شنبه ۳۰ تیر ۱۴۰۳
۱۱:۰۶ - ۱۷ تير ۱۴۰۳ کد خبر: ۱۴۰۳۰۴۰۹۹۵
حوزه بهداشت و رفاه

فساد نهادینه شده در صنعت دارو

دارو,فساد نهادینه شده در صنعت دارو

روزنامه جهان صنعت نوشت: تازه‌ترین داوری درباره وجود رانت د‌ر اقتصاد دارو از سوی معاون وزرای صنعت، معدن و تجارت بر زبان رانده شده است. وجود رانت به شکل‌های گوناگون به‌ویژه تخصیص دلار ارزان برای واردات دارو که دست‌کم ۵۰‌درصد نسبت به دلار بازار آزاد رانت دارد یکی از دلایل وجود فساد در این بخش شده است.

از سوی دیگر قیمت‌گذاری دستوری در دارو به تیره‌تر شدن بازار و اقتصاد این صنعت کمک کرده و ابعاد فساد را افزایش داده است. فعالان صنعت دارو بارها از دولت‌های گوناگون خواسته‌اند اقتصاد دارو را آزاد کرده و رانت و فساد را از این صنعت دور کنند. دولت‌ها اما به بهانه اینکه در این صورت قیمت دارو به اندازه‌ای خواهد شد که تهیدستان را به زحمت می‌اندازد از آزاد کردن صنعت دارو اجتناب می‌کنند. در سال‌های تازه‌سپری‌شده گزارش‌های قابل اعتنایی درباره فساد و رانت در صنعت دارو منتشر شده است اما سازمان اقتصاد دارو تکانی نخورده است. شاید برخی ذی‌نفعان در این صنعت زورشان بیشتر از یک جامعه است که پایداری فساد در دارو را تضمین کرده‌اند.

دقت در گزارش‌های پرشماری که از سوی نهادهای گوناگون تا امروز تهیه شده نشان می‌دهد فساد و رانت در این صنعت نهادینه شده است. به‌طور مثال می‌توان به گزارش حاضر طبق مدل تحلیلی سیاستگذاری عمومی شامل مساله‌شناسی تحلیلی، مبانی و نظریه سیاستی، تحلیل حقوقی، تشریح وضعیت موجود و توصیه‌های سیاستی است. دوم اردیبهشت‌ماه ۱۳۹۹ هفده‌نفر از صاحب‌نظران و فعالان حوزه پزشکی، دارویی، اقتصادی و اجتماعی درخصوص فساد در حوزه دارو، خطاب به دکتر نمکی وزیر بهداشت وقت نامه‌ای نوشتند؛ بررسی وضعیت امروز صنعت دارو نشان می‌دهد کاستی‌های ساختاری این صنعت در چند سال تازه سپری‌شده سفت و قرص ایستاده‌اند.

تعارض منافع

یکی از دلایل وجود فساد و رانت در این صنعت آمدوشد مدیران به سازمان غذا و دارو و آگاهی یافتن از ریز و درشت اقتصاد دارو و راه‌های رانت‌جویی است که در همه گزارش‌ها از آن یاد شده است.

در گزارش آمده است: مهم‌ترین مفاد این نامه در ارتباط با تعارض منافع در نظام دارویی کشور، نظام تعیین تعرفه‌های درمانی، نظام تعیین قیمت دارو، نظام تخصیص ارز، مناسبات موجود هیات امنای ارزی، اعطای پروانه‌های تولیدی به اشخاص حقیقی و حقوقی فاقد شرایط و تولید محصولات دارویی پرخطر است. در پی آن نامه، وزیر بهداشت در پنجم اردیبهشت‌ماه دستور رسیدگی به دغدغه طرح شده را صادر کردند. بخش مهمی از فسادهای صورت گرفته در صنعت دارو از آن ‌رو است که در حال حاضر قوانین موجود در صنعت دارویی کشور دچار کاستی‌هایی است که نمی‌تواند ممنوعیت‌های کافی قانونی را پشتیبانی کند. قوانین ضد‌فساد فعلی در صنعت دارویی کشور تنها در دو زمینه «ممنوعیت اشتغال همزمان» و «احتمال فساد در فرآیند ارزیابی کیفیت»، محدودیت‌هایی برای پیشگیری از سوءاستفاده‌های احتمالی وضع کرده است. گزارش حاضر، حاصل بررسی‌های انجام‌شده توسط گروهی است که از جانب وزیر بهداشت، درمان و آموزش پزشکی مامور به رسیدگی وضعیت دارو و تجهیزات پزشکی شدند. در این پژوهش، راهکار‌هایی به منظور رفع فساد در صنعت دارویی کشور ارائه شده است.

