به گزارش ایسنا، به نقل از گزارش بازنشرشده در اقتصادنیوز، المیادین می‌گوید به مجموعه نامه‌هایی دست یافته که آژانس بین‌المللی انرژی اتمی در اختیار دولت‌های عضو قرار داده است. نامه‌ها بین سوم و دوازدهم نوامبر ۲۰۲۶ ردوبدل شده‌اند. موضوع اصلی آن‌ها دسترسی بازرسان به تأسیسات هسته‌ای ایران، از جمله مراکز آسیب‌دیده در حملات آمریکا و اسرائیل، و شرایط لازم برای ازسرگیری اجرای کامل توافق پادمان است.
در این اسناد، تهران به تهدیدهای رئیس‌جمهور آمریکا درباره احتمال حملات بعدی اشاره کرده و خواسته است مقام‌های آژانس هنگام طرح موضوع دسترسی به مراکز آسیب‌دیده، شرایط امنیتی را در نظر بگیرند. گروسی در پاسخ‌هایش از این موضع اعلام‌شده ایران استقبال کرده که می‌گوید توافق پادمان را تعلیق نکرده است.
استدلال تهران درباره امکان اجرای معمول پادمان
ایران در نامه سوم نوامبر به تهدیدهای علنی و مکرر واشنگتن علیه خود و تأسیسات هسته‌ای اشاره کرد. نویسندگان نامه گفتند این وضعیت از نظر حقوقی، فنی، عملیاتی و امنیتی، امکان اجرای کامل، ایمن و مؤثر وظایف پادمانی را محدود کرده است. به استدلال ایران، پیش‌شرط‌هایی که در حالت عادی برای انجام عملیات نظارتی لازم است، فعلاً فراهم نشده‌اند.
گروسی روز چهارم نوامبر پاسخ داد که موضعش در گزارش‌های شورای حکام و بیانیه‌های شورای امنیت روشن است: حمله مسلحانه یا تهدید به حمله به تأسیسات هسته‌ای صلح‌آمیز با اصول منشور ملل متحد، حقوق بین‌الملل و اساسنامه آژانس تعارض دارد. او گفت حمله به چنین مراکزی می‌تواند بر ایمنی هسته‌ای، نظام نظارتی و صلح منطقه‌ای و بین‌المللی پیامد جدی بگذارد.
مدیرکل آژانس در همان نامه گفت توافق پادمان در چارچوب پیمان منع گسترش سلاح‌های هسته‌ای معتبر است و هیچ‌کدام از دو طرف نمی‌توانند آن را معلق کنند. به گفته او، نقطه شروع سازوکار نظارتی باید ارائه گزارش و امکان دسترسی به تأسیسات و مواد مشمول پادمان باشد. اگر گزارش و دسترسی فراهم نشود، آژانس از دید او نمی‌تواند درباره اجرای تعهدات مرتبط با برنامه هسته‌ای ایران نتیجه‌گیری کند.
ایران در نامه ششم نوامبر اعلام کرد به اجرای کامل تعهدات پادمانی پایبند است و پس از فراهم‌شدن شرایط حقوقی و عملی، اجرای آن تعهدات را به‌طور کامل از سر خواهد گرفت.
تأکید ایران بر محرمانگی اطلاعات
ایران همچنین خواستار حفاظت از اطلاعات کارکنان، مواد و تأسیسات هسته‌ای شد. در نامه آمده بود که انتشار یا اظهار نظر عمومی درباره اطلاعات حساس پادمانی بدون مجوز، از نگاه تهران می‌تواند پیامدهای جدی و جبران‌ناپذیر برای امنیت کشور داشته باشد.
گروسی دهم نوامبر از اعلام تصمیم ایران به تعلیق نکردن توافق با وجود شرایط ناشی از حمله به مراکز تحت پادمان استقبال کرد. او ابراز امیدواری کرد این موضع راه را برای گفت‌وگو درباره گام‌های عملی باز کند. مدیرکل همچنین خواست که دو طرف درباره ترتیبات فنی لازم برای برگشت به اجرای معمول توافق کار کنند تا زمینه اعتماد برای توافق دیپلماتیک گسترده‌تر فراهم شود.
گروسی میان تأسیسات آسیب‌دیده و مراکز سالم تمایز گذاشت و گفت ایران باید در چارچوب تعهدات خود گزارش وضعیت مواد و مراکز آسیب‌ندیده را ارائه کند و برای راستی‌آزمایی گزارش‌ها امکان بازرسی بدهد. او آمادگی خود را برای آغاز فوری مذاکرات فنی با هدف رسیدن به ترتیباتی اعلام کرد که بتوان آن‌ها را راستی‌آزمایی کرد.
