تنور جدایيطلبی این روزها داغ است؛ از اقلیم کردستان گرفته تا قلب اروپا و اسپانیا. مطالبهای که در گام نخست باید از سد بلند مقاومت دولتهای مرکزی عبور کند. هرچند مسئله استقلالطلبی کاتالانها در اسپانیا مسئله جدیدی نیست اما جدیشدن این خواست در ماههای اخیر رفتهرفته به چالشی مهم میان بارسلونا و مادرید بدل شده است.
در آخرین مورد از دور جدید تنشها، روز گذشته پلیس اسپانیا اقدام به دستگیری شماری از مقامات ارشد کاتالونیا کرده و همچنین به برخی از وزارتخانههای دولت محلی که در سازماندهی برای برگزاری همهپرسی استقلال دست داشتهاند، حمله كرده است؛ همهپرسی استقلالی که دولت محلی کاتالونیا آن را یک حق قانونی و مشروع و مادرید آن را یک اقدام غیرقانونی میداند. مجموعا در روز چهارشنبه ١٤ نفر از مقامات کاتالونیا به وسيله پلیس بازدشت شدند. در میان دستگیرشدگان، نام جوزپ ماریا یووه، از معاونان رئیس دولت کاتالان نیز به چشم میخورد.
تمرد از قانون
علت دستگیری این افراد، تمرد از حکم دادگاه قانون اساسی برای توقف جریان همهپرسی بوده است. در واکنش به این اقدام دولت مرکزی، یوردی سانچز، رئیس مجمع ملی کاتالان نیز از مردم خواست به دور از خشونت و به شکلی صلحآمیز دست به اعتراض بزنند و به خیابانها بیایند.
با وجود فشارها و تهدیدات دولتی، در جریان حمله به وزارتخانهها، صدها هوادار استقلال کاتالان با تجمع در مقابل وزارت اقتصاد و محاصرهکردن نیروهای پلیس، یکصدا فریاد زدند که «ما رأی خواهیم داد». در ادامه واکنشها به این اقدام دولت، گابریل روفیان، نماینده جداییطلب کاتالان در پارلمان فرانسه از نخستوزیر اسپانیا خواسته «دستهای کثیفش» را از کاتالان کوتاه کند.
چرا آری؛ چرا نه
به نظر، مادرید و بارسلونا یک بار دیگر در برابر هم صفآرایی میکنند؛ البته این رویارویی اینبار به جای زمین فوتبال، در عرصه سیاسی رخ میدهد. در یک سو دولت محلی کاتالونیا به رهبری کارلز پوجدمون مصمم است در تاریخ یک اکتبر یعنی کمتر از دو هفته دیگر همهپرسی برای استقلال این منطقه را برگزار کند و در سوی دیگر ماریانو راخوی، نخستوزیر اسپانیا، وعده داده که این همهپرسی به واقعیت بدل نخواهد شد.
کاتالونیا منطقهای در شمال شرق اسپانیاست که از سال ٢٠٠٦ میلادی به صورت خودمختار اداره میشود. استدلال جداییطلبان این است که کاتالونیا به لحاظ فرهنگی، اقتصادی، سیاسی و اخلاقی از حق تعیین سرنوشت برخوردار است. آنها همچنین بر این باورند که این منطقه غنی با جمعیت هشتمیلیوننفریاش بیشتر از آنچه از اسپانیا دریافت کند، به اسپانیا خیر رسانده است.
بهعنوان مثال، تولید کاتالونیا در سال ٢٠١٣ میلادی ٢٠٣ میلیارد یورو بود که ٢٠ درصد از کل تولید ناخالص داخلی ١٠٤هزارمیلیاردی اسپانیا در آن سال را تشکیل میداد. یکی از خواستههای دولت کاتالونیا در سالهای اخیر پرداخت سهم کمتری از مالیاتهایی که از مردم این ایالت اخذ میشود به دولت مرکزی و تعیین سقف مالیاتها از سوي دولت محلی بوده است. آنها معتقدند تعهدات مالی این ایالت به دولت مرکزی باعث شده کاتالونیا با وجود توان اقتصادی بالایش به مقروضترین ایالت اسپانیا بدل شود و نزدیک به ۴۲ میلیارد یورو بدهی داشته باشد.
