ارزبران بزرگ سال کرونا معرفی شدند. جزئیات آمارهای گمرک در سال گذشته حاکی از این است که ۴هزار و ۹۵۹قلم کالا در فهرست وارداتی کشور جا گرفته است که ارزشی معادل ۳۸میلیارد و ۸۹۳میلیون دلار دارد. نکته قابل توجه آنکه، یک سوم ارزش واردات به ۳۰ قلم عمده اختصاص دارد. در میان اقلام عمده،« ذرت دامی»،« گوشی تلفن همراه » و« برنج» در سکوی اول تا سوم واردات به لحاظ ارزش قرار دارند. مطابق آمارها، ۹میلیون و ۸۶۵هزار تن« ذرت دامی» به ارزش ۲میلیارد و ۵۰۶میلیون دلار در سال ۹۹ وارد کشور شده و این کالا را صدرنشین واردات به لحاظ ارزش کرده است. اما جایگاه دوم واردات در اختیار« گوشی تلفن همراه » به لحاظ ارزش است که سهم آن به لحاظ وزنی ۵هزار تن و به لحاظ ارزشی ۲میلیارد و ۴۳۶میلیون دلار است. در سال کرونا همچنین« برنج» با وزن یک میلیون و ۳۴هزار تن و ارزش ۹۲۵میلیون دلار وارد کشور شده است. بررسی اقلام عمده وارداتی نشان می دهد که در میان آنها کالاهایی مانند موز، انواع داروها، گوشت منجمد و توتون قرار دارند.
کالاهای ارزبر سال ۹۹ در سه گروه سرمایه ای، واسطه ای و مصرفی معرفی شدند. بیشترین سهم واردات در سال گذشته متعلق به کالاهای واسطه ای بوده که در فرآیند تولید مورد استفاده قرار می گیرد. از سال ۹۷ که تحریم های اقتصادی موجب کاهش درآمدهای ارزی کشور شد، تجارت خارجی نیز دستخوش محدودیت هایی شد که به منظور مدیریت بازار ارز اعمال شد. سیاست گذار از یک سو صادرکنندگان را به واسطه تعهد ارزی ملزم به بازگشت ارز صادراتی شان در مدت زمان مشخص کرد و از سوی دیگر واردات با ممنوعیت هایی در برخی از کالاهای مصرفی غیرضروری روبه رو شد. همچنین اولویت تخصیص و تامین ارز نیز برای کالاهایی که خارج از لیست ممنوعه بودند، اعمال شد. این موضوع موجب شد تا برخی از کالاهای وارداتی در گمرکات دپو شده و سیاست های جدیدی نیز برای کاهش رسوب زدایی از کالاها اعمال شود. سال گذشته نیز این روند ادامه یافت. در این گزارش به ۱۰ کالای مهم در هر یک از شریان های واردات اعم از سرمایه ای، واسطه ای و مصرفی پرداخته شده است؛ کالاهایی که در اولویت تامین ارز قرار گرفته و وارد کشور شده اند.
براساس گزارش آماری که از سوی آرزو غنیون، معاون مدیر کل دفتر آمار و پردازش اطلاعات گمرکی تهیه شده است، در کالاهای مصرفی، گوشی تلفن همراه بیشترین ارزش واردات را به خود اختصاص داده است. در کالاهای واسطه ای، بیشترین ارزش واردات مربوط به ذرت دامی بوده و در کالاهای سرمایه ای نیز دستگاه گیرنده و فرستنده از نوع SDH به ظرفیت ۱۵۵مگابیت بر ثانیه( STM1) و بالاتر، بیشترین ارزش واردات را ثبت کرده است. میزان واردات کشور بر اساس اطلاعات موجود و مقدماتی سال ۱۳۹۹، با کاهشی معادل ۶ درصدی در وزن و ۱۲ درصدی در ارزش دلاری در مقایسه با مدت مشابه سال ۱۳۹۸، به ترتیب به ارقام ۳۳ میلیون و ۷۳۶ هزار تن در وزن و ۳۸ میلیارد و ۸۹۳ میلیون دلار در ارزش رسیده است.
