شنبه ۰۵ خرداد ۱۴۰۳
۱۴:۴۹ - ۰۱ خرداد ۱۳۹۷ کد خبر: ۹۷۰۳۰۰۱۸۹
اقتصاد کلان

تب ساخت‌ و ساز مال‌ها از چه زمانی به جان پایتخت افتاد؟

سونامی ساخت‌ و ساز,اخبار اقتصادی,خبرهای اقتصادی,اقتصاد کلان

به گزارش آرمان، اگر تا چندی پیش با سونامی ساخت ‌و ساز مال‌ها در پایتخت روبه‌رو بوده‌ایم، اینک باید بگوییم که مال‌سازی به شدت و حدت گذشته ادامه ندارد و شیب تند آن رو به افول است. البته در این میان مسائل بسیاری حائز اهمیت هستند، از جمله آنکه طراحی مال‌ها به‌گونه‌ای نبوده که مشتریان را راضی نگه دارد. از سوی دیگر، با ایجاد فروشگاه‌های آنلاین مال‌ها مانند ابتدای شروع فعالیتشان مشتریان زیادی را به خود جذب نمی‌کنند. آن‌چنان که شاهد هستیم در اقصی نقاط تهران برخی مال‌ها با شکست مواجه شده و دیگر پاخور چندانی ندارند. افشین خاکی، کارشناس مسائل شهری درباره روند ساخت‌وساز مال‌ها در گفت‌وگو با «آرمان» می‌گوید: شاهد هستیم که اکنون بسیاری از مال‌ها ورشکسته شده‌اند. مال‌هایی که طراحی‌شان به‌نحوی نبوده که بتوانند فضای متفاوتی را برای شهروندان ایجاد کنند. در واقع تا حدودی ورشکستگی اقتصادی مال‌ها باعث شده که روال اقبال مشتریان از چنین مراکزی کاهش پیدا کند. این در حالی است که بعد از روی کار آمدن فضای مجازی و خرید و فروش‌های آنلاین فروشگاه‌ها در دنیا با مشکل روبه‌رو شده و از رونق افتاده‌اند.

 

تب ساخت‌ و ساز مال‌ها از چه زمانی به جان پایتخت افتاد؟

روند شکل‌گیری مال‌ها به چند سال پیش برمی‌گردد. اوج ساخت‌ و ساز مال‌ها حدود شش هفت سال پیش بود که با صدور مجوزها همراه بود، اما بعد از آن یک توقفی در صدور مجوزها ایجاد شد و درخواست‌ها کاهش پیدا کرد. اکنون مال‌هایی که ساخته می‌شوند مواردی هستند که از قبل مجوز احداثشان صادر شده است. در واقع باید بگویم که اکنون تب و تاب مال‌ها کمتر شده و شیب تند آن تا حدودی متوقف شده است. بسیاری از پاساژهای کوچک در حال حذف شدن هستند و توان رقابتی ندارند. با این حال شکل‌گیری مال‌ها بیشتر به تغییر الگوی خرید برمی‌گردد، یعنی الگوی خرید شهروندان و بازارها تبدیل به مجتمع‌هایی شده که این مجتمع‌ها امکانات را متناسب با نیازهای جدید به خریداران می‌دهند. در واقع بیشتر مال‌ها در پاسخ به فضاهای لوکس مصرفی احداث می‌شوند و باید گفت که فضاها هم کالایی شده‌اند. اکنون فضا مثل کالا در کلانشهرها نیز خرید و فروش و مصرف می‌شود. به بیان دیگر ما رانت زمین و تراکم را داریم. تراکم به‌نوعی همان رانت زمین است. این تراکم باعث می‌شود که فضاهای ساخته شده خدماتی را کنار هم بگذارند تا بتوانند شهروندان را جذب کنند، به‌گونه‌ای که شهروندان مصرف‌کننده فضاهای شهری جدید می‌شوند و در نهایت برای سرمایه‌گذاران سود اقتصادی ایجاد می‌‌کنند.

