پنجشنبه ۰۴ مرداد ۱۴۰۳
کد مقاله: ۱۴۰۲۰۸۰۰۲۶

روز میلاد خورشید یا جشن باستانی دی گان

>روز میلاد خورشیدروز میلاد خورشید
روز میلاد خورشید که در فرهنگ ایرانی به جشن خرم روز یا جشن دی گان نیز معروف می باشد، به مناسب برخورد اولین روز با ماه دی می باشد. پارسیان این روز را بسیار محترم می شماردند و آن را تحت عنوان دی دادار خطاب می کردند. در ادامه این مقاله از سرپوش به تفسیر روز میلاد خورشید می پردازیم.

روز میلاد خورشید چیست؟

آخرین شب آذر به عنوان بلندترین شب سال و آخرین روز از آذر به عنوان کوتاه ترین روز سال شناخته می شود. افرادی که پیرو آیین مهر روز هستند، معتقدند که روز اول دی روز تولد خورشید می باشد زیرا بعد از آن خورشید به صورت تدریجی در آسمان پیدا می شود، شب های کوتاه و روزها بلندتر می شوند. 

از حدود ۳۷۵۰ سال پیش یعنی از سال ۱۷۳۸ پیش از میلاد، ایرانیان باستان روز اول دی را جشن می گرفتند و در یک بازه زمانی نیز، سال خود را با آغاز زمستان نو می کردند و به آن روز خورشید یا ماه خداوند می گفتند، بدین صورت به جای اینکه اول فروردین مصادف با نوروز باشد، اول دی ماه مصادف با نوروز بود. 

>تصاویر باستانی روز میلاد خورشیدروز باستانی میلاد خورشید

فلسفه انتخاب نام دی گان برای میلاد خورشید

از آنجایی که تقویم ایرانیان باستان به صورت اوستایی تعریف شده بود، با تقویم شمسی مقداری تفاوت داشت. در تقویم اوستایی هر سال دقیقا برابر با ۳۶۵ روز بود که شامل ۱۲ ماه و هر ماه ۳۰ روزه بود. در این صورت پنج روز آخر سال به هیچ ماهی متعلق نبود و فقط با اسم های خاصی شناخته می شدند. ایرانیان این پنج روز را با نام های خاصی می شناختند.

باید اشاره کرد علاوه بر این پنج روز، ایرانیان سایر روزهای ماه را نیز با نام خاصی می شناختند، در این بین برخی از روزهای ماه با سایر روزها همنام بودند. هر روزی که با نام ماه یکسان می شد، به جشن و پایکوبی می پرداختند. این ۱۲ روز به ترتیب زیر بودند:

- ۱۹ فروردین

- ۱۳ اردیبهشت

- ۶ خرداد

- ۱۳ تیر 

- ۱۷ مرداد

- ۴ شهریور

- ۱۶ مهر

- ۱۰ آبان

- ۹ آذر 

- ۲ بهمن

- ۵ اسفند

- روزهای ۳،۸، ۱۵ و ۲۳ دی ماه نیز جشن گرفته می شدند زیرا این سه روز از ماه دی بود. 

با این تفسیر تعداد جشن های ماهیانه از ۱۲ روز به ۱۴ روز می رسید. نوع نامگذاری جشن ها به این صورت بود که نام ماه با پسوند گان آورده می شد، به عنوان مثال فروردگان، اردیبهشتگان، خردادگان و... این جشن های ماهانه یا دوازده گانه سال نیز نامیده می شدند که در روزگار ساسانیان و زمان پیش از آن با آداب، رسوم و تشریفات خاصی برگزار می شد. 

>آداب باستانی روز میلاد خورشیدفلسفه روز میلاد خورشید

آداب جشن دی‌گان در روز میلاد خورشید

دی یکی از صفات برجسته خداوند می باشد، به همین دلیل اولین روز از دی ماه اهمیت و جایگاه خاصی بین ایرانیان باستان دارد. از طرفی بین ایرانیان باستان هم باوجود اینکه همواره شب یلدا از جایگاه به خصوصی برخوردار بود، همواره مراسم های مخصوصی برای آن برگزار می شد. 

