اردوغان دست از سر روزنامه نگاران بر نمی دارد

استانبول محاکمه ۱۶ نفر از خبرنگاران و سردبيران روزنامه جمهوريت، يکي از روزنامه‌هايي که هنوز مقابل دولت ايستاده، باعث شد فعالان حقوق بشر عليه ادامه سرکوب آزادي بيان در کشوري که يکي از بزگ‌ترين زندان‌هاي روزنامه‌نگاران در جهان است، اعتراض کنند. 

روزنامه‌نگاران، متهم هستند که به حزب جدايي‌طلب پ‌ک‌ک و جنبش فتح‌الله گولن که گفته مي‌شود کودتاي سال گذشته را رهبري کرده، کمک کرده‌اند. 

فعالان حقوق بشر مي‌گويند که محاکمه اين افراد، يورش به آزادي بيان بوده و اتهام مطرح‌شده پوشالي است زيرا سابقه جمهوريت نشان مي‌دهد اين نشريه به سکولاريسم پايبند بوده و از قديم نسبت به خطر جنبش گولن هشدار داده و از سال‌ها پيش با پ‌ک‌ک دشمني داشته است. 

به باور آنها اين اتهامات براي اين است که افراد منصوب به دولت که با نفوذ حزب عدالت و توسعه مشکلي ندارند، در تحريريه روزنامه جايگزين شوند. آيدين انگين، روزنامه‌نگار کهنه‌کار در جمهوريت که او نيز روز دوشنبه محاکمه شد اما به دلايل پزشکي آزاد شده، مي‌گويد: «من مدت‌هاست روزنامه‌نگارم و با اين مسائل سر و کار دارم. حرفم اين است که شرمسار و در عذاب هستم از اينکه در کشور من چنين اتهامات غير‌عقلاني‌ مطرح مي‌شود.»

پرزيدنت رجب طيب‌اردوغان و حزب عدالت و توسعه (آ‌ک‌پ) سال‌ها است تلاش مي‌کنند يا بساط رسانه‌هاي آزاد را برچينند يا آنها را به خدمت دولت درآورند.

سرکوب روزنامه‌نگاران از زمان کودتاي جولاي ۲۰۱۶ افزايش يافته است. گفته مي‌شود بيش از ۱۵۰ روزنامه‌نگار در ترکيه پشت ميله‌هاي زندان هستند، کشوري که پس از چين و مصر، بيشترين ميزان روزنامه‌نگار زنداني را در خود جاي داده است.  تا ماه مارس، ۱۷۳ رسانه، شامل روزنامه، مجله، ايستگاه راديويي، وبسايت و خبرگزاري تعطيل شده است. دو هزار و ۵۰۰ روزنامه‌نگار به خاطر اين بگير و ببندها بيکار شده‌اند و کارت خبرنگاري ۸۰۰ نفر نیز باطل شده است. 

در ترکيه به رسانه‌هاي وفادار به دولت «رسانه پنگوئني» مي‌گويند زيرا در زمان اعتراضات پارک گزي در سال ۲۰۱۳، يک شبکه تلويزيوني در ترکيه از ترس خصومت‌هاي حکومت اردوغان، به جاي پخش تظاهرات گزي، مستندي درباره پنگوئن‌ها پخش کرد. 

خطر روي‌کارآمدن تحريريه‌اي سرسپرده، جمهوريت را تهديد مي‌کند؛ روزنامه‌اي که در سال ۱۹۲۴ تأسيس شد و در جريان رسانه‌اي ترکيه تنها روزنامه‌ای جدي است که به‌شدت با سياست‌هاي دولت مخالفت مي‌کند. اين روزنامه از سرکوب‌هاي پس از کودتا که طي آن دولت هزاران نفر از کارمندان دولت، نيروهاي پليس، افسران ارتش، دانشگاهي‌ها، قضات و ژورناليست‌ها را اخراج يا بازداشت کرد با عنوان «ساحره‌گيري (تعقيب و گريز مخالفان)» ياد کرد و اردوغان را به‌عنوان مستبدي که در پي نابودي دموکراسي بوده، مورد انتقاد قرار داده است. 

انگين مي‌گويد: «اردوغان قبلا دموکراسي را به قطار تشبيه کرده بود.» اشاره او به نقل‌قولي است که رئيس‌جمهوري ترکيه دموکراسي را به قطاري تشبيه کرده بود که وقتي شما را به مقصد مي‌رساند، مي‌توان از آن پياده شد. انگين مي‌افزايد: «اوضاع مي‌تواند براي جمهوريت بدتر هم بشود. شايد تعطيلش کنند، مرگي سريع و بدون درد يا آن را ذره‌ذره عذاب دهند.»

توباس گارنت، وکيل حقوق بشر که با پي ۲۴، سازمان حامي آزادي بيان و حامي ژورناليست‌هاي ترکيه در دادگاه‌ها کار مي‌کند، مي‌گويد: «اين دادگاه فرصتي ديگر براي حکومت است که رفتار خود عليه رسانه‌هاي مستقل در ترکيه را تغيير دهد. روزنامه‌نگاري جرم نيست. دادستان بايد از يکسان‌دانستن انتقاد مشروع با تروريسم دست بردارد و به آزار روزنامه‌نگاران از طريق محاکمه در دادگاه پايان دهد.»

بولنت اوزدگان، مديرمسئول جمهوريت، در مصاحبه‌اي با گاردين گفته بود: اين دادگاه فقط درباره آزادي رسانه نيست، بلکه همچنين نشان از اين دارد که در دوران پساکودتا کارزار حکومت عليه مخالفان شدت گرفته است. 

او مي‌گويد: «موضوع فقط جنگيدن براي آزادي رسانه‌ها نيست؛ هم‌قطاران بازداشت‌شده ما به بالاترين سطوح روشنفکري و اخلاقي تعلق دارند. موضوع مربوط به همه آنهايي است که شغلشان را از دست دادند، تمام آنهايي که دست به اعتصاب غذا زدند، من فکر مي‌کنم اين محاکمه‌ها، شروع تازه سرکوب است.»