 

با این حال تجمع فروشگاه‌ها در قسمت‌های شلوغ شهر یک رانت زمینی به وجود آورد، یعنی شهرداری با صدور مجوزهای زیاد تراکم فروشی ‌کرد و در سود حاصله سهیم ‌شد. وقتی هم که مال‌ها با شکست اقتصادی روبه‌رو می‌شوند، باید منبع ناپایدار شهرداری را از دست رفته بدانیم. مگر در محدوده‌های جدیدی از شهر مانند منطقه ۲۲ که با هدف تجاری و اداری ساخت و ساز مال‌هایی جواب داده باشد. برای مثال پروژه ایران مال که بیشتر جنبه نمادین دارد در رقابت با شهرها و کشورهای دیگر ساخته شده است که شاید کار ساز باشد، جذب مشتری کند و صرفه اقتصادی به بار آورد، چرا که شهروندان در این فضاهای جدید با کالاهای لوکس و تفریحات جدید آشنا شده و دچار یک مسخ‌شدگی می‌شوند.

 

یکی از مشکلات فضاهای شهری، توجه بیش از حد مدیران شهری به احداث مال‌هاست. پیامد زودهنگام هجوم مال‌سازی در فضای شهری چیست؟

شاهد هستیم که اکنون بسیاری از مال‌ها ورشکسته شده‌اند. مال‌هایی که طراحی‌شان به‌نحوی نبوده که بتوانند یک فضای متفاوتی را برای شهروندان ایجاد کنند. در واقع تا حدودی ورشکستگی اقتصادی مال‌ها باعث شده که روال اقبال مشتریان از چنین مراکزی کاهش پیدا کند. این در حالی است که بعد از روی کار آمدن فضای مجازی و خرید و فروش‌های آنلاین فروشگاه‌ها در دنیا با مشکل روبه‌رو شده و از رونق افتاده‌اند. پیرو چنین رویکردی بسیاری از فروشگاه‌های زنجیره‌ای در دنیا وجود دارند که شعبه‌های فیزیکی خود را جمع کرده‌اند.

 

تعداد روزافزون مال‌ها در شهر تهران تناسبی با شهروندان تهرانی ندارد و صرفا فرهنگ مصرف‌گرایی ترویج می‌شود. ارزیابی شما از این مساله چگونه است؟

به‌نظر بنده مال‌ها بیشتر از آنکه باعث ترویج فرهنگ مصرف‌گرایی شوند، معلول مصرف‌گرایی هستند. به عبارت دیگر مصرف ‌گرایی در جامعه ما شکل گرفته و یکی از نمودهای آن در مال‌ها اتفاق افتاده است. حال می‌توانیم چنین رویکردی را یک چرخه بدانیم که شاید به مصرف‌گرایی دامن بزند. با وجود این، مال‌ها معلول فرهنگ مصرف‌گرایی و پول نقدی هستند که ما می‌پردازیم. در واقع بخش زیادی از مصرف را در کلانشهرها به شکل جدیدتری می‌بینیم. شهرها و کلانشهرهایی که ثمره نظام سرمایه‌ داری هستند.

 

در نظام سرمایه ‌داری گردش و چرخش اقتصادی بر اساس مصرف است. به بیان دیگر ممکن است افرادی خریدی انجام ندهند، اما به‌دلیل شوق و ذائقه مصرف‌گرایی که در مردم به وجود آمده مال‌‌ها محیط جذابی برای آنها باشد. در واقع افراد با دیدن هم فضا را مصرف می ‌کنند، یعنی ساعت‌ها در فضا می‌ چرخند و احساس رضایت دارند. این در حالی است که ممکن است خرید هم نداشته باشند. از این رو با شکل گرفتن فضای مصرفی مردم به جای آنکه در فضاهای مولدی مانند کتابخانه و ورزشگاه حضور داشته باشند، در مال‌ها وقت می‌ گذرانند و برایشان جذاب است. در ارتباط با مال‌ها که موجب افزایش ترافیک می ‌شود باید بگویم که این ترافیک موقتی و محدود است، یعنی مقطعی است. مساله ترافیک با توجه به افزایش خودرو و میل استفاده از آن موضوع کلانی است که در جامعه وجود دارد. در واقع مال‌ها موجب افزایش ترافیک نمی ‌شوند و معضل ترافیک در جاهایی به‌صورت مقطعی مساله‌دار می‌شود.