همواره ترسی از شب وجود دارد که این ترس در بلندترین شب سال که ترس از ظلمتی بیشتر از همیشه و ترس از اینکه دیگر خورشید طلوع نکند وجود داشت. برای فراموشی این ترس، مردم خود را با اعمال و مراسم های شب یلدا مشغول می کردند بدین صورت که دور اقدام و دوستان خود جمع می شدند تا از ترس آنها کم شود. 

از آنجایی که بلندترین شب سال تا صبح کنار عزیزان سپری می شد، صبح روز بعد آن (صبح روز یکم دی ماه) را «روز خور» یا «دی گان» می‌نامیدند و آن را تعطیل اعلام می‌کردند درنتیجه خستگی بیداری شب گذشته از بین می رفت. 

در برخی از منابع آورده اند که روز اول دی ماه را روز خور، روز برابری، برادری و عدالت بشریت می دانستند. در این روز همه مردم چه شاه، چهه رعیت لباسی ساده تن می کردند تا همه یکسان بوده و برابر به نظر برسند. در این روز هیچ فردی حق دستور به دیگری را نداشت و هرکسی به کار خود و آنچه دوست داشت می پرداخت، نه آنکه بخواهد دستور کسی را اجرا کند. همچنین در این روز کارهایی مثل جنگ و خونریزی و شکار، حتی در حد کشتن یک مرغ یا گوسفند ممنوع بوده و به‌شدت از انجام آن‌ها اجتناب می‌شده است.

>جشن دی گان یا روز میلاد خورشیدآداب مربوط به روز میلاد خورشید

فلسفه واژه «دی»

دی صفتی است که از مصدر دا می آید که معنای دادن، ساختن و آفریدن می دهد و به معنای دادار و آفریدگار می باشد. در نامه های اوستایی به جای اینکه از کلمه اهورا مزدا استفاده کنند از واژه دا استفاده می شد. 

اگر به نام باستانی هرکدام از ۳۰ روز ماه توجه کنید، مشاهده می‌کنید که روزهای هشتم، پانزدهم و بیست‌و‌سوم هر ماه به نام «دی» نام‌گذاری شده که برای تشخیص این روزها از یکدیگر، هر یک به نام روز بعد از خود خوانده می‌شد و نخستین آن‌ها، «اورمزد» بود که آن نیز از نام‌های خداوند است.

به همین دلیل روزهای «اورمزد»، «دی به آذر»، «دی به مهر» و «دی به دین» نیز وجود داشت که این چهار روز به نام خدا نامگذاری می شدند. این موضوع سبب شده تا افرادی مانند «نیبرگ» و «کریستن سن» معتقد باشند که این روش تقسیم و نامگذاری، دلالت بر وجود «هفته» در گاهشمار و  تقویم اوستایی باشد. از این طریق آنها ماه را به چهار بخش تقسیم کردند، البته این نظریه انتقاد و ایراهای بسیاری را به همراه داشت که مورد قبول قرار نگرفتند. 

در اوستا واژه دی، دَتهوش ( Dat – Hush) یا دَزوه ( Daz – Vah)  نوشته می شد که معنای آفریدگار یا آفریننده می دهد، همواره برای اهورامزدا به عنوان صفت درنظر گرفته می شود. این کلمه از ریشه دا می آید که این خود در اوستا و فرس هخامنشی و سانسکریت در معنای آفریدن و ساختن و بخشودن کرد پیدا می‌کند؛ از این جهت واژه دی در ایران باستان از اهمیت ویژه‌ای برخوردار بوده است.

