جمعه ۰۴ اسفند ۱۴۰۲
۰۹:۳۲ - ۲۵ اسفند ۱۳۹۵ کد خبر: ۹۵۱۲۰۴۳۶۳
اشتغال و تعاون

نامعادله نرخ بیکاری

چرا با وجود افزایش اشتغال در سال‌جاری نسبت به میانگین دوره‌های قبل نرخ بیکاری افزایش یافته است؟ پاسخ به این سوال می‌تواند نامعادله نرخ بیکاری در دوره اخیر را توضیح دهد. بررسی جزئیات گزارش مرکز آمار نشان می‌دهد کلیدحل این معما در تغییرات نرخ مشارکت است. در واقع دلیل بالا رفتن نرخ بیکاری، افزایش قابل‌توجه افراد جویای کار بوده است.

 

مرکز آمار جدیدترین گزارش از نتایج طرح آمارگیری از نیروی کار در سال ۱۳۹۵ را منتشر کرد. براساس گزارش منتشرشده نرخ بیکاری در سال ۱۳۹۵ با افزایش ۴/ ۱ واحد درصدی در مقایسه با سال گذشته به حدود ۴/ ۱۲ درصد رسیده است. اصولا بهبود وضعیت اشتغال با شاخصی به نام نرخ بیکاری اندازه‌گیری می‌شود؛ اما تغییرات این نرخ نمی‌تواند به‌خوبی وضعیت اشتغال‌زایی و سهم تغییرات افراد بیکار در جامعه را نشان دهد.

 

نرخ بیکاری از تقسیم جمعیت بیکار به جمعیت فعال حاصل می‌شود؛ بنابراین به شدت تحت‌تاثیر تغییرات شاخص مطلوبیت اشتغال یعنی نرخ مشارکت اقتصادی قرار دارد. نرخ مشارکت اجتماعی نسبت به سال گذشته حدود ۲/ ۱ واحد درصد افزایش یافته است. یعنی در اثر تغییر مطلوبیت اشتغال، حدود یک میلیون نفر به تعداد افراد جویای کار اضافه شده است.

 

این در حالی است که ظرفیت اقتصاد به شکلی نبوده که این افراد وارد بازار کار شوند. تغییری که در نهایت باعث افزایش جمعیت بیکار و رشد نرخ بیکاری شده است. کارشناسان دلیل رشد نرخ مشارکت را ورود متولدان دهه ۶۰ به بازار کار می‌دانند، مطابق آمارها در سال‌های ۱۳۸۴ تا ۱۳۹۳ به‌طور متوسط سالانه۶۰ هزار نفر وارد بازار می‌شدند؛ اما در دو سال اخیر این رقم به حدود یک میلیون نفر در سال جهش کرده است. این روند باعث شده که آمار اشتغال‌زایی در دو سال اخیر، زیر سایه رشد نرخ بیکاری قرار گیرد.

 

در کنار این موضوع، رشد نامتناسب مراکز آموزش عالی باعث شد که روند حضور افراد به بازار کار با تاخیر روبه‌رو شود و درخواست شغل را به لحاظ اشتغال به تحصیل به تعویق انداخته است. با وجود اینکه در حال حاضر، افراد دهه ۶۰ جویای کار در سنی قرار گرفته‌اند که نیاز به شغل برای آنها به‌عنوان یک ضرورت تبدیل شده است، اما نیمی از آنها با ورود به بازار کار، نمی‌توانند شغل مناسبی پیدا کنند.

 

عملکرد نامناسب در اشتغال‌زایی انتهای دهه ۸۰ و ابتدای دهه ۹۰، باعث شد که با وجود عملکرد مناسب تولید شغل در سال‌های اخیر، نرخ بیکاری رشد کند. بررسی آمارهای مرکز آمار نشان می‌دهد که در دو سال ۹۴ و ۹۵ در مجموع بیش از ۳/ ۱ میلیون شغل ایجاد شده و میزان شغل ایجاد شده در دو سال ۹۲ و ۹۳ حدود ۸۹۰ هزار نفر بوده است. با این وجود نرخ بیکاری طی این مدت از ۴/ ۱۰ درصد در سال ۱۳۹۲ به ۴/ ۱۲ درصد در سال ۱۳۹۵ رسیده است.