کاستی‌های ساختاری

واقعیت این است که صنعت دارو پس از پیروزی انقلاب اسلامی از یک صنعت خصوصی به دلیل مصادره‌ها و ملی شدن‌های کارخانه‌ها به یک صنعت حکومتی تبدیل شد. برخی نهادهای تاسیس شده دولتی مثل سازمان صنایع ملی و نیز برخی نهادهای بنیاد ۱۵‌خرداد و پس از آن ستاد اجرایی مالک این کارخانه‌ها شده‌اند و سازمان تامین اجتماعی مالک شماری از کارخانه‌های داروسازی و حتی توزیع دارو شده‌اند. این وضعیت به کاستی‌های ساختاری اضافه شده‌اند.

در ادامه چالش‌های سطح نقصان ساختاری ارائه شده است.

– فساد ناشی از ضعف کنترل و نظارت حقوقی در صنعت دارویی کشور

– فساد در فرآیند ارائه مجوز و صدور پروانه فساد در تخصیص یارانه

– سیاست‌های انقباضی قیمت‌گذاری

‌- فساد در فرآیند واردات

– انتفاع بنگاه‌های دارویی

– نیازهای القایی دارویی

نهاد عجیب

داروسازان و فعالان صنعت دارو بارها و بارها خواستار حذف یا تعدیل وظایف و اختیارات سازمان غذا و دارو شده و باور دارند نبود این سازمان بهتر از بودنش است. چالش‌های سطح اهمال وظایف قانونی محول شده به سازمان غذا و دارو ارائه شده است.

در ادامه اقداماتی برای رفع فساد در صنعت دارویی کشور ارائه شده است.

در بسیاری از کشورها، مقامات اداری از دخالت در تصمیم‌گیری‌هایی که در آن ذی‌نفع هستند منع می‌شوند و البته هم کارمندان اداری و هم مقامات سیاسی رده بالا باید دارایی‌های خود را حداقل به یک سازمان دولتی اعلام کنند و امروزه قواعد اخلاقی اداری و ضوابط سخت‌گیرانه‌ای به نام «مدیریت تعارض منافع» با پشتوانه قانونی پایدار، دستورالعمل‌های محدود‌کننده‌ای وضع کرده‌اند که مطابق آن، مقامات نباید منافع مالی که در تعارض با وظایف آنهاست، داشته باشند یا از اطلاعات محرمانه اداری برای سود شخصی استفاده کنند. هر نوع مقابله با فساد، نیازمند به کارگیری همزمان اقدامات اصلاحی و تنبیهی است.

حضور مقامات سابق سازمان غذا و دارو و مقامات سابق برخی نهادهای حکومتی در کسب وکار دارو از مصادیق بارز «درب گردان» و «تعارض منافع» بوده است؛ این افراد موقعیت‌های سابق خود را ابزاری برای ثروت‌اندوزی‌های رانتی کرده‌اند. اکنون باید مجوزهایی که داده شده لغو شود و امتیازات و منافع اخذ شده باز پس گرفته شود.

در فقدان نهاد قانونی کارا، تبعیض‌هایی شکل گرفته است و سوء‌استفاده‌هایی در صنعت دارویی انجام شده و می‌شود که البته با تقویت ضوابط قانونی قابل رفع است.

در واقع قوانین فعلی، نقصان‌هایی دارد که زمینه شکل گیری فساد در صنعت دارویی کشور را فراهم می‌کند. این عوامل عبارتند از:

تفویض حق قاعده‌گذاری به خود که باعث شده است مسوولان سازمان غذا و دارو با دستورالعمل‌های خود عملا قانون مصوب مجلس و مقررات حقوق اداری مصوب در مراجع بالاتر را دور بزنند و خود در جایگاه قانون‌گذار قرار گیرند، اتحاد ناظر و منظور یعنی دامنه وظایف و اختیارات بسیار گسترده سازمان غذا و دارو که از اعطای مجوز تا قیمت‌گذاری را شامل می‌شود، موجب شده است که این سازمان نتواند به درستی به وظایف خود به عنوان یک نهاد تنظیم‌گر عمل کند، تخلف در فرآیند اعطای مجوز، تخلف در فرآیند واردات، ارتباطات پساشغلی و مساله درب‌گردان.

