پنجشنبه ۰۶ آذر ۱۳۹۹
۰۸:۴۱ - ۰۵ آبان ۱۳۹۹ کد خبر: ۹۹۰۸۰۰۲۰۳
اقتصاد کلان

تهاتر از ناحیه نفت و رمزارزها کلید می خورد؟

تهاترکالا,اخبار اقتصادی,خبرهای اقتصادی,اقتصاد کلان
۲ پنجره جدید برای تسهیل ورود کالا به کشور باز شد. بعد از اعلام خبر راه اندازی پنجره واحد برای تهاتر کالا با نفت با هدف« افزایش تجارت خارجی» و« تامین کالاهای اساسی و مواد اولیه مورد نیاز بخش تولید»، روز گذشته سخنگوی صنعت برق از طرح واردات کالا به کشور با استفاده از رمزارزها خبر داد. طبق تصویب نامه جدید هیأت وزیران، رمزارزهای استخراج شده صرفا برای تا مین ارز واردات کشور و طبق مقرراتی که بانک مرکزی تعیین می کند، قابل مبادله خواهند بود.

دوم آبان ماه سال جاری، وزیر نفت در نشستی با حضور وزیران صنعت، معدن و تجارت، جهاد کشاورزی و رئیس کل بانک مرکزی در محل وزارت صمت، از راه اندازی پنجره واحد برای تهاتر کالاهای اساسی و مواد اولیه مورد نیاز بخش تولید با نفت با دستور رئیس جمهوری خبر داد. هدف از ایجاد این پنجره،« تامین کالاهای اساسی و مواد اولیه بخش تولید»،« افزایش تجارت خارجی در نیمه دوم سال و مقابله با فشار تحریم ها»،« شکسته شدن بوروکراسی ها برای گرفتن تصمیمات اساسی» و در نهایت « رسیدن کالاهای اساسی با قیمت مناسب به دست مصرف کنندگان » عنوان شده است. این اقدام قرار است در دو مرحله انجام شود؛ در مرحله نخست با استفاده از تهاتر کالا با صادرات نفت،« تامین کالاهای اساسی» در دستور کار قرار می گیرد و در مرحله دوم، هدف« تامین کالاهای ضروری و مواد اولیه مورد نیاز واحدهای تولیدی» خواهد بود.

حال این پرسش مطرح است که این سیاست که تجربه تکرار آن در سالیان گذشته نیز وجود داشته چقدر قابلیت اجرا دارد؟ مشکلات اجرایی و معایب و محاسن آن چیست؟ آیا کشورهای طرف مقابل که دارای بدهی ناشی از واردات نفت از ایران هستند نیز تمایلی به انجام این معامله دارند؟ در این میان صادرکننده می تواند کالاهای با کیفیت و با قیمت مناسب وارد کند یا صرفا کالا وارد می کند؟

ابتدا دهه ۹۰؛ شروع تهاتر کالا

زمانی که ایران در سال ۱۳۹۱ در برابر تحریم های نفتی قرار گرفت، سیاست تهاتر نفت در برابر کالا را با کشورهایی که خریدار نفت ایران بودند در پیش گرفت و حتی سال های پس از برجام نیز آنرا ادامه داد تا به ازای نفت صادراتی، کالاهای وارداتی مورد نیاز خود را تا مین کند. این تهاتر بیشتر بین ایران و کشورهای« چین»،« هند» و« کره جنوبی» انجام می شد و حتی« روسیه» نیز در آن زمان در شرف پیوستن به کشورهای تهاتری با ایران بود.

ولی بعد از لجبازی ترامپ و خروج یک جانبه آمریکا از برجام، معاون اول حسن روحانی در سال ۱۳۹۷ در جلسه ستاد اقتصاد مقاومتی، فعال سازی مجدد مکانیزم تهاتر نفت را پیشنهاد کرد. اسحاق جهانگیری معتقد بود نحوه اجرای این مکانیزم باید در کارگروهی با حضور وزارتخانه های نفت، صنعت، معدن و تجارت، خارجه، اقتصاد و دارایی، جهاد کشاورزی و سازمان برنامه و بودجه با عنوان« کمیته تهاتر» تعیین شود. اما این پیشنهاد تا مدت ها به علت نامعلومی مسکوت ماند.