 

تغییری که بخش عمده‌ای از آن به علت افزایش ۸/ ۱ واحد درصدی نرخ مشارکت اقتصادی در ۴ سال اخیر بوده است. این افزایش نرخ مشارکت مانند یک شوک در بازار اشتغال، معادله بازار کار را تبدیل به یک نامعادله کرده است. «دنیای اقتصاد» در این گزارش با ملاحظه توامان نرخ بیکاری و نرخ مشارکت اقتصادی وضعیت بازار نیروی کار در سال ۱۳۹۵ را بررسی کرده است.

 

مرکز آمار ایران چکیده نتایج آمارگیری نیروی کار سال ۱۳۹۵ را منتشر کرد. طبق گزارش منتشر شده نرخ بیکاری در سال ۱۳۹۵ با افزایش ۴/ ۱ واحد درصدی در مقایسه با سال گذشته به حدود ۴/ ۱۲ درصد رسیده است. این در حالی است که نسبت تعداد شاغلان به نیروی کار بالقوه (جمعیت بالای ۱۰ سال) با افزایش ۸/ ۰درصدی در سال جاری در مقایسه با سال گذشته، به ۵/ ۳۴ درصد رسیده است. همچنین طی سال گذشته بیش از ۶۰۰ هزار شغل جدید ایجاد شده است.

 

مقایسه این عدد با معدل دولت در ایجاد اشتغال در سه سال ابتدایی دولت حسن روحانی نشان می‌دهد که دولت در سال گذشته بیش از دو برابر میانگین سه سال ابتدایی شغل ایجاد کرده و این در حالی است که تعداد مشاغل ایجاد شده در سال گذشته در مقایسه با سال پیشین حدود ۱۰ درصد کاهش یافته است. افزایش سرعت ایجاد اشتغال در دو سال اخیر در نگاه اول حاوی نوعی تناقض با افزایش نرخ بیکاری است.

 

اما شیوه محاسبه نرخ بیکاری به گونه‌ای است که این نسبت از یکسو تحت تاثیر تغییرات در جمعیت بیکار و از سوی دیگر تحت تاثیر افزایش نرخ مشارکت اقتصادی قرار دارد، بنابراین این متغیر نمی‌تواند به تنهایی تصویر صحیحی از وضعیت بازار کار انعکاس دهد، بلکه باید توام با نرخ مشارکت اقتصادی در نظر گرفته شود. تعدیل اثر نرخ مشارکت اجتماعی روی نرخ بیکاری (با فرض نرخ مشارکت ثابت و معادل میانگین دهه اخیر) اقتصادی نشان می‌دهد که در سال گذشته نرخ بیکاری (باحذف اثر نرخ مشارکت اجتماعی) حدود ۴/ ۰ درصد کاهش یافته است.

 

افزایش همزمان اشتغال و نرخ بیکاری

بر اساس گزارش منتشر شده نرخ بیکاری در سال ۱۳۹۵ با افزایش ۴/ ۱ درصدی در مقایسه با سال گذشته به حدود ۴/ ۱۲ درصد رسیده است.

 

به این ترتیب سال ۱۳۹۵ سومین سالی بود که طی آن نرخ بیکاری افزایش یافت. نرخ بیکاری در سال ۱۳۹۲ با رسیدن به سطح ۴/ ۱۰ درصد به کمترین میزان طی دهه اخیر رسیده بود اما طی سال‌های ۱۳۹۲ تا ۱۳۹۵ همزمان با افزایش نرخ مشارکت اقتصادی، نرخ بیکاری نیز روند فزاینده‌ای به خود گرفت. نرخ بیکاری در نقاط شهری و روستایی نیز به ترتیب معادل با ۷/ ۱۳ درصد و ۹/ ۸ درصد گزارش شده‌ است. این ارقام در مقایسه با سال ۱۳۹۴ به ترتیب معادل با ۵/ ۱ و ۸/ ۰ درصد افزایش یافته است.