گروه بندی کالاهای وارداتی
کالاها و خدمات واسطه ای آنهایی هستند که در فرآیند تولید کالاها و خدمات نهایی مورد استفاده قرار می گیرند؛ یا به عبارت بهتر برای ایجاد کالای دیگری از آنها استفاده می شود. محصولاتی که طی یک فرآیند تولید، ساخته و در تولید کالاهای دیگر نیز استفاده می شوند؛ مانند چوب، فولاد، شکر و ...
کالاها و خدمات نهایی که خود به دو دسته مصرفی و سرمایه ای تقسیم می شوند ، شامل آن دسته از کالاها و خدماتی هستند که در فرآیند تولید قرار نگرفته و غالبا با پول مورد معامله قرار می گیرند. کالاهای مصرفی خود به دو دسته کالاهای بادوام و کالاهای بی دوام تقسیم می شوند. کالاهایی که تنها به قصد رفع نیاز خریداری می شوند و می توانند مانند نان بی دوام یا همانند آپارتمان( خریداری با قصد زندگی) در گروه بادوام تقسیم بندی شوند. کالاهای سرمایه ای نیز کالاهایی هستند که نه برای رفع نیاز، بلکه به منظور کسب سود خریداری شده اند.
اما در بحث واردات، کالاهای سرمایه ای به ویژه به کالاهایی اطلاق می شود که ذاتا دارای ارزش هستند؛ مانند انواع ماشین آلات، دستگاه ها و تجهیزات. در این میان، برخی از کالاها ماهیت دوگانه ای دارند، به طوری که می توانند در دو دسته مختلف کاربرد داشته باشند. به عنوان مثال ، نمک هم در مصرف مستقیم به عنوان کالای مصرفی تلقی می شود و هم در فرآیند تولید مواد غذایی به عنوان کالای واسطه ای دسته بندی می شود.( واسطه ای- مصرفی)
به طور کلی، بسته به اینکه چه کسی کالایی را خریداری کند و چه استفاده ای از آن کالا شود، یک محصول ممکن است کالای واسطه ای، مصرفی یا سرمایه ای محسوب شود. نکته قابل توجه این است که کالاهای واسطه ای در محاسبه تولید ناخالص داخلی کشور، لحاظ نمی شود. تولید ناخالص داخلی ، اندازه گیری از تولید است که با تمام کالاها و خدماتی که یک کشور یا منطقه تولید می کند برابری کند. بنابراین چنانچه کالاهای واسطه ای در تولید ناخالص داخلی یک کشور لحاظ شود، میزان تولید ناخالص دو برابر خواهد شد؛ چراکه یک محصول نهایی، فقط یک بار باید مورد محاسبه قرار گیرد.
اطلاعات واردات سه گروه کالایی
براساس بررسی انجام شده در دفتر آمار و پردازش اطلاعات گمرکی گمرک ایران از میزان واردات کالاها طی سال ۱۳۹۹، حدود ۱۶درصد از ارزش و حدود ۶درصد از وزن کل کالاهای وارداتی به کالاهای مصرفی، ۷۰درصد از ارزش و ۹۳درصد از وزن کلیه کالاهای وارداتی به کالاهای واسطه ای و در نهایت حدود ۱۴درصد از ارزش و حدود ۲درصد از وزن کالاهای وارداتی در سال ۱۳۹۹، به کالاهای سرمایه ای اختصاص داشته است. علاوه بر این ، در سال مورد بررسی تعداد ۴۹۵۹ قلم کالایی وارد کشور شده که از میزان ۳۵۱۷کالا تحت کد تعرفه HS مربوط به کالاهای مصرفی، ۸۶۵ قلم کالایی مربوط به کالاهای سرمایه ای و ۵۷۷ قلم کالا در زمره کالاهای واسطه ای جای گرفته اند.
