١٧ روز تا پایان معافیت نفتی

١٤ اردیبهشت ١٣٩٨ خورشیدی، برابر ٤ می‌٢٠١٩، معافیت‌ موقت ایالات متحده آمریکا در بحث مربوط به تحریم نفتی ‏ایران که کشورهای تایوان، کره‌جنوبی، ایتالیا، یونان، چين، هند، ژاپن و ترکيه را شامل می‌شد به پایان می‌رسد و این ٨ ‏کشور عملا بعد از این تاریخ مجاز به خرید نفت از ایران نخواهند بود. اواخر زمستان‌سال گذشته برایان هوک مسئول امور ‏ایران در وزارت خارجه آمریکا اعلام کرد ٣ کشور از ٨ کشور مشمول معافیت واردات نفت خود از ایران را به صفر ‏رسانده‌اند و با توجه به تصمیم واشینگتن برای عدم تمدید این معافیت، انتظار می‌رود ٥ کشور باقی مانده نیز تا قبل از ‏سررسید تاریخ معافیت فوق، خود را از واردات نفت ایران بی‌نیاز کنند. اما آیا چنین شد؟

   ‏

بازار نفت دنیا در انتظار

این روزها شایعات از فشار برخی کشورها خصوصا هند و کره‌جنوبی به ایالات متحده برای تمدید معافیت‌ نفتی حکایت ‏دارند و البته که خریداران عمده نفت در دنیا نیز با نگرانی خاصی تحولات مربوطه را دنبال می‌کنند چه آن‌که هرگونه شوک ‏به این بازار افزایش قیمت‌ها و در نتیجه به هم ریختن بازار نفت را در پی خواهد داشت. شاید درست به همین دلیل برایان ‏هوک که در اظهارنظرهای مختلف بارها از تمدید نشدن معافیت نفتی برای ٨ کشور فوق صحبت به میان آورده بود، ‏فروردین ماه امسال و در آخرین مصاحبه رسانه‌ای خود، ضمن اشاره‌ای جزیی به تصمیم واشینگتن برای لغو این معافیت، ‏به شکلی غیرمستقیم تصمیم نهایی برای تمدید یا عدم تمدید آن را به مشورت مایک پمپئو وزیرامورخاجه آمریکا و دونالد ‏ترامپ رئیس‌جمهوری این کشور حواله داد. هوک البته در همین مصاحبه کنار گذاشته شدن نزدیک به یک‌و نیم‌میلیون ‏بشکه نفت ایران از بازار نفت را ازجمله دستاوردهای آمریکا به شمار آورده و خارج کردن باقی آن از بازار را نیازمند ‏یک مدیریت قوی برای جلوگیری از وارد آمدن شوک نفتی به جهان قلمداد کرد.‏

ترامپ بر سر دو راهی ‏

شواهد امر از دو دل شدن آمریکا و احتمال تمدید معافیت نفتی حکایت دارند خصوصا که مایک پمپئو نیز چند روز قبل ‏جواب تندی به برخی نمایندگان تندرو کنگره که صفر شدن فروش نفت ایران در کمترین زمان ممکن را خواستار شده بودند ‏داده و آنها را «خودنما» توصیف کرد. هرچند با وجود شخصی غیرقابل پیش‌بینی چون ترامپ در کاخ سفید که مشهور به ‏اخذ تصمیمات لحظه‌ای است، نمی‌توان با اطمینان کامل از تمدید شدن یا حتی تمدید نشدن این معافیت‌ها صحبت به میان آورد ‏چه آن‌که او بارها ثابت کرده توانایی سورپرایز کردن هر کسی حتی وزیرامورخارجه خود را نیز دارد. ترامپ خوب ‏می‌داند که با تمدید معافیت نفتی ایران نهایتا با غرغرهای نتانیاهو و چند نماینده جمهوری‌خواه کنگره مواجه خواهد شد، اما با ‏تمدید نشدن آن قطعا مجبور است برای کشورهای وارد‌کننده نفت از ایران و همچنین آمریکایی‌هایی که در پی شوک نفتی ‏حاصل از خروج نفت ایران از بازار مجبورند هر گالن بنزین را گران‌تر از قبل تهیه کنند، یک جواب قانع‌کننده پیدا کند. ‏