اگر چه از سال ۱۳۹۷ درخواست فعالان اقتصادی در اتاق بازرگانی در قالب اتاق ایران و کره جنوبی و در اتاق های ایران و هند، ایران و چین، ایران و روسیه و سایر اتاق های بازرگانی مشترک برای فعال سازی فرآیند تهاتر نفت با کالا نشنیده ماند، اما در اوایل سال ۱۳۹۸ بود که بالاخره معاون اول رئیس جمهور با اصرار دولتی ها خاطرنشان کرد راه برای هر کسی که بتواند مکانیزم تهاتر نفت را اجرایی کند، باز است. جهانگیری خاطرنشان کرد بخش خصوصی یا دولتی ای که بتواند تهاتر نفت را انجام دهد و منجر به افزایش صادرات نفت شود، از طرف دولت با تسهیلات لازم پشتیبانی خواهد شد و مقرر کرد تا دستورالعمل اجرایی آن نیز تا پایان اردیبهشت ماه ۱۳۹۸ توسط وزارت صمت تهیه شود.

در روزهای اخیر که مصادف با روزهای آغازین آبان ماه ۱۳۹۹ است؛ در نشستی هماهنگی های لازم بین وزرای صمت، جهاد کشاورزی، نفت و رئیس کل بانک مرکزی برای تا مین بخشی از کالا های اساسی کشور از طریق تهاتر مورد توافق قرار گرفته و مقرر شده است تا مین کالاهای مورد نیاز کشور اعم از کالاهای اساسی و ضروری و همچنین مواد اولیه مورد نیاز بخش تولید، اولویت نخست تهاتر کالا با نفت باشد. فرهاد احتشام زاد، رئیس هیأت مدیره فدراسیون واردات با ارائه این توضیحات، اگر چه این خبر را تکراری می داند، اما معتقد است این تصمیم سیاست گذاران امیدبخش است.

برای درک صحیح این موضوع، ابتدا باید معنای تهاتر را مرور کرد. تهاتر معامله ای است که یک طرف معامله در برابر کالایی که به طرف دیگر تحویل می دهد، کالای دیگری را دریافت می کند. از سوی دیگر اصول یک معامله بر آن است که کالاهای مورد تبادل باید ارزش معاوضه، منفعت عقلایی و مشروع، معین و غیرمبهم و قابلیت انتقال برای هر دو طرف را داشته باشند.

حال در وهله اول باید بررسی کرد که آیا کشورهای طرف مقابل که دارای بدهی بابت واردات نفت از ایران هستند نیز تمایلی به انجام این معامله دارند؟ آیا این معامله از نظر آنها عقلایی است؟ احتشام زاد بر این باور است که تصمیم تهاتر نفت صادراتی با کالا توسط ایران، به مثابه تصمیمی است که در خانه داماد و به خیر و میمنت گرفته شده است. ظاهرا داماد بعد از تعلل فراوان و بارها فرصت سوزی، بالاخره تصمیم خود را گرفته است. اما از خانه عروس چه خبر؟ به اعتقاد رئیس هیأت مدیره فدراسیون واردات متأسفانه بنظر میرسد عروس اکنون از ترس تحریم بانکی توسط دولت آمریکا، ریسک این کار را زیاد دیده و خود را به مخاطره نمی اندازد.

توجه به بخشی از بریده جراید جالب است. آذرماه ۱۳۹۷ رئیس اتاق ایران و کره جنوبی اعلام کرد که مراودات مالی و بانکی و همچنین مشکلات حمل و نقل کالا به ایران در شرایط تحریم وجود دارد و به رغم مطالبات زیاد از ووری بانک کره جنوبی، متأسفانه این بانک برای تهاتر با ایران همکاری نمی کند. از سوی دیگر در تیرماه ۱۳۹۹ سخنگوی اتحادیه صادرکنندگان فرآورده های نفتی     خاطرنشان کرد:قرار است از محل دارایی هایمان در عراق کالا خریداری کنیم اما به رغم اقدامات انجام شده و توافقاتی که صورت گرفته، همچنان بانک تی بی آی عراق همکاری لازم را نمی کند و عملا منابعی آزاد نشده است.

