سه شنبه ۲۹ خرداد ۱۴۰۳
۱۱:۵۶ - ۰۶ اردیبهشت ۱۴۰۱ کد خبر: ۱۴۰۱۰۲۰۵۶۲
علما و مراجع تقلید

اگر حاکمی دلش برای دین می‌سوزد، فقر و تبعیض را برطرف کند

محمدرضا یوسفی,استاد دانشگاه مفید
استاد دانشگاه مفید با انتقاد از فاصله جامعه امروز ایران با جامعه مورد نظر قرآن گفت: امام علی(ع) از بین همه آسیب‌های اجتماعی بر دو مسئله فقر و تبعیض تاکید دارند و دلیلش این است که فقر و بی‌عدالتی بدترین آفت دین مردم است و دینشان را خراب می‌کند. پس اگر

به گزارش شفقنا؛ محمدرضا یوسفی، استاد دانشگاه مفید شامگاه چهارم اردیبهشت ماه در ششمین و آخرین جلسه از سلسله نشستهای دین، عدالت و معیشت مردم با اشاره به آیه شریفه ۱۱۲ نحل «وَضَرَبَ اللَّهُ مَثَلًا قَرْيَةً كَانَتْ آمِنَةً مُطْمَئِنَّةً يَأْتِيهَا رِزْقُهَا رَغَدًا مِنْ كُلِّ مَكَانٍ فَكَفَرَتْ بِأَنْعُمِ اللَّهِ فَأَذَاقَهَا اللَّهُ لِبَاسَ الْجُوعِ وَالْخَوْفِ بِمَا كَانُوا يَصْنَعُونَ»، گفت: آمنة در اینجا به معنای در امان بودن است؛ امنیت زمانی صرفا جلوگیری از تهدیدات خارجی و دشمنان بود، ولی به تدریج معنای وسیع‌تری به خود گرفته است؛ علامه طباطبایی مصونیت از سیل و زلزله و حوادث طبیعی را هم به آن افزوده است و قدری که جلوتر رفته فرموده هر چیز بد و شری که مردم، اموال، اعتبار و آبروی آنان را تهدید کند نا امنی محسوب می‌شود و حتی خود دولت‌ها می‌توانند عامل تهدیدکننده باشند.

وی افزود: امروز وقتی سخن از امنیت می‌شود امنیت اقتصادی یعنی داشتن درآمد باثبات، امنیت شغلی و امنیت سرمایه‌گذاری، عدم فروپاشی خانواده و کاهش اعتیاد و … را شامل می‌شود؛ وقتی طلاق در جامعه زیاد شود و شاهد فروپاشی خانواده باشیم نشانه ناامنی است و هرقدر امنیت بیشتر شود رفاه هم بیشتر خواهد شد. به تدریج با توسعه جوامع مسئولیت دولت‌ها هم بیشتر شده است. کاهش منازعات خارجی دولتها با بیرون، شفافیت در فرایند تصمیم‌گیری، حاکمیت قانون و آزادی سیاسی از مهمترین مصادیق تامین امنیت برای جامعه توسط دولتها است.

اطمینان و امنیت در نگاه مفسران

حجت الاسلام والمسلمین یوسفی ویژگی دوم جامعه نمونه از نگاه قرآن را اطمینان (مطمئنة) بیان کرد و توضیح داد: اطمینان یعنی اینکه جامعه نسبت به آینده خوشبین است. از منظر طبرسی نشانه اطمینان دو عامل است: یکی اینکه نسبت به ماندن در شهر و کشور خود انگیزه دارد و دوم اینکه دوست ندارد از کشور و منطقه خودش خارج شود. علامه طباطبایی هم دقیقا همین معنا را بیان کرده است. در برابر این پدیده، عدم سرمایه‌گذاری در جامعه و ناامیدی و گرایش به مهاجرت است و حتی سطح آموزش هم کاهش خواهد یافت.

استاد دانشگاه مفید تصریح کرد: سومین ویژگی در این آیه «یاتیها رزقها رغدا» است، یعنی وقتی امنیت در جامعه ایجاد شد، رزق هم خواهد آمد زیرا دلیلی ندارد کسی سرمایه‌های خود را از شهر و کشور خود بیرون ببرد. تعبیر «من کل مکان» یعنی این رفاه فقط محدود به یک شهر و منطقه نیست بلکه در سطح ملی و فراملی مطرح است و تبادلات هم به آسانی با کشورهای دیگر وجود دارد و به قول طبری این مسئله زمانی رخ می‌دهد که ما رابطه صلح‌آمیز با دنیای بیرون خود داشته باشیم.