میزان واردات کالاهای مصرفی از نظر وزنی و ارزشی در سال ۱۳۹۹ نسبت به مدت مشابه سال قبل کاهشی و در عوض واردات کالاهای واسطه ای و سرمایه ای با افزایش روبه رو بوده است. این کاهش وزنی و ارزشی در واردات کالاهای مصرفی سال گذشته نسبت به سال ۱۳۹۸ عمدتا در کالاهای مصرفی وارداتی غیرضروری یا کالاهایی که در داخل کشور تولید مشابه داشته یا به مرحله تولید و ارائه به بازار رسیده اند، اعم از ظروف پذیرایی و آشپزخانه، برخی لوازم خانگی( آشپزخانه و خانه) و مانند آنها، رخ داده است.
اقلام عمده مصرفی:براساس آماری که در این گزارش ارائه شده، اقلام عمده گروه کالاهای مصرفی عمدتا گوشی موبایل، برنج، موز، انواع داروها، گوشت منجمد گاوی و توتون بوده است. ده قلم نخست اقلام عمده مصرفی، حدود ۷۳ درصد از ارزش کل این گروه کالایی را به خود اختصاص داده اند.
اقلام عمده سرمایه ای:اقلام عمده گروه کالاهای سرمایه ای عمدتا شامل دستگاه های گیرنده و فرستنده، ماشین آلات و دستگاه های مکانیکی، کمپرسورهای مولد سرما، سوئیچ شبکه کامپیوتر، مولد گازی تولید همزمان برق و گرما، کمپرسورهای برودتی مخصوص کولر خودروهای سواری و وانت، ماشین های خودکار داده پردازی شخصی و سرور کامپیوتر بوده است. ۱۰قلم نخست در این گروه بیش از ۲۲ درصد از ارزش کل این گروه کالایی را به خود اختصاص داده اند.
اقلام عمده واسطه ای:اقلام عمده گروه کالاهای واسطه ای عمدتا شامل ذرت دامی، کنجاله، دانه سویا، مخلوط های گندم، روغن دانه آفتابگردان، الکترودهای زغالی و... بوده است. ۱۰قلم نخست این گروه، بیش از ۲۶درصد از ارزش کل واردات این گروه کالایی را به خود اختصاص داده اند.
گروه های کالایی در ده قلم نخست وارداتی
در بررسی صورت گرفته در ۱۰ قلم نخست کالاهای وارداتی به لحاظ ارزشی طی سال ۱۳۹۹ که حدود ۵۹ درصد از وزن و ۲۵درصد از ارزش کل کالاهای وارداتی سال گذشته را به خود اختصاص داده اند، مشاهده می شود حدود ۴ درصد از وزن کالاهای مذکور به کالاهای مصرفی و عمدتا از نوع کالاهای اساسی مانند برنج، حدود ۵۴درصد از وزن آنها به کالاهای واسطه ای عمدتا از نوع کالاهای اساسی مانند ذرت دامی، کنجاله، دانه های روغنی سویا و مخلوط های گندم و ... و بخش ناچیزی به کالاهای سرمایه ای اختصاص داشته است.
ترکیب گروه های کالایی در کالاهای اساسی
از منظری دیگر با توجه به اینکه حدود ۶۹درصد از وزن و ۳۱ درصد از ارزش کل کالاهای وارداتی در سال گذشته به واردات کالاهای اساسی( موسوم به ۲۵ گروه کالایی) اختصاص داشته، عمده این کالاها در ردیف کالاهای مصرفی مرتبط با معیشت مردم و سهم کمتری از مصرفی ها در کالاهای واسطه ای( جهت تبدیل به کالاهای نهایی مصرفی مرتبط با معیشت) قرار می گیرند که ترکیب فوق الذکر منطقی به نظر می رسد.
- 16
- 3
