در آستانه نشست رسمی اوپک و اوپکپلاس در روزهای پنجم و ششم دسامبر (۱۴ و ۱۵ آذرماه) گمانهزنیها درباره تداوم روند کنونی کاهش سقف تولید بالا گرفته است. بررسیها نشان میدهد، با نزدیکشدن به زمان این نشست، عرضه اوپک نیز به طور محسوسی کاهش یافته است. آمارها حاکی از آن است که تولید ۱۴ کشور عضو این پیمان در ماه نوامبر، به طور میانگین ۲۹ میلیون و ۵۷۰ هزار بشکه در روز بوده که ۱۱۰ هزار بشکه در روز کمتر از ماه قبل است.
عربستان سعودی نیز قرار است همزمان با این نشست، بخشی از سهام شرکت نفتی آرامکو را در بورس داخل عرضه کند و بر همین اساس به افزایش قیمت نفت در بازارهای جهانی علاقهمند است. در عین حال، روسیه نیز در حال رایزنیهایی برای کمکردن سهم خود از توافق کاهش عرضه است؛ تمامی این جزئیات، تصویر مبهمی از فضا و نتایج احتمالی نشست آتی کشورهای صادرکننده نفت ارائه میدهد.
اوپک و اوپکپلاس از ابتداي سال جاري ميلادي به توافق رسيدند تا با هدف ايجاد تعادل در بازار انرژي جهان، روزانه يک ميليون و ۲۰۰ هزار بشکه از عرضه اين محصول بکاهند. سهم اوپک از اين محدوديت عرضه ۸۰۰ هزار بشکه (توسط ۱۱ کشور) بوده و سهم روسيه نيز کاهش ۴۰۰ هزار بشکهاي بوده است. اگرچه اين روند با اندک نوساناتي در رعايت سقف مشخصشده، تداوم دارد اما قيمت نفت در برخي موارد بهويژه براي کشورهاي توليدکنندهاي که بودجه خود را بر اساس اين کالا مي بندند، چندان رضايت بخش نبوده است.
قيمت پايين براي نفت در بازار انرژي جهان با انقلاب شيل و افزايش انفجاري توليد نفت آمريکا آغاز شد و در ادامه با کاهش عرضه نفت ايران و ونزوئلا به دليل تحريمها و ليبي به دليل شرايط نامناسب سياسي در آن کشور، سرعت بيشتري پيدا کرد. کارشناسان انرژي بر اين باورند که اين روند کاهشي قيمت نفت در سال ۲۰۲۰ نيز تداوم خواهد داشت. بهويژه آنکه مازاد عرضه در بازار همچنان بيداد ميکند. قيمت نفت در سال آينده ميلادي همچنان کمتر از ۶۳ دلار پيشبيني ميشود.
يکي ديگر از دلايل کاهشي بودن قيمت نفت در سال آينده، کاهش رشد اقتصادي جهان است که سبب کاهش تقاضا ميشود. اين امر نيز که با افزايش عرضه همزمان خواهد شد، شيب سقوط قيمت نفت را افزايش خواهد داد. بر همين اساس کشورهاي توليدکننده نفت (اوپک و غيراوپک) به دنبال آن خواهند بود که با کاهش عرضه، بتوانند قيمتها را تا حدي کنترل کرده و از سقوط آن به محدودههاي پايينتر جلوگيري کنند. بر همين مبنا پيشبيني ميشود در نشست آتي اين کشورها در وين، يا بر سر تداوم سقف کنوني کاهش توافق شده و پيمان قبلي تمديد شود يا سقف عرضه مجددا کاهش بيشتري را تجربه کند.
حمايت عربستان از کاهش سقف عرضه
عربستان سعودي در ماه اکتبر، روزانه ۱۰ ميليون و ۳۰۰ هزار بشکه نفت توليد کرده است. اين اقدام البته تعهد اين کشور براي کاهش عرضه را نقض نکرده زيرا اين افزايش توليد در جهت تغذيه ذخاير نفتي عربستان صورت گرفته است؛ ذخايري که پس از حملات ۱۴ سپتامبر سال جاري ميلادي به تاسيسات نفتي آرامکو براي رفع تعهد مشتريان، خرج شده بودند.
عربستان که در ماه جاري ميلادي عرضه سهام آرامکو را آغاز خواهد کرد، به شدت به افزايش قيمت نفت در بازارهاي جهاني يا دستکم حفظ شرايط کنوني علاقهمند است تا بتواند سهام اين شرکت را در بهترين شرايط ممکن به فروش برساند. از همين رو حفظ سطح کنوني عرضه يا حتي تنزل سقف آن ميتواند يکي از اهداف اين کشور در نشست آتي اوپک باشد. از سوي ديگر گفته ميشود عربستان از اين پس، تخلف کشورهايي نظير عراق و نيجريه از سقف معين خود را جبران نخواهد کرد. در طول اجراي توافق اوپک و اوپکپلاس در سال جاري ميلادي، اين دو کشور به طور ميانگين، روزانه ۱۰۰ هزار بشکه از سقف تعهد خود، نفت بيشتري فروختهاند.