 

نرخ بیکاری به‌عنوان یکی از مهم‌ترین متغیرهای منعکس‌کننده وضعیت اشتغال است که از تقسیم تعداد جمعیت بیکار به تعداد جمعیت فعال حاصل می‌شود. اگرچه این متغیر به‌عنوان یکی از مهم‌ترین شاخص‌ها در تعیین وضعیت اشتغال مورد استفاده قرار می‌گیرد، اما از آنجا که این متغیر تحت تاثیر تغییرات نرخ مشارکت اقتصادی قرار می‌گیرد، نمی‌تواند به تنهایی معیار خوبی از وضعیت اشتغال در کشور باشد. مقایسه نرخ مشارکت اقتصادی در سال جاری و سال گذشته نشان می‌دهد که در سال گذشته حدود یک میلیون نفر به جمعیت فعال کشور اضافه شده است.

 

این حجم از پتانسیل بالقوه آزاد شده در بازار کار در واقع با افزایش جمعیت بیکار نرخ بیکاری را به شدت تحت تاثیر قرار می‌دهد. مقایسه ارقام ثبت شده در گزارش مرکز آمار برای مختصات بازار نیروی کار طی دو سال اخیر نشان می‌دهد در سال ۱۳۹۵ برای حدود نیمی از این جمعیت اضافه شده به افراد در جست و جوی اشتغال، شغل ایجاد شده است. بنابراین در مجموع حدود ۵۰۰ هزار نفر به جمعیت بیکاران جامعه اضافه شده است.

 

این در حالی است که مقایسه جمعیت بیکاران در سال جاری و سال گذشته با تعدیل اثر نرخ مشارکت اقتصادی نشان می‌دهد که می‌توان فرض کرد در سال گذشته وضعیتی مشابه با این حالت فرضی در بازار کار اتفاق افتاده است: به جز ۵۰۰ هزار شغل ایجاد شده برای جمعیت اضافه شده به جمعیت فعال، حدود ۱۴۰ هزار شغل نیز برای جمعیت جویای کار پیشین ایجاد شده است؛ یعنی بدون در نظر گرفتن اثر مشارکت اجتماعی نرخ بیکاری تعدیل شده حدود ۴/ ۰ درصد کاهش یافته است.

 

مطلوب‌تر شدن اشتغال

بر مبنای گزارش منتشر شده تعداد شاغلان در سال گذشته معادل ۶/ ۲۲ میلیون نفر بوده‌اند که در مقایسه با سال گذشته افزایش ۶۰۰ هزار نفری در جمعیت شاغل را نشان می‌دهد. تعداد جمعیت بیکار نیز طی سال گذشته حدود ۵۰۰ هزار نفر افزایش یافته است.

 

این رقم در سال ۱۳۹۴ معادل حدود ۷/ ۲ میلیون نفر گزارش شده است. همان‌طور که پیش‌تر اشاره شد یکی از مهم‌ترین عوامل افزایش تعداد بیکاران در سال گذشته در مقایسه با دوره پیشین، افزایش ۲/ ۱ درصدی نرخ مشارکت اقتصادی بوده است. نرخ مشارکت اقتصادی که از حاصل نسبت تعداد جمعیت فعال بالای ۱۰ سال به تعداد کل جمعیت بالای ۱۰ سال محاسبه می‌شود، متغیری است که به‌عنوان شاخصی از «مطلوبیت اشتغال» در نظر گرفته می‌شود.

