به گزارش ایسنا، مطالعهای که توسط محققان دانشگاه کامرینو (Camerino) در ایتالیا انجام شد، نشان داد که عایق چربی محافظ نورونها میتواند وقتی بیخواب میشویم، آسیب ببیند و پردازش ذهنی ما را به خطر بیندازد.
این تیم از طریق آزمایشها و بررسیهای مختلف، اختلالات شیمیایی در سلولهای الیگودندروسیت (oligodendrocyte) را به عنوان علت اصلی آسیب شناسایی کرد. این سلولها کلسترولی را که بخش کلیدی پوششهای محافظ معروف به میلین(myelin) را تشکیل میدهد، مدیریت میکنند.
محققان در مقاله منتشر شده خود مینویسند: این مطالعه با پیوند دادن محرومیت از خواب به اختلال در یکپارچگی میلین، کند شدن هدایت عصبی و نقصهای رفتاری، الیگودندروسیتها را به عنوان واسطههای کلیدی شناسایی میکند.
محققان اسکنهای MRI از ۱۸۵ داوطلب سالم را تجزیه و تحلیل کردند و نتایج مطالعات قبلی را که نشان میداد یکپارچگی ساختارهای ماده سفید مغز با کاهش کیفیت عادات خواب خود گزارش شده کاهش مییابد، تأیید کردند.
سپس این تیم آزمایشهایی را روی موشهایی که به مدت ۱۰ روز از خواب محروم شده بودند، انجام داد. در حالی که اندازه فیبرهای عصبی در مغز حیوانات بدون تغییر باقی ماند، غلاف میلین اطراف هر نورون یا آکسون، در مقایسه با نمونههای کنترل، نازکتر بود.
آزمایشهای بیشتر نشان داد که سیگنالدهی بین مناطق خاص مغز در موشهایی که بیخوابی را تجربه کرده بودند، حدود یک سوم کاهش یافته است. کمبود خواب همچنین منجر به کاهش هماهنگی در مناطق مغز شد.
آکسونها در ارتباطات عصبی بسیار مهم هستند. کمبود خواب منجر به نازک شدن میلین، کند شدن ارتباط نورونها و افزایش خطر خستگی ذهنی و گیجی میشود، همانطور که در آزمایشهای حافظه و ورزش انجام شده روی موشها نشان داده شده است.
یک تجزیه و تحلیل ژنتیکی انجام شده روی موشها نشان داد که الیگودندروسیتها دیگر به طور مؤثر کلسترول را به طور معمول مدیریت نمیکنند.
محققان میگویند: یافتههای ما نقش احتمالی اختلال تنظیم کلسترول الیگودندروسیتها را در نقصهای رفتاری مرتبط با کمبود خواب برجسته میکند و هدف جدیدی را برای مداخله آشکار میکند.
محققان به همین جا نیز بسنده نکردند. آنها به موشهای کمخواب داروی سیکلودکسترین (cyclodextrin) دادند تا انتقال کلسترول را بازیابی کنند که منجر به بهبود حرکتی و حافظه شد و این تأییدی بر آنچه اتفاق میافتاد، بود.
لازم به ذکر است که بخش عمدهای از این تحقیق از مدلهای حیوانی استفاده کرده است، بنابراین این موضوع باید در مطالعات آینده در انسانها نیز تأیید شود. با این حال، حتی با وجود این نکته، این شواهدی از یک مسیر جذاب است که از طریق آن کمبود خواب ما را تنبل میکند.
در ادامه، یافتههای این مطالعه میتواند به ارائه درمانهایی برای محدود کردن برخی از اثرات کمبود خواب برای کسانی که در آنها این یک بیماری مزمن است، کمک کند که با طیف وسیعی از مشکلات سلامتی بعدی نیز مرتبط بوده است.
محققان میگویند: شیوع فزاینده کمبود خواب یک چالش بهداشت عمومی در جامعه مدرن است و نشانههای کاهش هوشیاری، مانند واکنش کند و افزایش خطاها، شاخصهای رفتاری مستند شده کمبود خواب هستند.
این پژوهش در مجله PNAS منتشر شده است.
- 13
- 2
