
به گزارش روزنامه پیام ما، «امین محمدولی»، «محمدرضا محمدی»، «سعید غلامی»، «لطفالله مرادی»، «روحالله علیجانی»، «فریبرز هادیزاده»، «سجاد نصرالهی»، «بهرام طهماسبی»، «محمد رحیمی»، «موسی رحیمی»، «احمد تقیزاده» و «ایوب حسنوند» و یک نفر دیگر که هنوز نامش اعلام نشده، نام چند جان عزیز است که در غروب شنبه، ۲۳ آبان، در حادثه مرگبار واژگونی اتوبوس در جاده «دشتعباس دهلران» به «مورموری» استان ایلام از دست رفتهاند؛ نامهایی که وقتی نفس در سینه داشتند، پدر، همسر، برادر، دوست یا پسر کسی بودند؛ اما حالا فقط نامی حکشده بر سنگ گوری شدهاند که ادامه زندگی برایشان میسر نشد. حتی «سعید غلامی»، تازهدامادی که حالا عکس مجلس عروسیاش در فضای مجازی منتشر شده است هم، فرصتی برای شروع زندگی مشترک نداشت.
دستور پیگیری قضایی سانحه مرگبار
رئیسجمهور و وزیر کشور دستور رسیدگی ویژه و فوری به ابعاد مختلف این سانحه را صادر کردند. دادستان عمومی و انقلاب شهرستان آبدانان نیز از آغاز تحقیقات قضایی درباره علت وقوع این حادثه خبر داد و با تأکید بر ضرورت شفافیت در بررسی ابعاد این سانحه، اعلام کرد: «علت دقیق سقوط اتوبوس و عوامل مؤثر در بروز آن در دست بررسی است و درصورت احراز هرگونه تخلف یا قصور ازسوی اشخاص یا دستگاههای مسئول، برخورد قاطع قانونی با خاطیان صورت میگیرد.» اما هیچ گونه برخورد قضایی تا امروز نتوانسته است جلو حوادث مشابه را بگیرد.
شوک حادثه آنقدر زیاد است که بستگان جانباختگان توان گفتوگو و مصاحبه را ندارند. پسرعموی لطفالله مرادی گفتوگوی کوتاهی انجام میدهد: «باورش بسیار سخت است. ۲۰ کیلومتر مانده به مسیر خانههایشان در منطقه مورموری، ناگهان اتوبوس دچار سانحه و از مسیر جاده خارج شد و تعدادی جان خود را از دست دادند که پسرعموی من نیز جزو جانباختگان بود. از سانحه ازطریق تماس بچههای شرکت نفت مطلع شدیم. هنوز هیچکس به ما اطلاع نداده که علت این حادثه چه بوده است.»
مورموری شهری کوچک است. جمعیت این شهر براساس آخرین سرشماری به ۱۰ هزار نفر هم نمیرسد. حالا در این شهر کوچک که همه همدیگر را میشناسند، عزا به سبک همه اقوام «لر» برپاست. شهری که آن را نماینده تاریخی تمدن عیلام کهن و ایرانزمین میشناسند، در سالهای گذشته از زیرساختهای مهمی مانند جاده استاندارد هم بیبهره است.
روز ۲۶ تیرماه همین امسال بود که رئیس سازمان راهداری و حملونقل جادهای ایلام اعلام کرده بود این استان اکنون، شرایطی بهتر و ایمنتر از سایر استانها و کمترین میزان تصادفات را در کشور دارد.
تناقض آمار ایمنی با واقعیت راهها
به گفته «رضا اکبری»، معاون وزیر و رئیس سازمان راهداری و حملونقل جادهای، با استقرار بیش از ۱۰۰ دستگاه ماشینآلات راهسازی از استانهای مختلف، پروژهای سریع و گسترده برای اصلاح نقاط حادثهخیز و گلوگاههای ترافیکی مسیر ایلام به مهران آغاز شد. این اقدام که در مدت دو تا سه ماه انجام شد، موجب شد تا ایلام به استانی با کمترین میزان تصادفات در کشور تبدیل شود. بااینحال حتی بررسیای ساده در خبرها هم واقعیتی غیر از آنچه را معاون وزیر گفته است، نشان میدهد.