 

در واقع نرخ مشارکت اقتصادی نشان‌دهنده تصویر بازار کار در ذهن نیروی کار بالقوه است. اگر جمعیت غیرفعال به هر دلیلی (برای مثال در اثر امید ناشی از بهبود فضای بازار کار) به جست‌و‌جوی کار بپردازد، نرخ مشارکت اقتصادی و نرخ بیکاری به‌صورت توامان افزایش می‌یابند، به همین دلیل برای ارائه تصویر دقیق‌تر از وضعیت نیروی کار در کشور نرخ بیکاری به تنهایی کافی نیست و در کنار نرخ بیکاری باید به تغییرات نرخ مشارکت اقتصادی نیز توجه شود.

 

بررسی تغییرات نرخ مشارکت اجتماعی طی دهه اخیر نشان می‌دهد پس از کاهش تقریبا مستمر نرخ مشارکت اجتماعی طی سال‌های ۱۳۸۴ تا ۱۳۹۰ (کاهش نرخ مشارکت اجتماعی از ۴۱ درصد به ۳۷ درصد)، نرخ مشارکت اجتماعی در یک روند رو به رشد افزایش یافته و از حدود ۳۷ درصد در سال ۱۳۹۱ به ۴/ ۳۹ درصد در سال ۱۳۹۵ رسیده است.

 

اشتغال‌زایی در سطح دهه طلایی؟

بر مبنای گزارش منتشر شده نسبت تعداد افراد شاغل به کل جمعیت در سن اشتغال در مقایسه با سال گذشته حدود ۸/ ۰ واحد درصد افزایش یافته است. بر مبنای اطلاعات منتشر شده از سوی مرکز آمار ایران این نسبت در سال ۱۳۹۵ حدود ۵/ ۳۴ درصد بوده است، یعنی از هر سه ایرانی در سن اشتغال یک نفر شاغل و دو نفر در جست‌و‌جوی کار یا بیکار و غیر فعال هستند. بر مبنای گزارش مرکز آمار ایران تعداد جمعیت فعال در سال گذشته حدود ۷/ ۲۵ میلیون نفر بوده است که از این تعداد ۲/ ۳ میلیون نفر بیکار و ۵/ ۲۲ میلیون نفر نیز شاغل بوده‌اند.

 

بر مبنای آمارهای مرکز آمار ایران جمعیت فعال در سال گذشته در مقایسه با دوره پیشین حدود یک میلیون نفر و تعداد جمعیت بیکار حدود ۵۰۰ هزار نفر افزایش یافته است. همچنین سال گذشته برای حدود ۶۴۰هزار نفر شغل ایجاد شده است. این در حالی است که میزان شغل ایجاد شده در سال ۱۳۹۴ حدود ۷۰۰هزار نفر گزارش شده است. بنابراین در سال گذشته با وجود افزایش جمعیت در جست و جوی کار، حجم کار ایجاد شده حدود ۵/ ۹ درصد کاهش یافته است.

 

بررسی روند ایجاد اشتغال طی دهه گذشته نشان می‌دهد که طی سال‌های ۱۳۸۵ تا ۱۳۹۰ در یک روند مستمربه‌طور متوسط سالانه ۳۷۰ هزار شغل ایجاد شده است. در سال‌های ۱۳۹۱ و ۱۳۹۲ نیز به ترتیب ۴۳۰ و ۴۵۰ هزار شغل در کشور ایجاد شده است. تعداد فرصت‌های شغلی در سال ۱۳۹۴ با افزایش چشمگیر نسبت به سال‌پیشین به حدود ۷۰۰ هزار شغل در سال رسید. رقمی که رکورد دهه اخیر در اشتغال‌زایی را به نام سال گذشته به ثبت رساند.