در مقابل، دولت اسپانیا با ردکردن این شائبهها، این کسری بودجه را مسئلهای ملی و ناشی از بحران اقتصادی کشور میداند و شاید به همین خاطر است که ماریانو راخوی گفته هیچ کشور دموکراتی با این خواست جداییطلبان کنار نخواهد آمد. البته دولت مادرید از حمایت دادگاه قانون اساسی این کشور برخوردار است؛ همان دادگاهی که قانون رفراندوم بهتصویبرسیده در پارلمان کاتالونیا را لغو کرد.
به هر صورت اقدامات روز گذشته مادرید نشان داد دولت مرکزی این کشور به هر قیمت قصد دارد مانع برگزاری همهپرسی شود. به گفته مقامهای آگاه، یکی از اهداف اصلی مقامات دولت مرکزی از دستگیریها و حملات اخیر، جلوگیری از ارسال کارتهای رأیگیری است.
گفته میشود برخی جعبههای ضبطشده حاوی کارتهای رأیگیری بودهاند که این به معنای تخطی دولت محلی از قانون و رأی دادگاه قانون اساسی است. از دیگر سو، نباید فراموش کرد که بخشی از این کشمکش بر سر برگزاری همهپرسی از نوعی بدبینی تاریخی میان مادرید و بارسلونا ریشه میگیرد.
خائن یا اکثریت خاموش
البته تلاش برای همهپرسی استقلال در کاتالونیا نهتنها اسپانیا بلکه خود این منطقه را نیز دوپاره کرده است. نتایج یک نظرسنجی به سفارش خود دولت کاتالان حاکی از آن است که ٤١ درصد رأیدهندگان موافق استقلال و ٤٩ درصد مخالف آن هستند.
هفته گذشته، آدا کالو، شهردار بارسلون که از موافقان برگزاری رفراندوم است، هشدار داد که فشار برای برگزاری همهپرسی، خواست نیمی از مردم کاتالونیا را نادیده میگیرد؛ همانهایی که از طرف جداییطلبان، خائن، ترسو و خودفروخته خوانده میشوند. از قضا مادرید خود را موظف به حمایت از همین مخالفان جدایی میداند که از آنها با عنوان «اکثریت خاموش» یاد میکند.
برخی گروههای مخالف برگزاری همهپرسی، قائل به وجود شباهتهایی میان این همهپرسی و برگزیت هستند. از نظر آنها، دولت محلی کاتالونیا از خشم و نفرت دیرینه مردم این منطقه و همچنین بحران اقتصادی اسپانیا برای ترویج نوعی حس قربانیبودن میان کاتالانها و پیشبرد اهداف خود بهره میگیرند.
اقتدارگرایی به سبک اسپانیا
پیش از دستگیری مقامات دولتی کاتالان به وسيله نیروهای گارد ملی و پلیس، در راستای فشارآوردن بر جداییطلبان، دادستان عالی اسپانیا، بازجویی از بیش از ٧٠٠ شهردار کاتالان را در دستور کار قرار داد و به پلیس دستور داد هر کدام از این افراد را که حاضر به همکاری نشوند، بازداشت کند.
مادرید همچنین کنترل منابع مالی این منطقه را در دست گرفته تا مانع صرف بودجه دولتی برای تبلیغ و ترویج جداییطلبي و برگزاری همهپرسی شود. با افزایش تنشها و کوتاهنیامدن مقامات کاتالونیا از برگزاری همهپرسی، دولت اسپانیا همچنین خود را برای دردستگرفتن تأمین مالی بخشهای دیگر خدمات عمومی از جمله پرداخت دستمزد کارگران و کارکنان آماده میکند.
در این میان، مأموران امنیتی نیز به برخی دفاتر روزنامههای محلی در کاتالونیا حمله كردهاند. در مقابل جداییطلبان معتقدند دولت اسپانیا با این اقدامات چهره حقیقی و اقتدارگراي خود را به نمایش میگذارد و بههمینخاطر مادرید را با برخی حکومتهای اقتدارگرا از جمله ترکیه مقایسه میکنند. به نظر میرسد اقدام دولت اسپانیا در دستگیری مقامات کاتالان و حمله به وزارتخانههای محلی نهتنها جداییطلبان را از تصمیم خود منصرف نخواهد کرد بلکه با افزودن بر میزان تنشها، آنها را در این مسیر مصممتر خواهد کرد.
- 17
- 6