نتیجه کفران نعمت

یوسفی تصریح کرد: در ادامه فرموده که برخی جوامع به نعمت‌های خداوند کافر شدند و در نتیجه خداوند لباس خوف و جوع بر تن آنان پوشاند، در این صورت امنیت اجتماعی و اقتصادی در خطر است و سرقت زیاد می‌شود و از دولت خودمان هم می‌ترسیم. اینجا دو جامعه با وضعیت متضاد معرفی شده است.

استاد دانشگاه مفید با بیان اینکه چرا این اتفاق رخ می‌دهد، اظهار کرد: به تعبیر قرآن کریم «بِمَا كَانُوا يَصْنَعُونَ» یعنی این موضوع به خاطر عملکرد خود جامعه است.

وی با اشاره به نامه امام به مالک اشتر گفت: کل نامه امیرالمؤمنین(ع) به مالک بر سه محور رونق و آبادانی، سامان‌مند شدن زندگی مردم و امنیت چرخ می‌زند؛ فرموده‌اند در گرفتن مالیات دو نگاه وجود دارد؛ اول اینکه چون دولت کسری بودجه دارد مالیات را افزایش می‌دهد، از نظر امام(ع) این خطا هست. پس نگاه باید این باشد که دولت نرخی تعیین کند که فعالان اقتصادی تشویق شوند نه اینکه انگیزه تولید از بین برود.

دهه ۹۰ دهه از دست رفته است

استاد اقتصاد دانشگاه مفید تصریح کرد: امروز در سطح جامعه ما امنیت، رفاه و خوش‌بینی به آینده وجود ندارد، در سال قبل بیش از چهار میلیارد دلار خروج سرمایه از کشورمان به ترکیه داشتیم، رتبه اول خرید مسکن در ترکیه برای ایران بوده است، بیشترین آمار تاسیس شرکت‌های خارجی برای ما بوده و بیشترین گردشگران را هم ایرانی‌ها تشکیل می‌دهند در حالی که شرایط وخیم اقتصادی داریم ونرخ رشد پایین و تورم ۴۰ درصدی را شاهدیم.

وی افزود: دهه ۹۰ دهه از دست رفته است و رشد اقتصادی صفر بوده و رشد فقر را شاهدیم؛ طبق آمار سال ۹۹، حدود سه میلیون نفر در جامعه فقر غذایی دارند و فقر به معنای گسترده رقم خیلی بیشتری دارد و متاسفانه آینده بسیار مبهم است و توافق و نرخ ارز و … تاثیرگذار است؛ اقتصاد در چنین شرایطی در اسارت سیاست است در حالی که قرآن اصل را در جامعه امن، اطمینان و رفاه و تامین رزق از هر مکانی می‌داند. بنابراین باید سیاست در خدمت اقتصاد قرار بگیرد و نه برعکس.

باید سیاست در خدمت اقتصاد قرار بگیرد و نه برعکس

یوسفی اضافه کرد: اگر سیاست بدون ملاحظات اقتصادی جلو برود نتیجه آن بر تن کردن لباس خوف و جوع و نا امنی و فقر است و نا امنی هم صرفا این نیست که اسلحه بر روی ما بکشند، امنیت شغلی و سرمایه‌گذاری و … هم شامل آن است. اگر فقر در یک جامعه زیاد شود سرقت و ناامنی زیاد شده و اخلاق هم به آسانی زیر پا گذاشته خواهد شد؛ جامعه‌ای که تورم بالا را تجربه کند وضعیت نابهنجاری پیدا می‌کند.

به گفته او، در جامعه ما اقتصاد به اسارت سیاست درآمده است. در حالیکه قران و نهج البلاغه سیاست را در خدمت اقتصاد معرفی می کند تا امنیت، رفاه و زندگی توام با آرامش را برای مردم ایجاد کند. حرکت کردن سیاست بدون ملاحظه وضعیت معیشتی مردم موجب می شود گرسنگی و ناامنی بسراغ جامعه بیاید و نیروهای مستعد یا دارای سرمایه تصمیم به مهاجرت بگیرند.

جایگاه اقتصاد در کلام پیامبر(ص)

وی با اشاره به سخن پیامبر(ص) در کافی گفت: فرمود خداوندا نان را بر ما مبارک بگردان (نان نماد رزق است) و مبادا ما گرفتار گرسنگی باشیم و بعد فرمودند اگر مردم گرسنه باشند عبادت خدا را نخواهند کرد و واجبات الهی را انجام نمی‌دهند. عطار نیشابوری در مصیبت‌نامه نقل کرده که مردی از دیوانه‌ای پرسید اسم اعظم خدا را می‌دانی و او گفت اسم اعظم خدا نان است ولی این را جایی نمی‌توان گفت. مرد گفت از خدا شرم کن چگونه اسم اعظم خدا نان است؟ دیوانه گفت در قحطی نیشابور در شهر گشتم و نه در جایی صدای اذان شنیدم و نه در مسجدی را باز دیدم.