احتشام زاد معتقد است مثال های فراوان دیگری از چین، هند، ژاپن و حتی سوریه با همین مضمون وجود دارد که نشان از عدم تمایل سیستم بانکی کشورهای بدهکار به تهاتر بدهی شان است. به اعتقاد او راهکارهایی مانند« مکانیزم صندوق های دوقلو»،« اوراق قرضه بین الملل»،« تعامل با صندوق های بیمه و پول» یا« پلت فرم های فین تک و از این قبیل»، که امکان عملیاتی کردن تهاتر را میسر می کند، اکنون جذابیتی برای کشورهای بدهکار برای رفع بدهی شان ندارد. چراکه تعلل در اجرا، سبب اشراف اطلاعاتی آمریکا بر منابع موجود ایران در خارج از کشور و رصد و تهدید بانک های این کشورها شده است. شاید هم ترس از تحریم بانکی آمریکا صرفا بهانه ای برای آنها برای پس ندادن بدهی باشد. اما به اعتقاد احتشام زاد در نهایت نتیجه برای ما یکسان است. او خاطرنشان کرد:اکنون عدم تمایل طرف خارجی به تهاتر موفقیت این طرح در لحظات پایانی و دقیقه ۸۴( شش ماه مانده به پایان دوره هشت ساله حسن روحانی) را دور از ذهن می نمایاند. در این میان شش دقیقه بیشتر به پایان بازی دولت آقای روحانی نمانده و دولت که خود قادر به برگرداندن پول ناشی از صادرات نفت و برق نیست از بنگاه ها انتظار دارد که معجزه کنند.

مزیت ها و معایب تهاتر

فعالان اقتصادی معتقدند برای رسیدن به نقطه مطلوب و مفید در بحث تا مین نیازهای واحدهای تولیدی، باید نگاه دولتی به موضوع تهاتر را تغییر داد. برخی تحلیلگران معتقدند بحث تهاتر قطعاً میتواند کمک کننده باشد، زیرا چند مزیت دارد:اولا محدودیت های نقل و انتقال پول وجود نخواهد داشت و ثانیا کشورهایی که خریدار نفت ایران هستند، ترغیب می شوند نفت بیشتری خریداری کنند و در مقابل کالا وارد کنیم. هرچند این نقطه ضعف را هم دارد که در نهایت از کشورهایی میتوان واردات کالا داشت که نفت بیشتری به آنها صادر شده است. در حقیقت می توان بیان کرد دایره انتخاب محدود می شود؛ وقتی تنها از یکسری کشورهای خاص بتوان کالا وارد کرد و در نتیجه قدرت چانه زنی برای قیمت و کیفیت کاهش می یابد.

قاعدتا در این شرایط باید فضای کلی و قواعد کسب وکار تسهیل شود که صادرات و واردات به شکل مطلوب در آن فضا صورت بگیرد. اما صادرکننده ای که به عنوان نمونه در حوزه ای همچون خشکبار، قوی و موفق است، آیا می تواند در حوزه واردات لوازم دیگر هم موفق و کارآمد باشد؟ به نظر می رسد در این شرایط برای رسیدن به نقطه مطلوب و مفید در بحث تا مین نیازهای واحدهای تولیدی، باید نگاه دولتی به موضوع تهاتر تغییر یابد و نباید تنها نگاه تا مین کالا مطرح باشد و باید نگاه اقتصادی هم وجود داشته باشد. آیا صادرکننده می تواند کالاهای با کیفیت و با قیمت مناسب وارد کند یا فقط کالا وارد می کند؟ باید منتظر ماند و دید که چه آیین نامه ای برای این موضوع نوشته خواهد شد. به اعتقاد فعالان اقتصادی هرچقدر دولت به این سازوکار ورود بیشتری کند، کار را نه تنها تسهیل نمی کند، بلکه کار را سخت و سخت تر هم می کند.

