداری هرمزگان گفت: صدای انفجاری که در برخی محلات بندرعباس شنیده شده مربوط به یک منزل مسکونی در بلوار معلم بوده است.

حسن‌زاده در این باره اظهار کرد: صدای انفجاری که در برخی محلات بندرعباس شنیده شده مربوط به وقوع حادثه در یک منزل مسکونی در بلوار معلم بندرعباس بوده است.

وی در گفت‌و‌گو با خبرگزاری مهر افزود: نیرو‌های آتش نشانی و نیرو‌های امدادی به محل حادثه اعزام شده‌اند و عملیات امدادرسانی آغاز شده است.

پس از انتشار این خبر در فضای مجازی گفته شد که سردار تنگسیری، فرمانده نیروی دریایی سپاه ترور شده است. ابتدا خبرگزاری تسنیم خبر را تکذیب کرد و دقایقی بعد روابط عمومی سپاه پاسداران اعلام کرد که خبر ترور کذب است و نباید به مطالب کانال ترور آلارم اعتنایی کرد

رئیس آتش‌نشانی بندرعباس گفت: ساکنان و مصدومین حادثه انفجار منزل مسکونی در بندرعباس از ساختمان خارج شدند و همکاران ما به دنبال کشف علت حادثه هستند

ساعتی بعد حسن زاده مدیرکل مدیریت بحران استانداری هرمزگان با اشاره به وقوع انفجار در یک مجتمع مسکونی در این استان، گفت: بر اثر این حادثه ۱۴ نفر مصدوم شدند و یک نفر جان خود را از دست داد.

ایسنا در خبری نوشت که وی با بیان اینکه علت وقوع این انفجار در دست بررسی است، بیان کرد: نتایج بررسی‌ها پس از تکمیل، از سوی مراجع رسمی اعلام خواهد شد.

انفجار در اهواز

صدای انفجار در اهواز هم زمان با انفجار در بندرعباس نیز واکنش‌های زیادی را در پی داشت. رئیس سازمان آتش‌نشانی و خدمات ایمنی شهرداری اهواز دقایقی بعد با اشاره به وقوع انفجار گاز در یک ساختمان چهار واحدی، از کشته شدن چهار نفر در این حادثه خبر داد.

ربیعی اظهار کرد: در حادثه انفجار گاز در ساختمان چهار واحدی در خیابان لاله ۳ منطقه کیانشهر، چهار عضو یک خانواده شامل پدر و مادر و دو فرزندشان کشته شدند.

وی افزود: همچنین در این حادثه دو نفر شامل یک کودک سه ساله و یک زن زنده از زیر آوار خارج شدند. قبل از رسیدن نیرو‌های آتش‌نشانی، حدود چهار مصدوم توسط اورژانس به مراکز درمانی انتقال یافتند.

شنیده شدن صدا‌های مهیب در آبادان و خرمشهر

کمی بعد از انتشار صدای انفجار در بندرعباس خبر دیگری درباره صدای انفجار مهیب در آبادان و خرمشهر منتشر شد.

شاهین هاشمی، معاون استاندار و فرماندار خرمشهر در گفت‌و‌گو با ایرنا اظهار کرد: شنیدن صدا‌های مهیب از صبح امروز مربوط به انفجار بقایای جنگی در منطقه شلمچه است و مردم نگران نباشند.

وی افزود: مقامات عراقی در حال پاکسازی نوار مرزی از مهمات و بقایای باقیمانده از جنگ هستند و شنیده شدن صدا‌های انفجار در شهر‌های آبادان و خرمشهر ناشی از آن است. مردم در این زمینه نگران نباشند چرا که این صدا‌ها هیچ منشا داخلی ندارد و ظهر جمعه و امروز و صدای چندین انفجار در آبادان و خرمشهر شنیده شده که آن هم مربوط به امحای کنترل شده مهمات در عراق بود.