یوسفی اضافه کرد: حکومت‌هایی که تصمیماتشان مبتنی بر دانش نباشد دائما گرفتار حوادث خواهند شد زیرا مسائل روز به روز نو به نو می‌شوند، امام(ع) فرمودند وقتی حکومت خوب است که براساس دانایی عمل کند و فرمودند در انحرافی که بعد از رسول‌الله شروع شد کسانی مدیریت کشور را برعهده گرفتند که دانش لازم را نداشتند.

مسئله دیگر رفتار خشن حکومت با مردم است که امام(ع) نسبت به خلیفه دوم مطرح کرد و در تحلیل دوره خلیفه سوم فرمودند که فساد یکباره ایجاد نمی‌شود، خلیفه اول که آمد دانش لازم را نداشت و دومی خشونت داشت و مجموعه تصمیمات غلط سبب شد جامعه در دوره عثمان به انحراف کامل کشیده شود و ثمره آن پیدایش حکومت معاویه و بنی امیه بود.

یوسفی اظهار کرد: حضرت علی(ع) در چنین وضعی بعد از عثمان حکومت را قبول کردند؛ ایشان از ابتدا اکراه داشتند و فقط دو چیز سبب شد تا آن را بپذیرند، اول فقر گسترده مردم و دیگری نابرابری شدید در بین مردم. وقتی فقر گسترده درجامعه ای وجود دارد حتما نظام سیاسی و اجتماعی با ارتکاب ظلم روبروست. در چنین جامعه‌ای عده‌ای آنقدر می‌خورند که شب نمی‌توانند بخوابند و برخی هم از فرط گرسنگی به دل درد می‌افتند.

علت تاکید علی(ع) بر حذف فقر

استاد دانشگاه مفید بیان کرد: ممکن است این سؤال پیش آید چرا امام علی(ع) از بین این همه آسیب‌های اجتماعی بر این دو مسئله تاکید دارند، دلیل این است که اگر حاکمی دلش برای دین می‌سوزد دو مسئله یعنی فقر و تبعیض و بی عدالتی بدترین آفت برای دین مردم است و دین آنها را خراب می‌کند. فقر باعث رواج فحشاء و خشونت و سرقت و … خواهد شد و اگر نابرابری زیاد شد نظام ارزشی جامعه متحول خواهد شد وگرنه جامعه سالم بر دو محور تقوا و علم می‌چرخد. در مجموع وظیفه اصلی حکومت، تامین امنیت و رفاه جامعه است و در این جامعه است که اخلاق و ارزشهای دینی رشد می کنند.

ضرورت نوبه نوشدن تفاسیر

یوسفی بیان کرد: علامه طباطبایی فرموده است که ما هر ده سال یکبار نیاز به تفسیر قرآن داریم زیرا هر چند سال سؤالات و فضای جدیدی برای بشر ایجاد می‌شود که باید پاسخ آن را از قرآن بگیریم. البته ما در مباحث تکنیکی و روشی مانند اینکه تورم چگونه مهار شود سراغ قرآن نمی‌رویم ولی در مباحث ارزشی و جهت‌گیری‌ها چنین کاری انجام می‌شود. البته باید در برداشت از قرآن هم مراقب تفسیر به رای باشیم یعنی باید سؤالات دنیای روز را به قرآن عرضه کرده و پاسخ آن را بگیریم.

گفتنی است نشست سخنرانی با موضوع «مسئولیت حکومت در برابر معیشت مردم» با همکاری کانون توحید، انجمن اندیشه و قلم و بنیاد اندیشه و احسان توحید برگزار ‌شد.

  • 9
  • 2
۵۰%
همه چیز درباره
نظر شما چیست؟
انتشار یافته: ۰
در انتظار بررسی:۰
غیر قابل انتشار: ۰
جدیدترین
قدیمی ترین
مشاهده کامنت های بیشتر
زندگینامه امام زاده صالح زندگینامه امامزاده صالح تهران و محل دفن ایشان

نام پدر: اما موسی کاظم (ع)

محل دفن: تهران، شهرستان شمیرانات، شهر تجریش

تاریخ تاسیس بارگاه: قرن پنجم هجری قمری

روز بزرگداشت: ۵ ذیقعده

زندگینامه امامزاده صالح

باورها و اعتقادات مذهبی، نقشی پررنگ در شکل گیری فرهنگ و هویت ایرانیان داشته است. احترام به سادات و نوادگان پیامبر اکرم (ص) از جمله این باورهاست. از این رو، در طول تاریخ ایران، امامزادگان همواره به عنوان واسطه های فیض الهی و امامان معصوم (ع) مورد توجه مردم قرار داشته اند. آرامگاه این بزرگواران، به اماکن زیارتی تبدیل شده و مردم برای طلب حاجت، شفا و دفع بلا به آنها توسل می جویند.

