دوشنبه ۰۴ تیر ۱۴۰۳
۱۲:۱۶ - ۲۴ اردیبهشت ۱۴۰۳ کد خبر: ۱۴۰۳۰۲۱۳۹۳
اقتصاد کلان

رویکرد احتمالی مجلس جدید در ارتباط با مسائل اقتصادی؛ خط تولید ۳ شیفت رانت

روزنامه جهان صنعت  نوشت: روی کار آمدن مجلس جدید با ترکیب تکراری –دست‌کم به لحاظ گفتمانی- نوید هیچ تحول اقتصادی مثبتی را نمی‌دهد. رویکردهای ترکیب پیشین مجلس که همسویی کاملی نیز با دولت فعلی داشت و برخی وزیران نیز برخاسته از دل مجلس انقلابی بودند، باوجود همه شعارهای سرلیستان خود، نه‌تنها نتوانستند گرهی از مشکلات معیشتی مردم بازگشایند حتی بر تقویت ساختارهای رانتیر نیز پافشاری کردند تا تعادل بد در اقتصاد ایران نه‌تنها تضعیف نشود بلکه به ایجاد ابرشکاف طبقاتی منتهی شود. درحالی که اقتصاد ایران به لحاظ رشد تولید ناخالص داخلی سرانه در میان ۸۰کشور نخست جهان نیز جای ندارد، به لحاظ تعداد میلیونرهای دلاری (به افرادی که دارایی‌های نقدی و غیرنقدی خالص او از یک‌میلیون دلار بیشتر باشد اطلاق می‌شود) با ۲۵۰‌هزار نفر، در رتبه چهاردهم جهان قرار دارد.

ساختار توزیع رانت در ایران از تنوع بسیار بالایی برخوردار است و همین مساله باعث شده است که طبقه رانتیر فرادستان در ایران، بدون نیاز به داشتن برنامه‌ریزی برای توسعه کسب‌وکار مولد یا سرمایه‌گذاری جدید و به کارگیری نیروهای نخبه، با سرعت بسیار زیادی ثروتمند شود و طبقه متوسط جامعه با سرعتی باور‌نکردنی مسیر انهدام را بپیماید. این ساختار توزیع رانت، از فروش خط سیم‌کارت‌های رند تا فروش فله‌ای خودروهای ثبت‌نامی را در برمی‌گیرد و آنقدر متنوع و گسترده است که توانسته یک سبک زندگی بورلی‌هیلزی را در مناطق شمالی تهران به راه بیندازند.

خط تولید ۳ شیفت رانت

تخصیص طلا، سکه و ارز رانتی نیز یکی دیگر از چالش‌های سیاه حامی‌پروری برای جریانات سیاسی بوده و ربطی به رویکرد سیاسی کابینه مستقر ندارد و شامل حال همه جناح‌های سیاسی نیز شده است. انحصارات وارداتی برای کالاهای مختلف از لاستیک تا لوازم خانگی و چای و برنج و روغن خوراکی و روان‌کننده‌های صنعتی و لوازم یدکی خودرو و حتی موز و میوه‌های گرمسیری، این توزیع رانت، دامنه‌گستر شده است. رانت‌های املاکی و پروژه‌های انبوه‌سازی مسکن دولتی با پیمانکاران خاص و فروش‌های فله‌ای دارایی‌های دولتی در بازار سرمایه و… از مصادیق ساده ولی جذاب توزیع رانت در راستای حامی‌پروری سیاسی هستند. با این حال در مجلس انقلابی اول و حالا در مجلس انقلابی دوم، هیچ چالشی با ساختار توزیع رانت و مبارزه با تعارض منافع تاکنون به چشم نخورده است و تنها مساله‌ای که به طور خاص به چشم می‌آید نحوه توزیع رانت و سودبران توزیع این رانت‌هاست. چالش توزیع سوخت ارزان اعم از گازوئیل، بنزین، مازوت و نفت سفید و ال‌پی‌جی و قیر به هیچ‌وجه در طول عمر ۴‌ساله مجلس گذشته به مساله اصلی بهارستان‌نشینان بدل نشد. در حالی که رانت‌های بسیار زیادی در این زمینه توزیع می‌شود. به عنوان مثال حواله وکیوم باتوم (ماده اولیه تولید قیر) یکی از رانت‌های بسیار پرچرب و جذاب در اقتصاد ایران است که هرگز توسط مجلس انقلابی که با شعار مبارزه با فساد و تقویت معیشت و قدرت بخشیدن به بنیان‌های اقتصادی کشور بر سر کار آمد، قرار نگرفت و به راحتی چشم نمایندگان مجلس انقلابی روی این رانت بسته شد.