از سوی دیگر واردات در مقابل صادرات در گذشته هم وجود داشته است، اما ارز صادراتی در اختیار واردکننده متخصص و حرفه ای قرار می گرفته است. در نتیجه اگر در این شرایط، صادرکننده ای صادرات داشته باشد و ارز حاصل از صادرات را به کسی بدهد که تخصص کار واردات را دارد، می توان شاهد اثرگذاری مثبت تهاتر و تا مین نیازهای اساسی واحدهای تولیدی بود، اما اگر سازوکار به گونه ای تعریف شود که صادرکننده برود واردات انجام دهد و کالاهایی که مدنظر است را بیاورد، اولا برخی از افراد را از چرخه اقتصادی خارج کرده، یعنی یکسری واردکننده حذف و کار یکسری از صادرکننده ها دو برابر می شود و ثانیا تخصص لازم را ندارند.

دستورالعمل استخراج رمزارزها

پس از اعلام پنجره ای جدید برای ورود کالا از طریق تهاتر نفت، روز گذشته خبر دیگری در راستای تسهیل ورود کالا به کشور منتشر شد. بر این اساس جدیدترین دستورالعمل استخراج رمزارزها اعلام شده که طبق آن رمزارزهای استخراج شده تنها برای تا مین ارز واردات کشور و بر اساس مقرراتی که بانک مرکزی تعیین می کند، قابل مبادله خواهند بود. همچنین، استخراج کنندگان باید رمزارز دست اول تولید شده را تا سقف مجاز و به صورت مستقیم( بدون واسطه) به کانال های معرفی شده بانک مرکزی عرضه کنند. طبق اعلام وزارت نیرو، بر این اساس، سقف مجاز رمزارز استخراج شده و قابل مبادله توسط هر واحد استخراج کننده، براساس میزان انرژی مصرف شده از سوی آن واحد، طبق دستورالعملی که توسط وزارت نیرو تدوین می شود، تعیین و به صورت دوره ای به بانک مرکزی اعلام خواهد شد.

اما تحلیلگران معتقدند دستورالعمل جدید برای استخراج رمزارزها چند ابهام دارد. در این آیین نامه قید نشده که بانک مرکزی قرار است بر اساس چه مرجعی، رمزارزهای تولیدی را قیمت گذاری کند؟ در کجای دنیا، مرجع قیمت گذاری دلاری رمزارزها بانک مرکزی است؟ چرا در آیین نامه قید نشده که قیمت هر بیت کوین از کدام مرجع گرفته می شود؟ ثانیا مشخص نشده که با کدام نرخ تبدیل دلار به ریال خریداری شود؟ قبلا تولیدکنندگان این امکان را داشتند که رمز ارز خود را با قیمت روز در بازار به ریال را دلار تبدیل کنند. در آیین نامه قبلی، امکان صادرات و تخفیف مالیاتی در نظر گرفته شده بود. حالا آیین نامه جدید این حقوق را ملغی کرده است.

donya-e-eqtesad.com
  • 14
  • 6
۵۰%
sarpoosh
با این خبر موافقم با این خبر مخالفم
همه چیز درباره
نظر شما چیست؟
انتشار یافته: ۰
در انتظار بررسی:۰
غیر قابل انتشار: ۰
جدیدترین
قدیمی ترین
مشاهده کامنت های بیشتر
باباطاهر,اشعار باباطاهر,شعرهای باباطاهر زندگی نامه باباطاهر شاعر و دوبیتی سرای اواخر سده چهارم و پنجم