این حادثه مرگبار در کیلومتر ۱۰ محور فرعی دشتعباس بهسمت مورموری، یعنی در محدوده حساس منطقه چاههای نفت «سگر» رخ داد؛ این مسیر در اصل، با مشخصات راه روستایی درجه دو طراحی شده بود، اما سالهاست بدون برخورداری از استانداردهای هندسی، عرض کافی، روشنایی شبانه، خطکشی استاندارد و شانه خاکی همسطح، زیر بار ترافیک سنگین صنعتی و سرویسهای پرسنلی قرار دارد. ایسنا درباره این حادثه در گزارشی نوشت: «وقوع این فاجعه درحالی است که نگاهی کارشناسانه به وضعیت کلان شبکه راهسازی ایلام تا تاریخ ۲۴ آبان ۱۴۰۵، نشان میدهد اکثر شریانهای حیاتی استان در چرخهای از تأخیرهای سنواتی، بودجههای قطرهچکانی و کارگاههای رهاشده گرفتارند. برای نمونه، محور ترانزیتی و موسوم به «جاده مرگ» میان دهلران و اندیمشک به طول ۸۷ کیلومتر، باوجود تمامی وعدههای مسئولان برای اتمام تا پایان امسال، همچنان در حدود ۶۰ کیلومتر از مسیر خود بهصورت دوطرفه، فرسوده و نیمهکاره باقی مانده است؛ وضعیتی که فقط چند هفته پیشاز واژگونی اتوبوس مذکور، به مرگ ۷ تن در حوادث پیاپی طی چند روز منجر شده بود.»
چرا خطر تصادف همچنان تکرار میشود؟
«محمد عبیدی» از اهالی روستای «شهرک سپتون» مسیر دشتعباس میگوید که واژگونی این اتوبوس بهعلت تعداد بالای تلفات رسانهای شده است، وگرنه این جاده همیشه جادهای خطرآفرین بوده و سوانح زیادی در آن اتفاق افتاده است: «همه جادههای استان ایلام بد و خطرناکاند؛ مخصوصاً جادههایی که به مرکز استان منتهی نمیشوند. این اولین تصادف و واژگونی خودروها در این مسیر نیست، ماهانه چند اتفاق بد در این مسیر دوطرفه پرپیچوخم اتفاق میافتد. بیایید و خودتان در این جادهها رانندگی کنید، میبینید که اساساً در این مسیرها، دید در شب وجود ندارد و در روز هم بسیاری از نقاط آن کور است. در برخی از پیچهای مسیر اصلاً دید وجود ندارد. مردم محلی هم فقط چون جاده را میشناسند، میتوانند در آن رانندگی کنند که آنها هم مدام درگیر سانحه میشوند.»
«خدایار بختیاری» نیز از دیگر اهالی این بخش است. او میگوید: «فکر کنم باز هم این حادثه تقصیر راننده یا نقص فنی اتوبوس بیفتد. اما باور کنید این جاده هر چند وقت یک بار، مثلاً دو ماه یک بار، تصادف سنگینی به خودش میبیند. فقط چون ماشینهایی که یا تصادف میکنند یا واژگون میشوند، خودروی شخصیاند، موضوع به رسانهها کشیده نمیشود. این منطقه هر سال حادثه منجر به مرگ یا قطع عضو و بههرروی، خسارت بالای جانی دارد. نماینده هم آمده و از این منطقه بازدید کرده است؛ اما هیچوقت جادههای منطقه ما بهسازی نشده است. حالا حتماً باید این هم جوان از دست میرفت تا رسانهها بیایند و جادههای ایلام را هم بررسی کنند؟ این داغ برای منطقه ما خیلی بزرگ است. جان رفته که برنمیگردد، حداقل کاری کنند این تلفاتدادنها تمام شود.»
