۱۳ آبان دور دوم تحریم های جدید آمریکا آغاز می شود و پیش از شروع این تحریم ها، قرار است توافق مالی میان ایران و اروپا رونمایی شود.سخنگوی اتحادیه اروپا در مورد علت تاخیر عملیاتی شدن این سازوکار گفت: تصمیم بهراهاندازی چنین سازوکاری، دوم مهر (۲۴ سپتامبر) در دیدار وزیران خارجه اتحادیه اروپا در حاشیه اجلاس سالانه سازمان ملل در نیویورک اتخاذ شد. این تصمیم سپس برای طراحی به کشورهای عضو اتحادیه اروپا واگذار شد و روشن شدن جزيیات کامل و شیوه اجرای این تصمیم نیاز به زمان دارد.
محمد جواد ظریف، وزیر امور خارجه به تازگی به شبکه آمریکایی سی بی اس گفته بود براي نخستین بار است که اروپایی ها نه تنها علیه سیاست ایالات متحده اظهار نظر می کنند بلکه به دنبال توسعه فرآیندی برای توقف و جبران تحریمها هستند.خبر عملیاتی شدن سازوکارهای اتحادیه اروپا در چند روز آینده داده شده است.
این اقدام علاوه بر تصمیم اتحادیه اروپا مبنی بر فعال کردن «مقررات انسداد» (که ابتدا ۲۲ نوامبر ۱۹۹۶ تصویب شد) است. هدف از مقررات انسداد، محافظت از کسب و کارهای اتحادیه اروپا در برابر تاثیر اعمال سرزمینی قوانین تصویب شده در یک کشور سوم است. انتظار می رود مقررات انسداد توسط کمیسیون اروپا اصلاح شود تا شامل اقدامات جدید آمریکا شود. در واقع، این مقررات به کسب و کارهای اتحادیه اروپا دستور می دهد از تحریم های آمریکا تبعیت نکنند.
آژانس بین المللی انرژی اتمی بارها تایید کرده است که ایران همچنان به تعهدات خود درقبال توافق هسته ای به طور کامل پایبند است و آژانس بین المللی انرژی اتمی به تمامی سایت ها و مکانهای مورد نیاز دسترسی دارد.
«قانون» با نزدیک شدن به تاریخ مقرر بازگشت تحریم ها و برای بررسی کانال مالی ایران واروپا با قاسم محبعلی،سفیر سابق ایران در مالزی،گفتوگویی انجام داده که در ادامه آن را می خوانید.
با توجه به نزدیک شدن زمان شروع دور جدید تحریم ها و تلاش ایران و اروپا، کانال مالی توافق میان ایران و اروپا را عملی میدانید ؟آیا این توافق به عنوان راه حلی برای دور زدن تحریمها ست؟
اقدامی که اروپا انجام میدهد، یک حد تعریفشده دارد، به این صورت که مبادلات تجاری میان ایران و اروپا عمدتا با شرکتهایی در اروپا صورت میگیرد که مبادلات تجاری یا سرمایه گذاری و شراکت با آمریکا نداشته باشند .اگر اروپا قادر به اجرای این توافق باشد و آمریکاییها سیستم های برقراری با اروپا را مورد تحریم قرار ندهند، میتوان گفت که اتفاقی شبیه به مساله کوبا در سال ۱۹۹۶رخ می دهد که در آن زمان اروپاییها تلاش کردند مانع تحریمهای شرکتهای اروپا از سوی آمریکا شوند، در مورد ایران هم در حدود کمتر ممکن است اتفاق بیفتد.
برای کارهای بزرگ ،سرمایه گذاری و مبادلات با شرکت های بزرگ اروپایی بعید است این پروژه کارآمد باشد. به نظر من اروپاییها منتظر هستند که وضعیت اف ای تی اف، در ایران روشن شود( تا ماه فوریه که اف ای تی اف، به ایران مهلت داده است) و قبل از اینکه وضعیت اف ای تی اف روشن شود و از شفافیت درون انتقالات پولی و بانکی ایران اطمینان حاصل پیدا کنند، اقدامی صورت گیرد و سعی می کنند احتیاط به خرج دهند.