 

آیا نحیف‌بودن تهران در برابر پروژه‌های پیشرفته ساختمانی موجب پیدایش فرونشست‌های زمین می‌شود؟

فرونشست زمین را می‌توان به مگاپروژه‌ها ربط داد. حالا یک جایی ممکن است مال، ورزشگاه، ساختمان اداری بزرگ، برج مسکونی و ... احداث شده باشد که زمین کشش آن را نداشته باشد. اینکه بخواهیم مساله فرونشست زمین را صرفا با مال‌ها بررسی کنیم، خیلی منطقی نیست. در واقع تمام ساختمان‌ها تحت تاثیر فرونشست زمین قرار می‌ گیرند، حتی آپارتمان‌های کوچک یا اتوبان‌ها. به بیان دیگر علت فرونشست زمین بهره‌برداری بی‌رویه از آب است که می‌تواند به همه تاسیسات شهری آسیب بزند.

 

در بحث ساخت و ساز مال‌ها با فقدان نظارت مواجه هستیم. از طرفی بارها شاهد بودیم که مال‌سازی با شکست روبه‌رو شده است. این مساله نشات گرفته از چیست؟

بهتر است در ابتدا بگویم که اولویت با بهره‌کشی از فضاست، یعنی افراد دست‌اندر کار تا بتوانند از خدمات عمومی کم و به فضاهایی قابل فروش و سودآور اضافه می‌کنند. در واقع گردش مالی به حدی زیاد است که می‌تواند تمام مدیریت شهری را تحت تابعیت خود درآورد، یعنی مکانیسم‌ هایی به وجود می‌آیند که نظارت‌ها را کمرنگ می ‌کنند، چون اصل بر سود اقتصادی، درآمد شهرداری و سرمایه‌گذار است. بنابراین بقیه موارد هموار می‌شود تا سودی به دست آید. درباره شکست ساخت و ساز برخی مال‌ها باید بگویم که دو بحث وجود دارد. مورد اول اینکه وقتی راه‌اندازی کسب‌و‌کاری با شکست مواجه می‌شود، به توانمندی و هوشمندی سرمایه‌گذاران بازار برمی‌گردد و مورد دوم هم به این برمی‌گردد که مدیریت ماجرا اجازه نمی ‌دهد که طرحی در هر جایی اجرا شود. از سوی دیگر، باید اشاره کنم که بخش مولد اقتصادی ما فعال نیست و نمی‌تواند سرمایه‌گذاران را جذب کند. از این رو سرمایه‌گذاران به شکل دیوانه‌واری به ساخت و ساز و پیش‌فروش مال‌ها هجوم می‌آورند.

 

نگین باقری

 

  • 14
  • 3
۵۰%
نظر شما چیست؟
انتشار یافته: ۰
در انتظار بررسی:۰
غیر قابل انتشار: ۰
جدیدترین
قدیمی ترین
مشاهده کامنت های بیشتر
علی عسکری بیوگرافی علی عسکری سیاستمدار ایرانی

تاریخ تولد: ۱۳۳۷

محل تولد: دهق، اصفهان

حرفه: سیاستمدار، نظامی، مدیر ارشد اجرایی، مدیر عامل شرکت صنایع پتروشیمی خلیج فارس

آغاز فعالیت: ۱۳۶۲ تاکنون

تحصیلات: کارشناسی مهندسی برق - الکترونیک، کارشناسی ارشد مدیریت، دکتری مهندسی صنایع - سیستم و بهره‌وری

ادامه
عبدالله دوم پادشاه اردن بیوگرافی عبدالله دوم پادشاه اردن به همراه عکس های خانواده اش

تاریخ تولد: ۳۰ ژانویه ۱۹۶۲ (۶۲ ساله)

محل تولد: عمان، اردن

سمت: پادشاه اردن (از سال ۱۹۹۹)

تاجگذاری: ۹ ژوئن ۲۰۰۰

ولیعهد: حسین بن عبدالله دوم

همسر: رانیا عبدالله (ازدواج ۱۹۹۳)

ادامه
زندگینامه امامزاده داوود زندگینامه امامزاده داوود در تهران

عنوان شده است که ایشان همراه با برخی از بستگان خود در همراه با امام رضا به ایران می آیند اما در منطقه شمال غربی تهران به شهادت رسیدند. مرقد ایشان در زمان صفویه ساخته شد و سپس در زمان فتحعلی شاه گسترش پیدا کرد. 