نماینده شهروندان حوزه جنوب استان ایلام در مجلس شورای اسلامی نیز، گفتههای اهالی بومی را تأیید میکند: «زیرساختهای جنوب ایلام بههیچوجه پذیرفتنی نیست و باید اقدام لازم برای بهبود این وضعیت صورت گیرد.»
ایرنا به نقل از «اسدالله چراغی» نوشت: «اکنون، بیماران بستری در دزفول شرایط خوبی دارند و چنانچه بیماری به اعزام به مرکز استان یا کشور نیاز داشته باشد، اعزام میشود. علت وقوع حادثه استان ایلام درحال بررسی است و تا زمان بررسی کامل، نمیتوان اظهارنظر دقیقی درخصوص علت وقوع آن کرد.»
ناوگان و جاده؛ سهم هر عامل در سانحه چیست؟
پروژه بهسازی و چهارخطهسازی محور راهبردی آبدانان به مورموری و دهلران پساز گذشت سالها، همچنان به قطعات بسیار کوتاه، منقطع و نامتقارن محدود شده و بخشی عمده از مسیر بدون تعریض پلهای قدیمی و با اختلاف سطح خطرناک آسفالت زیر بار ترافیک سنگین صنعتی رها شده است.
براساس آنچه خبرگزاری ایسنا اعلام کرده است، سایر پروژههای کلیدی استان ازجمله طرح احداث تونل دوم آزادی در محور ترانزیتی ایلام به حمیل و کرمانشاه که پیشرفت حفاری آن پساز سالها بهٔکندی پیش رفته و به کمتر از یکسوم رسیده است، بهٔهمراه تأخیرهای فرسایشی در چهارخطهسازی محور ایوان به قلاجه و ناتمامماندن تقاطعهای غیرهمسطح در مسیر ایلام به مهران، همگی گواه این حقیقت تلخ است که کارگاههای عمرانی استان، بیش از آنکه شتابدهنده توسعه باشند، به نقاط بحرانی و تلههای مرگ برای شهروندان تبدیل شدهاند.
این گزارش میگوید که ریشه کندیِ کار مداوم را باید در زنجیرهای از قصورهای نهادی و ترک فعلها جستوجو کرد؛ جایی که ازسویی، هدایت غیراستاندارد ترافیک بهسمت کارگاههای راهسازی فاقد علائم هشداردهنده و نیوجرسی، خودروها را در معرض خروج از مسیر و واژگونی آنی قرار میدهد و ازسویدیگر، شرکتهای بزرگ نفت و گاز فعال در حوزه دهلران، باوجود انتفاع کلان اقتصادی از منابع منطقه، در قبال مسئولیتهای اجتماعی خود مبنیبر ایمنسازی راههای پیرامونی تأسیسات کوتاهی میکنند و گاه، ناوگان فرسوده و استیجاری را به کار میگیرند.
خروج از این وضعیت مستلزم ارادهای قاطع ازسوی دستگاه قضایی برای تعیین سهم تقصیر دستگاههای مقصر، تزریق بیواسطه و اضطراری درآمدهای نفتی برای اتمام چهارخطهسازی شریانهای جنوب ایلام، اعمال نظارت سختگیرانه بر سلامت و استانداردهای ناوگان ترابری پرسنل، و ایمنی فوری مقاطع باز و رهاشده است تا خون جانباختگان دشتعباس نقطه پایانی بر رویکردهای فرمایشی و شعاری در توسعه زیرساختهای حیاتی استان ایلام باشد.
این حادثه درحالی استان ایلام را به عزای عمومی کشاند که در تاریخ ۲۸ شهریور، مدیرکل راه و شهرسازی استان ایلام با اشاره به وضعیت زیرساختهای حملونقل استان، گفته بود: «ایلام از ۳ هزار و ۵۰۰ کیلومتر راه، فقط ۱۸۰ کیلومتر چهارخطه دارد و حتی یک کیلومتر بزرگراه یا آزادراه در استان وجود ندارد.»
نویسنده ستاره حجتی
- 12
- 6









