>حضور مردم باستانی در روز میلاد خورشیدفلسفه روز میلاد خورشید

نخستین جشن دی گان در روز میلاد خورشید

علاوه براینکه سه روز در ماه دی تحت عنوان دی شناخته می شوند، روز اول دی هم اورمزد که مجدد به معنی آفریدگار است. پس در دی ماه چهار روز را به عنوان خداوند می شناسند . چهار بار جشن دی گان برگزار می کردند. 

نام و تاریخ دقیق این چهار روز به ترتیب در زیر آمده است:

• اورمزد و دی ماه: اولین روز دی ماه باستانی که مصادف با ۲۵ آذرماه خورشیدی بود (این روز همان ۱ دی، روز میلاد خورشید، نخستین جشن دی گان است)

• دی به آذر و دی ماه: هشتمین روز دی ماه باستانی که مصادف با ۲ دی ماه خورشیدی بود.

• دی به مهر و دی ماه: پانزدهمین روز دی ماه باستانی که مصادف با ۹ دی ماه خورشیدی بود.

• دی به دین و دی ماه: بیست و سومین روز دی ماه باستانی که مصادف با ۱۷ دی ماه خورشیدی بود. 

گردآوری: بخش تونل زمان سرپوش

  • 12
  • 5
۵۰%
نظر شما چیست؟
انتشار یافته: ۰
در انتظار بررسی:۰
غیر قابل انتشار: ۰
جدیدترین
قدیمی ترین
مشاهده کامنت های بیشتر
بزرگمهر بختگان زندگینامه بزرگمهر بختگان حکیم بزرگ ساسانی

تاریخ تولد: ۱۸ دی ماه د ۵۱۱ سال پیش از میلاد

محل تولد: خروسان

لقب: بزرگمهر

حرفه: حکیم و وزیر

دوران زندگی: دوران ساسانیان، پادشاهی خسرو انوشیروان

ادامه
صبا آذرپیک بیوگرافی صبا آذرپیک روزنامه نگار سیاسی و ماجرای دستگیری وی

تاریخ تولد: ۱۳۶۰

ملیت: ایرانی

نام مستعار: صبا آذرپیک

حرفه: روزنامه نگار و خبرنگار گروه سیاسی روزنامه اعتماد

آغاز فعالیت: سال ۱۳۸۰ تاکنون

ادامه
یاشار سلطانی بیوگرافی روزنامه نگار سیاسی؛ یاشار سلطانی و حواشی وی

ملیت: ایرانی

حرفه: روزنامه نگار فرهنگی - سیاسی، مدیر مسئول وبگاه معماری نیوز

شغل های دولتی: کاندید انتخابات شورای شهر تهران سال ۱۳۹۶

حزب سیاسی: اصلاح طلب

یاشار سلطانیبیوگرافی یاشار سلطانی

ادامه
زندگینامه امام زاده صالح زندگینامه امامزاده صالح تهران و محل دفن ایشان

نام پدر: اما موسی کاظم (ع)

محل دفن: تهران، شهرستان شمیرانات، شهر تجریش

تاریخ تاسیس بارگاه: قرن پنجم هجری قمری

روز بزرگداشت: ۵ ذیقعده

زندگینامه امامزاده صالح

باورها و اعتقادات مذهبی، نقشی پررنگ در شکل گیری فرهنگ و هویت ایرانیان داشته است. احترام به سادات و نوادگان پیامبر اکرم (ص) از جمله این باورهاست. از این رو، در طول تاریخ ایران، امامزادگان همواره به عنوان واسطه های فیض الهی و امامان معصوم (ع) مورد توجه مردم قرار داشته اند. آرامگاه این بزرگواران، به اماکن زیارتی تبدیل شده و مردم برای طلب حاجت، شفا و دفع بلا به آنها توسل می جویند.