زادگاه: لرستان یا همدان

زاده: ۳۲۶ خورشیدی

پیشه: شاعر، دوبیتی سرا

ملیت: ایرانی

زمینه کاری: شعر، موسیقی

ادامه
لویی پاستور,نظریات لویی پاستور,لوئی پاستور زندگی نامه لویی پاستور دانشمند فرانسوی مشهور (+ تصاویر)

زاده: ۲۷ دسامبر ۱۸۲۲

زادگاه: ایالت دول، ژورا

ملیت: فرانسه

محل تحصیل: اکول نرمال سوپریور، دانشگاه پاریس

فوت: ۲۸ سپتامبر ۱۸۹۵

ادامه
دراگان اسکوچیچ,زندگی نامه دراگان اسکوچیچ,دراگان اسکوچیچ اهل کشور بیوگرافی دراگان اسکوچیچ (+ تصاویر)

زادگاه: رییکا، یوگسلاوی سابق

قد: ۱٫۸۱ متر

زاده: ۳ سپتامبر ۱۹۶۸

پست: هافبک

مدرک تحصیلی: لیسانس حرکت شناسی

پیشه: مربی فوتبال

ادامه
ایلان ماسک,بیوگرافی ایلان ماسک,زندگی نامه ایلان ماسک زندگی نامه ایلان ماسک و کارآفرینی های او (+ تصاویر)

زادگاه: پرتوریا، آفریقای جنوبی

زاده: ۲۸ ژوئن ۱۹۷۱

محل زندگی: لس آنجلس

ملیت: آمریکایی، کانادایی، آفریقای جنوبی

پیشه: مهندس، مخترع، بنیانگذار و کارآفرین

ادامه
محمدحسین کنعانی زادگان,علاقه محمدحسین کنعانی زادگان به پرسپولیس,افتخارات  محمدحسین کنعانی‌زادگان بیوگرافی محمدحسین کنعانی زادگان + تصاویر اینستاگرامی

زادروز: ۳ فروردین ماه ۱۳۷۳

زادگاه: آبادان، ایران

قد: ۱٫۸۸ متر

پست: دفاع وسط / دفاع راست

ملیت: ایرانی

ادامه
جیل بایدن,تصاویر جیل بایدن,بیوگرافی جیل بایدن بیوگرافی جیل بایدن، همسر جو بایدن (+ تصاویر خانوادگی)

زاده: ۵ ژوئن ۱۹۵۱

محل تولد: هامونتن، نیوجرسی

ملیت: ایالات متحده آمریکا 

حزب سیاسی: دموکرات

همسران: بیل استیونسون، جو بایدن

فرزندان: اشلی، بی، هانتر

ادامه
بیدل دهلوی,زندگینامه بیدل دهلوی,بیدل دهلوی زندگی نامه زندگی نامه بیدل دهلوی شاعر پارسی گوی هندی

متولد: ۱۰۵۴ هجری قمری

زادگاه: پتنه هندوستان

فوت: ۴ صفر ۱۱۳۳ (قمری)

آرامگاه: قریهٔ خواجه رواش کابل

پیشه: شاعر

ادامه
پروفسور سمیعی,بیمارستان پروفسور سمیعی در آلمان,پروفسور سمیعی بیوگرافی بیوگرافی پروفسور سمیعی و افتخاراتش (+ تصاویر مجید سمیعی)

زادهٔ: ۲۹ خردادماه ۱۳۱۶

زادگاه: تهران 

محل زندگی: هانوفر، آلمان

ملیت: ایرانی و آلمانی

محل تحصیل: دانشگاه یوهانس گوتنبرگ

پیشه: جراحی مغز و اعصاب

ادامه
هانده دوغان دمیر,بیوگرافی هانده دوغان دمیر,تحصیلات هانده دوغان دمیر بیوگرافی هانده دوغان دمیر، بازیگر جوان ترکیه ای (+ تصاویر)

زاده: ۲۲ نوامبر ۱۹۸۵

زادگاه: آنکارا – ترکیه

قد: ۱۷۰ سانتیمتر 

مدرک: لیسانس رشته جامعه شناسی

شغل: بازیگر

ادامه
ویژه سرپوش