موضع مبهم روسيه در قبال سقف توليد
اما چالش کشورهاي توليدکننده نفت، زماني جدي خواهد شد که بدانيم، روسيه نه تنها برنامهاي براي کاهش سقف عرضه ندارد بلکه به دنبال آن است که ميعانات (نوعي نفت خام فوق سبک) را از توافق پيشگفته خارج کند تا بتواند ميزان بيشتري از اين محصول را طي توافقنامه جديد، به شريک بزرگ خود، چين صادر کند. از همين رو پيشبيني ميشود مذاکرات دسامبر کشورهاي نفتي، آسان نباشد. در اين ميان اخباري نيز از برنامه اين کشور براي افزايش صادرات نفت در سالهاي پيش رو به گوش ميرسد. وزير انرژي روسيه به تازگي در مقالهاي از برنامهريزي روسيه براي افزايش ۴۰۰ تا ۵۰۰ هزار بشکهاي نفت به طور روزانه خبر داده است که تا پنج سال آينده ميزان صادرات اين کشور را به پنج ميليون و ۶۰۰ هزار بشکه در روز ميرساند.
خبرگزاري تاس روسيه گزارش کرده است که صادرات نفت خام روسيه در سال گذشته ميلادي روزانه دو ميليون و ۹۰۰ هزار بشکه رشد داشته و به پنج ميليون و ۲۲۰ هزار بشکه در روز رسيده است. گفتنيست روسيه در نوامبر توليد نفت خود را به ۱۱ ميليون و ۲۵۰ هزار بشکه در روز افزايش داد و سقف توليد خود را نقض کرد. تحت پيمان اوپک پلاس، روسيه بايد سقف توليد خود را در ۱۱ ميليون و ۱۷۰ هزار تا ۱۱ ميليون و ۱۸۰ هزار بشکه در روز محدود کند. اين سياستها حاکي از آن است که روسيه به هيچ عنوان به کاهش سقف توليد و عرضه علاقهمند نخواهد بود. با اين حال رئيسجمهوري روسيه در کنفرانس اخير راشياکالينگ با اشاره به وجود برخي اختلافات جزئي با کشورهاي عضو اوپک، بر وظيفه و ماموريت مشترک روسيه و اوپک در جهت متعادلکردن بازار تاکيد کرده است.
به گزارش ايسنا، ولاديمير پوتين در اين کنفرانس تصريح کرده است: تنها اقدامات هماهنگ اثر مطلوبي روي بازارهاي انرژي بينالمللي دارند و روسيه همواره يک مشارکتکننده مسئول در بازار انرژي بوده است. با اين حال هنوز کاملا روشن نيست که روسيه در قبال سقف توليد چه موضعي را اتخاذ خواهد کرد، چراکه اين کشور پيش از اين نيز در پيمان کاهش توليد مشارکت کرده اما سقف معين را رعايت کرده بود و از همين راه توانسته بود نسبت به رقيب خود عربستان سعودي ( که بيش از حد خود به توافق پايبند بود)، پول بيشتري از بازار نفت به جيب بزند.
نگراني بازار انرژي از عدم تعادل عرضه
در همين حال، بازار انرژي نگران تصميم کشورهاي صادرکننده نفت در نشست آتي اوپک است. مدير آژانس بينالمللي انرژي از اوپک خواسته است در اين نشست براي اقتصاد شکننده جهاني تصميم درستي بگيرد. اين در حاليست که کشورهايي نظير آمريکا يا حتي نروژ بدون حضور در هيچيک از پيمانهاي بينالمللي، در بازارهاي جهاني مازاد عرضه ايجاد کرده و تعادل بازار انرژي را از بين بردهاند. فاتح بيرول گفته است: اين تصميم بر عهده کشورهاي عضو اوپک است که هفته آينده براي مذاکره درباره سطح توليد نفت ديدار خواهند کرد؛ اما آنچه ميبينيم اين است که روي اوپک و روسيه در نتيجه رشد قوي عرضه غيراوپک شامل آمريکا، برزيل، نروژ، گويان و سايرين، فشار شديدي وجود دارد. او افزوده است: نفت زيادي در بازارها وجود دارد و من اميدوارم کشورهاي اوپک براي خودشان و براي اقتصاد جهاني که هنوز بسيار شکننده است، تصميم درستي بگيرند.
به گزارش ايسنا به نقل از رويترز، مدير آژانس بينالمللي انرژي انتظار دارد عرضه نفت در نتيجه کندي تقاضا به دليل رشد اقتصادي ضعيفتر به خصوص در چين، فراوان بماند. او درباره آمريکا هم پيشبيني کرده است رشد توليد نفت شيل اين کشور به دليل مشکلات مالي برخي از توليدکنندگان، نسبت به سطح انفجاري سالهاي پيش، آهسته شود. با اين حال عمده رشد توليد نفت در سالهاي پيش رو از سوي آمريکا خواهد بود.
- 18
- 6