ظریف، وزیر امور خارجه در خصوص سازوکارهای مالی اروپا گفت: به خاطر فشارها و کارشکنی های آمریکا ،عملیاتی شدن کانال مالی ممکن است طول بکشد. به نظر شما آیا اروپا در مقابل خواسته آمریکا از این موضوع دست می کشد ؟اگر ایران حمایت اروپا را از دست بدهد، چه آینده ای در انتظار اقتصاد و فروش نفت ایران در بازار جهانی خواهد بود؟
طرف تجاری اصلی کشورهایی مانند هند، چین ، ژاپن و اتحادیه اروپا که با ايران تجارت دارند،آمریکاست و طبیعتا این کشورها ارتباطات تجاری با ایران را سبک، سنگین میکنند. اگر آمریکاییها قصد وارد کردن فشار حداکثری به گونهای که منافع تجاری کشورها و اتحادیه اروپا لطمه شدید ببیند، در این صورت آن ها هزینه - فایده را در نظر می گیرند. نگاه اتحادیه اروپا در خصوص برجام، در کنار بحث تجاری آن، سیاسی و امنیتی هم است.
به طور کل باید گفت در خصوص برجام نگاه آنها پرستیژی، تجاری، امنیتی و سیاسی است. به این دلیل که اتحادیه اروپا طرف درگیر در این تفاهمنامه بوده و بیشتر از کشورهای آسیایی مقاومت داشته است و حتی اکنون متحمل هزینه شود. اگر قرار بر هزینه سنگین باشد، اروپاییها احتیاط می کنند و همانطور که اشاره کردم اتحادیه اروپا تا تعیین تکلیف بعضی از مسائل در ایران صبر کند. اگراروپا به سمت تحریم ها برود من بعید میدانم حتی هند و چین دیگر مقاومت کنند و در این صورت استراتژی آمریکا یعنی به صفر رساندن صادرات نفت ایران محقق میشود. اما اگر اروپایی ها ایستادگی کنند ممکن است این کشورها آمادگی داشته باشند در کنار اروپا تا اندازهای مقاومت کنند ودر این صورت جدای از اینکه تحریم ها قیمت نفت را تحت فشار قرار میدهد امکان دارد استراتژی آمریکا توفیق پیدا نکند و ایران تا حدودی که بتواند اقتصاد خود را ادامه دهد ونفت صادر کند.
در عین حال باید عرض کنم بعید می دانم آمریکاییها علاقه مند باشند که به گونهای شرایط برای ایران سخت شود که رفتار خارج از کنترل از خود نشان دهد و هم برای خود و هم آمریکا هزینه بردار باشد یا ایران به سمت فروپاشی برود .آمریکاییها میخواهند فشار را متناسب پیش ببرند تا ایران را وادار به مذاکره کنند. مذاکره، استراتژی ترامپ و جمهوری خواهان میانهرو است. کسانی مانند جان بولتون و تا حدودی وزیر خارجه آمریکا و اسرايیلیها بر این باورند که باید فشار به گونه ای ایران وارد شود که فروپاشی اقتصادی ایران محقق شود.
شیوه برگزاری این توافق به چه صورت است؟ کانال مالی، نوعی پیمان پولی دوجانبه ایران و اتحادیه اروپا تعریف شده است. منظور از پیمان پولی دوجانبه چیست؟آیا مبادلات با یورو صورت میگیرد؟
باید صبرکنیم تا مکانیسم این پیمان مشخص شود .به نظر میرسد شبیه به صندوق مشترکی میان ایران و اتحادیه اروپا باشد که کالاهای صادراتی ایران در این صندوق قرار بگیرد و در مقابل کالاهای وارداتی از اروپا ،شرکتها از این صندوقها برداشت کنند و امکان دارد بانک مشخصی برای این منظور تعریف شود. باید دید در عمل به چه صورت تعریف میشود و این سیستم که تقریبا جدید و غیر معمول به حساب می آید، چگونه عمل شود.سوال دیگر این است که آیا تمام اروپاییها و شرکت های اروپایی و کشورهای شرق اروپا که علاقه مند به حفظ رابطه خود با آمریکا هستند، آمادگی استفاده از این سیستم را دارند یا فقط منحصر به کشورهایی مانند فرانسه، آمریکا، آلمان، ایتالیا و کشورهای علاقمند به حفظ برجام می شود.
فاطمه خسروی
- 9
- 5