ادامه
محمدعلی جمال زاده بیوگرافی محمدعلی جمال زاده؛ پدر داستان های کوتاه فارسی

تاریخ تولد: ۲۳ دی ۱۲۷۰

محل تولد: اصفهان، ایران

حرفه: نویسنده و مترجم

سال های فعالیت: ۱۳۰۰ تا ۱۳۴۴

درگذشت: ۲۴ دی ۱۳۷۶

آرامگاه: قبرستان پتی ساکونه ژنو

ادامه
فردریش نیچه نگاهی ژرف به زندگینامه و اندیشه‌های فردریش نیچه

تاریخ تولد: ۱۵ اکتبر ۱۸۴۴

محل تولد: روکن، آلمان

حرفه: فیلسوف و منتقد فرهنگی

درگذشت: ۱۹۰۰ میلادی

مکتب: فردگرایی، اگزیستانسیالیسم، پسانوگرایی، پساساختارگرایی، فلسفه قاره‌ای

ادامه
هدیه بازوند بیوگرافی هدیه بازوند؛ بازیگر کرد سینما و تلویزیون ایران

تاریخ تولد: ۲۷ مرداد ۱۳۶۶

محل تولد: بندرعباس، ایران

حرفه: بازیگر سینما، تلویزیون و تئاتر

آغاز فعالیت: ۱۳۹۶ تاکنون

تحصیلات: فارغ التحصیل لیسانس رشته مهندسی معماری

ادامه
سانجیو باجاج بیوگرافی سانجیو باجاج میلیارد و کارآفرین موفق هندی

تاریخ تولد: ۲ نوامبر ۱۹۶۹

محل تولد: هندی

ملیت: هندی

حرفه: تاجر، سرمایه گذار و میلیارد 

تحصیلات: دکتری مدیریت از دانشگاه هاروارد

ادامه
محمد مهدی احمدی بیوگرافی محمدمهدی احمدی، داماد محسن رضایی

تاریخ تولد: دهه ۱۳۶۰

محل تولد: تهران

حرفه: مدیرعامل بانک شهر

مدرک تحصیلی: دکترای اقتصاد واحد علوم تحقیقات دانشگاه آزاد اسلامی تهران، کارشناسی ارشد علوم اقتصادی دانشگاه تهران، کارشناسی اقتصاد بازرگانی دانشگاه شهید بهشتی

نسبت خانوادگی: داماد محسن رضایی، برادر عروس قالیباف، برادر داماد رحمانی فضلی

ادامه
علی عسکری بیوگرافی علی عسکری سیاستمدار ایرانی

تاریخ تولد: ۱۳۳۷

محل تولد: دهق، اصفهان

حرفه: سیاستمدار، نظامی، مدیر ارشد اجرایی، مدیر عامل شرکت صنایع پتروشیمی خلیج فارس

آغاز فعالیت: ۱۳۶۲ تاکنون

تحصیلات: کارشناسی مهندسی برق - الکترونیک، کارشناسی ارشد مدیریت، دکتری مهندسی صنایع - سیستم و بهره‌وری

ادامه
ندا قاسمی بیوگرافی ندا قاسمی؛ بازیگر تازه کار و خوش چهره تلویزیون ایران

چکیده بیوگرافی ندا قاسمی

نام کامل: ندا قاسمی

تاریخ تولد: ۳۰ خرداد ۱۳۶۰

محل تولد: کرمانشاه

حرفه: بازیگر سینما، تلویزیون و تئاتر، مجری و صداپیشه

آغاز فعالیت: ۱۳۸۶ تاکنون

تحصیلات: دکترای شیمی آلی

ادامه
غلامعلی حداد عادل بیوگرافی غلامعلی حداد عادل؛ سیاستمدار ایرانی

تاریخ تولد: ۱۹ اردیبهشت ۱۳۲۴

محل تولد: تهران

حرفه: سیاستمدار ایرانی، عضور مجمع تشخیص مصلحت نظام، دانشیار بازنشسته دانشگاه، رئیس فرهنگستان زبان و ادب فارسی و بنیاد سعدی

آغاز فعالیت: ۱۳۵۷ تاکنون

حزب سیاسی: اصولگرا

تحصیلات: لیسانس و فوق لیسانس فیزیک از دانشگاه تهران و شیراز (پهلوی قدیم)، دکتری فلسفه از دانشگاه تهران

ادامه
ویژه سرپوش