ماجرای انتشار دود غلیظ در پرند تهران چه بود؟

به دنبال انتشار اخبار انفجار در کشور تصاویر مختلفی از آتش سوزی گسترده در پرند تهران منتشر شد. به دنبال انتشار این تصاویر فرماندار شهرستان رباط کریم و پرند گفت: شهرک صنعتی پرند دچار هیچ‌گونه آتش‌سوزی نشده و چنین چیزی را قویاً تکذیب می‌کنم.

وی در گفت‌و‌گو با ایسنا تاکید کرد که «در پی انتشار شایعاتی مبنی بر شنیده شدن صدای انفجار و مشاهده دود در مناطقی از شهر پرند و رباط‌کریم، هرگونه رخداد امنیتی یا نظامی را منطقه قویاً تکذیب می‌شود. هیچ‌گونه مشکل امنیتی و نظامی در سطح شهرستان رباط‌کریم و شهر پرند رخ نداده است و شایعات منتشر شده در فضای مجازی صحت ندارد».

خبر انفجار در تبریز هم تکذیب شد

بعد از انتشار اخباری درباره انفجار در تبریز، مجید فرشی مدیریت بحران استانداری آذربایجان‌شرقی گفت: در پی انتشار اخباری در برخی رسانه‌ها و فضای مجازی مبنی بر وقوع انفجار در شهر تبریز، بررسی‌ها نشان می‌دهد این خبر صحت نداشته و کذب است.

نخستین واکنش اسرائیل به روایت رویترز

ساعتی بعد خبرگزاری رویترز به نقل از دو مقام اسرائیلی دخالت اسرائیل در انفجار‌ها در ایران را تکذیب کرد و نوشت: اسرائیل در انفجار در بندرعباس نقشی نداشته و آن را تکذیب کرده است.

با این وجود فضای مجازی بستر انتشار توئیت‌هایی از چهره‌های اسرائیلی است که ساعاتی پیش از این انفجار‌ها توئیت‌هایی حاوی اعداد رمزی منتشر کرده بودند

مردم نگران زیر بمباران اخبار رسمی و غیررسمی

در آستانه ۳۱ ژانویه، هم‌زمان با اوج‌گیری گمانه‌زنی‌ها درباره احتمال اقدام نظامی آمریکا علیه ایران، موجی از خبر‌های مربوط به «انفجار»، «حادثه»، «صدای مهیب» و «رویداد‌های امنیتی» در رسانه‌ها و شبکه‌های اجتماعی بیش از هر زمان دیگری افکار عمومی را ملتهب می‌کند. اخباری که فارغ از صحت یا منشأ آنها، تأثیری مستقیم و فوری بر روان عمومی جامعه گذاشت. نتیجه روشن بود: اعصاب به‌هم‌ریخته، اضطراب فراگیر و احساس ناامنی‌ای که از خبر جلوتر دوید.

نکته مهم اینجاست که در شرایط تهدید خارجی، جامعه بیش از هر زمان دیگری نسبت به نشانه‌ها حساس می‌شود. هر صدای غیرعادی، هر حادثه صنعتی یا حتی شایعه‌ای بی‌پایه، در ذهن افکار عمومی در چارچوب «پیش‌درآمد حمله» معنا می‌یابد. در چنین فضایی، خبر انفجار دیگر صرفاً یک خبر نیست؛ بلکه نشانه‌ای از آغاز سناریوی بدترین حالت ممکن تلقی می‌شود.

این وضعیت بیش از آنکه محصول خود رویداد‌ها باشد، نتیجه نحوه گردش خبر است. انتشار هم‌زمان اخبار تأییدنشده، روایت‌های متناقض، تأخیر در اطلاع‌رسانی رسمی و سکوت یا ابهام نهاد‌های مسئول، عملاً میدان را به شبکه‌های اجتماعی و کانال‌های غیررسمی واگذار کرده است.