توزیع سنگین رانت ارزی در تمامی این سال‌ها نیز به چشم نمایندگان مجلس انقلابی قبلی و فعلی (عمده وکلای پیشین در این دوره نیز تمدید شدند و دست‌کم به لحاظ گفتمانی هیچ تغییر خاصی در فضای مجلس صورت نپذیرفته است) نیامده است و تمایلی به دیدنش نداشتند. بهارستان‌نشینان قبلی و فعلی همینطور علاقه چندانی به استفاده از مکانیزم تحقیق و تفحص در ساختارهای رانتیر فولادی، پتروشیمی‌ها، آلومینیوم‌سازان، خودروسازان، نیروگاه‌ها و پالایشگاه‌ها، پتروپالایشگاه‌ها (که اساسا یک ساختار رانتی جدید است که به شدت مورد حمایت دولت و مجلس فعلی نیز قرار دارد)، شرکت‌های قارچی تسهیلات‌بگیر و کم‌بازده که با اسم دانش‌بنیان، سهم بسیار بزرگی از رانت‌ تسهیلات بانکی را به سوی خود جلب کرده‌اند، ساختار شدیدا رانتی تولید دارو و فضای پررانت واردات داروهای خارجی و واردات مواد اولیه مورد نیاز برای داروهای خارجی، فضای سرشار از رانت و انحصار واردات نهاده‌های دامی و کشاورزی، نداشتند و این بدان معناست که توزیع رانت‌های موجود در این ساختارها و نابازارهای یاد شده، با رویکردهای حامی‌پروری این مجلس در تضاد نیست و از قضا با توجه به نتایج انتخابات، می‌شود چنین دریافت که حامیان قدرتمندی برای این نمایندگان در نابازارهای رانتی یادشده به وجود آمده که به خوبی از پس هزینه‌های سنگین انتخاباتی این افراد نیز برآمده‌اند. حذف صداهای مخالف توزیع رانت در دوره پیشین مجلس (مانند سعیدی و کوچی) نیز می‌تواند مویدی بر این مدعا باشد.

چه باید کرد؟

به هر روی یک فرصت تاریخی، طلایی و شدیدا گذرا پیش‌روی مجلس جدید قرار گرفته است که با مبارزه ساختاری با فساد (نه معرفی چند سلطان برای سکه و شکر و مطالبه اعدام آنها)، کشور را در ریل درست جلب سرمایه‌گذاری و توسعه اقتصادی قرار دهد و‌گرنه لبه تیز بومرنگ فساد، با سرعت به سمت خود حامی‌پروران رانتیر نیز بازخواهد گشت و این نتیجه طبیعی تخریب استقلال نهادهای ارگانیک هر اقتصاد همچون بازارها و اصناف، از روند طبیعی تولید و تجارت است.