راه‌حلی که به منظور کنترل و افزایش نظارت عمومی در صنعت دارویی کشور پیشنهاد می‌شود پیشگیری رویه‌ای «شفاف» و ایجاد «نظارت همگانی» است. با وجود امکان نظارت همگانی، توافق و تبانی کاهش می‌یابد. این اصل در صورتی قابلیت اجرا خواهد داشت که اولا مشخص شود چه اطلاعاتی و برای چه کسانی باید شفاف شود؟ و ثانیا، مهم‌ترین رکن در تحقق شفافیت وجود قوانینی است که به صورت رسمی تولید اطلاعات مورد نیاز را برای بخش‌های مشخص دولتی و خصوصی الزامی کرده و رویه‌های مشخصی برای ارائه داده‌ها پیش‌بینی کند. این قوانین باید از ضمانت اجرایی و پشتیبانی مدیریت قدرتمندی برخوردار باشد. شفافیت قیمت، شفافیت هزینه‌های تولیدی، شفافیت قراردادها، شفافیت تعارض منافع، شفافیت پرداخت شرکت‌های دارویی به پزشکان، شفافیت پرداخت داروخانه‌ها و مراکز تشخیص طبی به پزشکان، شفافیت درآمد‌ها و مخارج بیمه‌ها، انتشار نتایج مطالعات بالینی دارو‌ها و شفافیت اقلام دارویی داروخانه‌ها به همراه قیمت آنها مواردی هستند که باید درخصوص شفافیت آنها اقدامات مقتضی صورت گیرد.

جمع بندی

قوانین موجود در صنعت دارویی کشور دچار کاستی‌هایی است که نمی‌تواند ممنوعیت‌های کافی قانونی را پشتیبانی کند. برای رفع فساد در صنعت دارویی کشور راهکار‌هایی وجود دارد؛ برخی از مقامات سابق سازمان غذا و دارو موقعیت‌هایشان را ابزاری برای ثروت‌اندوزی‌های رانتی کرده‌اند، اکنون باید مجوزهایی که داده شده لغو شود و منافع اخذشده بازپس گرفته شود. راه‌حلی که برای افزایش نظارت عمومی پیشنهاد می‌شود، پیشگیری رویه‌ای شفاف و ایجاد نظارت همگانی است.

شفافیت قیمت، شفافیت هزینه‌های تولیدی، شفافیت قراردادها، شفافیت تعارض منافع، شفافیت پرداخت شرکت‌های دارویی به پزشکان، شفافیت پرداخت داروخانه‌ها و مراکز تشخیص طبی به پزشکان و‌… مواردی هستند که باید درخصوص شفافیت آنها اقدامات مقتضی صورت گیرد.

  • 19
  • 4
۵۰%
نظر شما چیست؟
انتشار یافته: ۰
در انتظار بررسی:۰
غیر قابل انتشار: ۰
جدیدترین
قدیمی ترین
مشاهده کامنت های بیشتر
بزرگمهر بختگان زندگینامه بزرگمهر بختگان حکیم بزرگ ساسانی

تاریخ تولد: ۱۸ دی ماه د ۵۱۱ سال پیش از میلاد

محل تولد: خروسان

لقب: بزرگمهر

حرفه: حکیم و وزیر

دوران زندگی: دوران ساسانیان، پادشاهی خسرو انوشیروان

ادامه
صبا آذرپیک بیوگرافی صبا آذرپیک روزنامه نگار سیاسی و ماجرای دستگیری وی

تاریخ تولد: ۱۳۶۰

ملیت: ایرانی

نام مستعار: صبا آذرپیک

حرفه: روزنامه نگار و خبرنگار گروه سیاسی روزنامه اعتماد

آغاز فعالیت: سال ۱۳۸۰ تاکنون

ادامه
یاشار سلطانی بیوگرافی روزنامه نگار سیاسی؛ یاشار سلطانی و حواشی وی

ملیت: ایرانی

حرفه: روزنامه نگار فرهنگی - سیاسی، مدیر مسئول وبگاه معماری نیوز

شغل های دولتی: کاندید انتخابات شورای شهر تهران سال ۱۳۹۶

حزب سیاسی: اصلاح طلب

یاشار سلطانیبیوگرافی یاشار سلطانی

ادامه
زندگینامه امام زاده صالح زندگینامه امامزاده صالح تهران و محل دفن ایشان

نام پدر: اما موسی کاظم (ع)

محل دفن: تهران، شهرستان شمیرانات، شهر تجریش

تاریخ تاسیس بارگاه: قرن پنجم هجری قمری

روز بزرگداشت: ۵ ذیقعده

زندگینامه امامزاده صالح

باورها و اعتقادات مذهبی، نقشی پررنگ در شکل گیری فرهنگ و هویت ایرانیان داشته است. احترام به سادات و نوادگان پیامبر اکرم (ص) از جمله این باورهاست. از این رو، در طول تاریخ ایران، امامزادگان همواره به عنوان واسطه های فیض الهی و امامان معصوم (ع) مورد توجه مردم قرار داشته اند. آرامگاه این بزرگواران، به اماکن زیارتی تبدیل شده و مردم برای طلب حاجت، شفا و دفع بلا به آنها توسل می جویند.