در نامه‌ای دیگر به تاریخ دهم نوامبر، ایران به پیشنهاد پاداش آمریکا تا سقف ۲۰ میلیون دلار برای دریافت اطلاعات درباره برنامه هسته‌ای و افراد مرتبط پرداخت. تهران از گروسی خواست بر حفاظت از معلومات پادمانی، استقلال نهادی آژانس و بی‌طرفی آن تأکید کند تا چنین اطلاعاتی افشا نشود و مورد سوءاستفاده قرار نگیرد.
گفت‌وگو درباره امنیت کارشناسان و ادامه بازرسی‌ها
ایران خواست امنیت و سلامت دانشمندان و کارکنان صنعت هسته‌ای به‌طور ویژه بررسی و موضوع در شورای حکام مطرح شود. گروسی دوازدهم نوامبر پاسخ داد که آژانس وظیفه محرمانگی خود را رعایت خواهد کرد و تمامی اطلاعات پادمانی محرمانه‌ای را که در جریان اجرای توافق دریافت می‌کند، محفوظ خواهد داشت. او افزود گزارش‌های آینده بر واقعیت‌های قابل بررسی استوار خواهند بود و راستی‌آزمایی به شکل مستقل، بی‌طرفانه و باثبات دنبال می‌شود.
تهران در نامه یازدهم نوامبر گفته بود تا رفع علت‌های اصلی وضع فعلی و احیای پیش‌شرط‌های اجرای عادی تعهدات، پیشبرد گفت‌وگو درباره روش‌های فنی و راستی‌آزمایی ممکن نیست. به گفته ایران، در تصمیم‌گیری درباره زمان و امکان مذاکره باید محدودیت‌های امنیتی عینی در نظر گرفته شود. ایران همچنین تصریح کرده بود که این موضع به معنى کنار گذاشتن همکاری در آینده نیست.
گروسی به همین بخش از نامه اشاره کرد و گفت از دید او، تلاش برای رفع علت‌های بحران می‌تواند هم‌زمان با اجرای اقدامات پادمانی پیش برود. او دوباره پیشنهاد داد مذاکره درباره اقدامات عملی برای اجرای کامل و مؤثر توافق فوراً شروع شود و نگرانی‌های امنیتی و ایمنی تهران نیز در این گفت‌وگوها لحاظ شود.
در گزارش المیادین، تاریخ نامه‌ها اهمیت دارد زیرا نشان می‌دهد نگرانی‌های ایران و پاسخ‌های مدیرکل در چند مرحله مطرح شده‌اند. نخست بحث امکان انجام اقدامات معمول در وضعیت امنیتی جدید طرح شد و پس از آن موضوع‌هایی مانند دسترسی به مراکز سالم و حفاظت از اطلاعات کارشناسان نیز در پاسخ‌ها و نامه‌های بعدی مطرح شدند.
آژانس میان ارائه گزارش کتبی و فراهم کردن دسترسی برای تأیید آن تفاوت گذاشت. طبق توضیح مدیرکل، گزارش‌ها نقطه آغاز بررسی وضعیت مواد و مراکز تحت پادمان‌اند. تکمیل کار آژانس از نگاه او مستلزم آن است که بازرسان بتوانند گزارش‌ها را با آنچه در تأسیسات می‌یابند تطبیق دهند.
در مکاتبات یادشده، موضوع حفاظت از اطلاعات در کنار محدودیت‌های ورود به بعضی مراکز قرار دارد. تهران می‌گوید افشای اطلاعات مربوط به اشخاص، تجهیزات و مواد می‌تواند بر امنیت کارکنان و برنامه هسته‌ای اثر داشته باشد. پاسخ مدیرکل هم به مسئولیت آژانس برای حفظ داده‌هایی اشاره دارد که به واسطه اجرای پادمان در اختیار این نهاد قرار می‌گیرد.
موضع ایران درباره زمان آغاز بحث فنی، به ارزیابی شرایط موجود وابسته است. در مقابل، مدیرکل پیشنهاد داده پرداختن به نگرانی‌های امنیتی هم‌زمان با بررسی روش‌های قابل اجرا انجام شود. این تفاوت در ترتیب گام‌ها، در نامه‌های آخر به‌روشنی دیده می‌شود و موضوعی است که دو طرف هنوز در مکاتبات برای آن راه‌حل مشترک اعلام نکرده‌اند.
- 14
- 3