تلاش برای آزادسازی قیمتی حامل‌های انرژی و واگذاری نیروگاه‌ها و پالایشگاه‌ها به بخش خصوصی، حذف خریدهای تضمینی کالاهای کشاورزی و دامی از سوی دولت( با الزام بودجه‌ای از سوی مجلس)، حذف رانت ارزی، حذف لاتاری خودرویی حذف تعرفه‌های حمایتی صادرات و واردات کالاهای مصرفی، حذف رانت تسهیلاتی و تلاش برای آزادسازی نرخ بهره بانکی، می‌تواند پکیجی باشد که هم خوشنامی سیاسی نمایندگان دوره جدید مجلس را ضمانت کند و هم اقتصاد کشور را از تعادل بد ناشی تقویت چرخه‌های فساد برهاند. این مهم بیش از آنکه به قانون‌گذاری از سوی نمایندگان نیاز داشته باشد، به مقررات‌زدایی باید متکی باشد. تقویت شفافیت نیز باید در سرلوحه کار نمایندگان قرار بگیرد. در غیر این صورت، اصلا چه نیازی به تحمیل هزینه‌های برگزاری یک انتخابات جدید به کشور احساس می‌شد؟ همین مجلس فعلی می‌توانست به بی‌عملی پیشین خود در برابر ساختار رانتیر اقتصاد ایران تداوم ببخشد و همه ذی‌نفعان نیز از این وضع راضی می‌بودند. بهارستان‌نشینان باید بدانند که فرصت زیادی برای اصلاحات ساختاری در اقتصاد ایران باقی‌ نمانده است و با از دست رفتن این فرصت‌ها، تحولات اقتصادی و اجتماعی و حتی سیاسی به شکلی کاملا نامطلوب با دیدگاه فعلی بهارستان‌نشینان به پیش خواهد رفت.

  • 12
  • 1
۵۰%
همه چیز درباره
نظر شما چیست؟
انتشار یافته: ۰
در انتظار بررسی:۰
غیر قابل انتشار: ۰
جدیدترین
قدیمی ترین
مشاهده کامنت های بیشتر
زندگینامه امام زاده صالح زندگینامه امامزاده صالح تهران و محل دفن ایشان

نام پدر: اما موسی کاظم (ع)

محل دفن: تهران، شهرستان شمیرانات، شهر تجریش

تاریخ تاسیس بارگاه: قرن پنجم هجری قمری

روز بزرگداشت: ۵ ذیقعده

زندگینامه امامزاده صالح

باورها و اعتقادات مذهبی، نقشی پررنگ در شکل گیری فرهنگ و هویت ایرانیان داشته است. احترام به سادات و نوادگان پیامبر اکرم (ص) از جمله این باورهاست. از این رو، در طول تاریخ ایران، امامزادگان همواره به عنوان واسطه های فیض الهی و امامان معصوم (ع) مورد توجه مردم قرار داشته اند. آرامگاه این بزرگواران، به اماکن زیارتی تبدیل شده و مردم برای طلب حاجت، شفا و دفع بلا به آنها توسل می جویند.

ادامه
آپولو سایوز ماموریت آپولو سایوز؛ دست دادن در فضا

ایده همکاری فضایی میان آمریکا و شوروی، در بحبوحه رقابت های فضایی دهه ۱۹۶۰ مطرح شد. در آن دوران، هر دو ابرقدرت در تلاش بودند تا به دستاوردهای فضایی بیشتری دست یابند. آمریکا با برنامه فضایی آپولو، به دنبال فرود انسان بر کره ماه بود و شوروی نیز برنامه فضایی سایوز را برای ارسال فضانورد به مدار زمین دنبال می کرد. با وجود رقابت های موجود، هر دو کشور به این نتیجه رسیدند که برقراری همکاری در برخی از زمینه های فضایی می تواند برایشان مفید باشد. ایمنی فضانوردان، یکی از دغدغه های اصلی به شمار می رفت. در صورت بروز مشکل برای فضاپیمای یکی از کشورها در فضا، امکان نجات فضانوردان توسط کشور دیگر وجود نداشت.

مذاکرات برای انجام ماموریت مشترک آپولو سایوز، از سال ۱۹۷۰ آغاز شد. این مذاکرات با پیچیدگی های سیاسی و فنی همراه بود. مهندسان هر دو کشور می بایست بر روی سیستم های اتصال فضاپیماها و فرآیندهای اضطراری به توافق می رسیدند. موفقیت ماموریت آپولو سایوز، نیازمند هماهنگی و همکاری نزدیک میان تیم های مهندسی و فضانوردان آمریکا و شوروی بود. فضانوردان هر دو کشور می بایست زبان یکدیگر را فرا می گرفتند و با سیستم های فضاپیمای طرف مقابل آشنا می شدند.