ادامه
شاه نعمت الله ولی زندگینامه شاه نعمت الله ولی؛ عارف نامدار و شاعر پرآوازه

تاریخ تولد: ۷۳۰ تا ۷۳۱ هجری قمری

محل تولد: کوهبنان یا حلب سوریه

حرفه: شاعر و عارف ایرانی

دیگر نام ها: شاه نعمت‌الله، شاه نعمت‌الله ولی، رئیس‌السلسله

آثار: رساله‌های شاه نعمت‌الله ولی، شرح لمعات

درگذشت: ۸۳۲ تا ۸۳۴ هجری قمری

ادامه
آپولو سایوز ماموریت آپولو سایوز؛ دست دادن در فضا

ایده همکاری فضایی میان آمریکا و شوروی، در بحبوحه رقابت های فضایی دهه ۱۹۶۰ مطرح شد. در آن دوران، هر دو ابرقدرت در تلاش بودند تا به دستاوردهای فضایی بیشتری دست یابند. آمریکا با برنامه فضایی آپولو، به دنبال فرود انسان بر کره ماه بود و شوروی نیز برنامه فضایی سایوز را برای ارسال فضانورد به مدار زمین دنبال می کرد. با وجود رقابت های موجود، هر دو کشور به این نتیجه رسیدند که برقراری همکاری در برخی از زمینه های فضایی می تواند برایشان مفید باشد. ایمنی فضانوردان، یکی از دغدغه های اصلی به شمار می رفت. در صورت بروز مشکل برای فضاپیمای یکی از کشورها در فضا، امکان نجات فضانوردان توسط کشور دیگر وجود نداشت.

مذاکرات برای انجام ماموریت مشترک آپولو سایوز، از سال ۱۹۷۰ آغاز شد. این مذاکرات با پیچیدگی های سیاسی و فنی همراه بود. مهندسان هر دو کشور می بایست بر روی سیستم های اتصال فضاپیماها و فرآیندهای اضطراری به توافق می رسیدند. موفقیت ماموریت آپولو سایوز، نیازمند هماهنگی و همکاری نزدیک میان تیم های مهندسی و فضانوردان آمریکا و شوروی بود. فضانوردان هر دو کشور می بایست زبان یکدیگر را فرا می گرفتند و با سیستم های فضاپیمای طرف مقابل آشنا می شدند.

فضاپیماهای آپولو و سایوز

ماموریت آپولو سایوز، از دو فضاپیمای کاملا متفاوت تشکیل شده بود:

ادامه
نیلوفر اردلان بیوگرافی نیلوفر اردلان؛ سرمربی فوتسال و فوتبال بانوان ایران

چکیده بیوگرافی نیلوفر اردلان

نام کامل: نیلوفر اردلان

تاریخ تولد: ۸ خرداد ۱۳۶۴

محل تولد: تهران 

حرفه: بازیکن سابق فوتبال و فوتسال، سرمربی تیم ملی فوتبال و فوتسال بانوان

سال های فعالیت: ۱۳۸۵ تاکنون

قد: ۱ متر و ۷۲ سانتی متر

ادامه
حمیدرضا آذرنگ بیوگرافی حمیدرضا آذرنگ؛ بازیگر سینما و تلویزیون ایران

چکیده بیوگرافی حمیدرضا آذرنگ

نام کامل: حمیدرضا آذرنگ

تاریخ تولد: تهران

محل تولد: ۲ خرداد ۱۳۵۱ 

حرفه: بازیگر، نویسنده، کارگردان و صداپیشه

تحصیلات: روان‌شناسی بالینی از دانشگاه آزاد رودهن 

ادامه
محمدعلی جمال زاده بیوگرافی محمدعلی جمال زاده؛ پدر داستان های کوتاه فارسی

تاریخ تولد: ۲۳ دی ۱۲۷۰

محل تولد: اصفهان، ایران

حرفه: نویسنده و مترجم

سال های فعالیت: ۱۳۰۰ تا ۱۳۴۴

درگذشت: ۲۴ دی ۱۳۷۶

آرامگاه: قبرستان پتی ساکونه ژنو

ادامه
ویژه سرپوش