ادامه
شاه نعمت الله ولی زندگینامه شاه نعمت الله ولی؛ عارف نامدار و شاعر پرآوازه

تاریخ تولد: ۷۳۰ تا ۷۳۱ هجری قمری

محل تولد: کوهبنان یا حلب سوریه

حرفه: شاعر و عارف ایرانی

دیگر نام ها: شاه نعمت‌الله، شاه نعمت‌الله ولی، رئیس‌السلسله

آثار: رساله‌های شاه نعمت‌الله ولی، شرح لمعات

درگذشت: ۸۳۲ تا ۸۳۴ هجری قمری

ادامه
آپولو سایوز ماموریت آپولو سایوز؛ دست دادن در فضا

ایده همکاری فضایی میان آمریکا و شوروی، در بحبوحه رقابت های فضایی دهه ۱۹۶۰ مطرح شد. در آن دوران، هر دو ابرقدرت در تلاش بودند تا به دستاوردهای فضایی بیشتری دست یابند. آمریکا با برنامه فضایی آپولو، به دنبال فرود انسان بر کره ماه بود و شوروی نیز برنامه فضایی سایوز را برای ارسال فضانورد به مدار زمین دنبال می کرد. با وجود رقابت های موجود، هر دو کشور به این نتیجه رسیدند که برقراری همکاری در برخی از زمینه های فضایی می تواند برایشان مفید باشد. ایمنی فضانوردان، یکی از دغدغه های اصلی به شمار می رفت. در صورت بروز مشکل برای فضاپیمای یکی از کشورها در فضا، امکان نجات فضانوردان توسط کشور دیگر وجود نداشت.

مذاکرات برای انجام ماموریت مشترک آپولو سایوز، از سال ۱۹۷۰ آغاز شد. این مذاکرات با پیچیدگی های سیاسی و فنی همراه بود. مهندسان هر دو کشور می بایست بر روی سیستم های اتصال فضاپیماها و فرآیندهای اضطراری به توافق می رسیدند. موفقیت ماموریت آپولو سایوز، نیازمند هماهنگی و همکاری نزدیک میان تیم های مهندسی و فضانوردان آمریکا و شوروی بود. فضانوردان هر دو کشور می بایست زبان یکدیگر را فرا می گرفتند و با سیستم های فضاپیمای طرف مقابل آشنا می شدند.

فضاپیماهای آپولو و سایوز

ماموریت آپولو سایوز، از دو فضاپیمای کاملا متفاوت تشکیل شده بود:

ادامه
نیلوفر اردلان بیوگرافی نیلوفر اردلان؛ سرمربی فوتسال و فوتبال بانوان ایران

چکیده بیوگرافی نیلوفر اردلان

نام کامل: نیلوفر اردلان

تاریخ تولد: ۸ خرداد ۱۳۶۴

محل تولد: تهران 

حرفه: بازیکن سابق فوتبال و فوتسال، سرمربی تیم ملی فوتبال و فوتسال بانوان

سال های فعالیت: ۱۳۸۵ تاکنون

قد: ۱ متر و ۷۲ سانتی متر

ادامه
حمیدرضا آذرنگ بیوگرافی حمیدرضا آذرنگ؛ بازیگر سینما و تلویزیون ایران

چکیده بیوگرافی حمیدرضا آذرنگ

نام کامل: حمیدرضا آذرنگ

تاریخ تولد: تهران

محل تولد: ۲ خرداد ۱۳۵۱ 

حرفه: بازیگر، نویسنده، کارگردان و صداپیشه

تحصیلات: روان‌شناسی بالینی از دانشگاه آزاد رودهن 

ادامه
محمدعلی جمال زاده بیوگرافی محمدعلی جمال زاده؛ پدر داستان های کوتاه فارسی

تاریخ تولد: ۲۳ دی ۱۲۷۰

محل تولد: اصفهان، ایران

حرفه: نویسنده و مترجم

سال های فعالیت: ۱۳۰۰ تا ۱۳۴۴

درگذشت: ۲۴ دی ۱۳۷۶

آرامگاه: قبرستان پتی ساکونه ژنو

ادامه
ویژه سرپوش