دلیل مرگ این امامزاده را به صورت دقیق نمی دانند اما براساس روایات بومیان آن منطقه مشخص می شود که وی همزمان با بستگان خود به همراه امام رضا به ایران می آیند که همزمان با امام ایشان نیز به شهادت رسیدند و سال شهادت را نیز به سال ۴۸۰ هجری قمری نسبت داده اند، البته باز هم باید اشاره کرد که این تاریخ دقیق نیست و تنها براساس شواهد محاسبه شده است. 

براساس آنچه مردم محلی می گویند، امامزاده داوود در آبادی کیگا که در نزدیکی روستای کن قرار دارد، شهید شده، همجنین برخی می گویند وی با همدستی فردی به اسم نجیم گبر و یکی از درویش های روستا به شهادت رسیده است. ز منظر دیگر قاتل این حضرت شخصی به نام محمود فرح‌زادی می باشد.

ادامه
کاظم نوربخش بیوگرافی کاظم نوربخش بازیگر کمدین ایرانی

تاریخ تولد: ۱ مهر ۱۳۵۵

محل تولد: بیجار، کردستان، ایران

حرفه: بازیگر

آغاز فعالیت: ۱۳۷۰ تاکنون

تحصیلات: دیپلم انسانی

ادامه
جیمی ولز بیوگرافی جیمی ولز نابغه پشت ویکی پدیا

تاریخ تولد: ۷ اوت ۱۹۶۶

محل تولد: هانتسویل، آلاباما، ایالات متحده آمریکا

ملیت: آمریکایی، بریتانیایی

حرفه: موسس بنیاد ویکی مدیا

ثروت: ۱/۵ میلیون دلار

ادامه
مینا ساداتی بیوگرافی مینا ساداتی بازیگر سینما و تلویزیون ایران

تاریخ تولد: ۱۰ آذر ۱۳۶۰

محل تولد: کاشان، ایران

حرفه: بازیگر سینما، تلویزیون

تحصیلات: فوق لیسانس گرافیک از دانشگاه هنرهای زیبای تهران

آغاز فعالیت: ۱۳۸۶ تاکنون

ادامه
شاه نعمت الله ولی شاه نعمت الله ولی؛ عارف نامدار و شاعر پرآوازه ایرانی

تاریخ تولد: ۱۴ ربیع الاول۷۳۱ هجری قمری

محل تولد: کوهبنان یا حلب سوریه

نام های دیگر: شاه نعمت‌الله، شاه نعمت‌الله ولی، رئیس‌السلسله

پیشه: فلسفه و تصوف

مکتب: عارف و تصوف

آثار: شرح لمعات، رساله‌های شاه نعمت‌الله ولی

ادامه
محمدرضا احمدی بیوگرافی محمدرضا احمدی؛ مجری و گزارشگری ورزشی تلویزیون

تاریخ تولد: ۵ دی ۱۳۶۱

محل تولد: تهران

حرفه: مجری تلویزیون

شروع فعالیت: سال ۱۳۸۲ تاکنون

تحصیلات: کارشناسی حسابداری و تحصیل در رشته مدیریت ورزشی 

ادامه
رضا داوودنژاد بیوگرافی مرحوم رضا داوودنژاد

تاریخ تولد: ۲۹ اردیبهشت ۱۳۵۹

محل تولد: تهران

حرفه: بازیگر

شروع فعالیت: ۱۳۶۵ تا ۱۴۰۲

تحصیلات: دیپلم علوم انسانی

درگذشت: ۱۳ فروردین ۱۴۰۳

ادامه
ویژه سرپوش