فضاپیماهای آپولو و سایوز

ماموریت آپولو سایوز، از دو فضاپیمای کاملا متفاوت تشکیل شده بود:

ادامه
نیلوفر اردلان بیوگرافی نیلوفر اردلان؛ سرمربی فوتسال و فوتبال بانوان ایران

چکیده بیوگرافی نیلوفر اردلان

نام کامل: نیلوفر اردلان

تاریخ تولد: ۸ خرداد ۱۳۶۴

محل تولد: تهران 

حرفه: بازیکن سابق فوتبال و فوتسال، سرمربی تیم ملی فوتبال و فوتسال بانوان

سال های فعالیت: ۱۳۸۵ تاکنون

قد: ۱ متر و ۷۲ سانتی متر

ادامه
حمیدرضا آذرنگ بیوگرافی حمیدرضا آذرنگ؛ بازیگر سینما و تلویزیون ایران

چکیده بیوگرافی حمیدرضا آذرنگ

نام کامل: حمیدرضا آذرنگ

تاریخ تولد: تهران

محل تولد: ۲ خرداد ۱۳۵۱ 

حرفه: بازیگر، نویسنده، کارگردان و صداپیشه

تحصیلات: روان‌شناسی بالینی از دانشگاه آزاد رودهن 

ادامه
محمدعلی جمال زاده بیوگرافی محمدعلی جمال زاده؛ پدر داستان های کوتاه فارسی

تاریخ تولد: ۲۳ دی ۱۲۷۰

محل تولد: اصفهان، ایران

حرفه: نویسنده و مترجم

سال های فعالیت: ۱۳۰۰ تا ۱۳۴۴

درگذشت: ۲۴ دی ۱۳۷۶

آرامگاه: قبرستان پتی ساکونه ژنو

ادامه
فردریش نیچه نگاهی ژرف به زندگینامه و اندیشه‌های فردریش نیچه

تاریخ تولد: ۱۵ اکتبر ۱۸۴۴

محل تولد: روکن، آلمان

حرفه: فیلسوف و منتقد فرهنگی

درگذشت: ۱۹۰۰ میلادی

مکتب: فردگرایی، اگزیستانسیالیسم، پسانوگرایی، پساساختارگرایی، فلسفه قاره‌ای

ادامه
هدیه بازوند بیوگرافی هدیه بازوند؛ بازیگر کرد سینما و تلویزیون ایران

تاریخ تولد: ۲۷ مرداد ۱۳۶۶

محل تولد: بندرعباس، ایران

حرفه: بازیگر سینما، تلویزیون و تئاتر

آغاز فعالیت: ۱۳۹۶ تاکنون

تحصیلات: فارغ التحصیل لیسانس رشته مهندسی معماری

ادامه
سانجیو باجاج بیوگرافی سانجیو باجاج میلیارد و کارآفرین موفق هندی

تاریخ تولد: ۲ نوامبر ۱۹۶۹

محل تولد: هندی

ملیت: هندی

حرفه: تاجر، سرمایه گذار و میلیارد 

تحصیلات: دکتری مدیریت از دانشگاه هاروارد

ادامه
محمد مهدی احمدی بیوگرافی محمدمهدی احمدی، داماد محسن رضایی

تاریخ تولد: دهه ۱۳۶۰

محل تولد: تهران

حرفه: مدیرعامل بانک شهر

مدرک تحصیلی: دکترای اقتصاد واحد علوم تحقیقات دانشگاه آزاد اسلامی تهران، کارشناسی ارشد علوم اقتصادی دانشگاه تهران، کارشناسی اقتصاد بازرگانی دانشگاه شهید بهشتی

نسبت خانوادگی: داماد محسن رضایی، برادر عروس قالیباف، برادر داماد رحمانی فضلی

ادامه
ویژه سرپوش