 

مقایسه میزان شغل ایجاد شده طی دو سال اخیر با ارقام حاصل شده در دهه‌های مختلف نشان می‌دهد که میزان شغل ایجاد شده طی این دو سال با روند اشتغال‌زایی در دهه طلایی نیروی کار ایران یعنی بازه زمانی سال‌های ۱۳۷۵ تا ۱۳۸۴ در یک سطح قرار داشته است. آماری که به عقیده برخی از کارشناسان با تصویر رکودی حاکم بر اقتصاد کشور طی سال‌های اخیر همخوانی ندارد.

اخبار اشتغال و تعاون,خبرهای اشتغال و تعاون,اشتغال و تعاون,نرخ بیکاری
اخبار اشتغال و تعاون,خبرهای اشتغال و تعاون,اشتغال و تعاون,نرخ بیکاری
  • 15
  • 6
۵۰%
نظر شما چیست؟
انتشار یافته: ۰
در انتظار بررسی:۰
غیر قابل انتشار: ۰
جدیدترین
قدیمی ترین
مشاهده کامنت های بیشتر
رودریگو هرناندز بیوگرافی «رودریگو هرناندز»؛ ستاره ای فراتر از یک فوتبالیست | هوش و تفکر رمز موفقیت رودری

تاریخ تولد: ۲۲ ژوئن ۱۹۹۶

محل تولد: مادرید، اسپانیا

حرفه: فوتبالیست 

پست: هافبک دفاعی

باشگاه: منچسترسیتی

قد: ۱ متر ۹۱ سانتی متر

ادامه
کیلیان امباپه بیوگرافی کیلیان امپاپه؛ اعجوبه جوان فوتبال اروپا

تاریخ تولد: ۲۰ دسامبر ۱۹۹۸

محل تولد: پاریس، فرانسه

حرفه: فوتبالیست

پست: وینگر چپ فوروارد

باشگاه: پاریسن ژرمن

آغاز فعالیت: ۲۰۰۴ تاکنون

ادامه
عین الله دریایی بیوگرافی عین الله دریایی پیشکسوت تئاتر ایران

تاریخ تولد: دهه ۱۳۲۹ 

محل تولد: تهران

حرفه: بازیگر تئاتر و سینما

سال های فعالیت: پیش از انقلاب تاکنون

شهرت: با سریال مگه تموم عمر چندتا بهار

ادامه
مارکوس گالپرین بیوگرافی مارکوس گالپرین؛ میلیاردر آرژانتینی

تاریخ تولد: ۳۱ اکتبر ۱۹۷۱

محل تولد: بوینس آیرس، آرژانتین

حرفه: سرمایه گذار، کارآفرین

شناخته شده برای: یکی از بنیانگذاران MercadoLibre

تحصیلات: دانشگاه پنسیلوانیا، دانشگاه استنفورد

دارایی: ۵.۳ میلیارد دلار 

ادامه
اردشیر کاظمی بیوگرافی اردشیر کاظمی؛ پیشکسوت سینمای ایران

تاریخ تولد: ۲۹ آبان ۱۳۱۷

محل تولد: بندرانزلی، ایران

محل زندگی: تهران

حرفه: بازیگر سینما، تلویزیون

آغاز فعالیت: سال ۱۳۴۹ تاکنون

همسر: ندارد

ادامه
ژاوی هرناندز بیوگرافی ژاوی هرناندز؛ فوتبالیست افسانه‌ای و مربی آینده‌دار

تاریخ تولد: ۲۵ ژانویه ۱۹۸۰

محل تولد: تراسا، اسپانیا

حرفه: فوتبالیست سابق، مربی فوتبال

پست: هافبک میانی

باشگاه: بارسلونا

قد: ۱ متر ۷۰ سانتی متر

ادامه
یورگن کلوپ بیوگرافی یورگن کلوپ، یکی از برجسته‌ترین مربیان فوتبال جهان

تاریخ تولد: ۱۶ ژوئن ۱۹۶۷

محل تولد: اشتوتگارت، آلمان

پست سابق: مهاجم، دفاع راست، مدافع میانی

حرفه: بازیکن سابق فوتبال، مربی فوتبال

قد: ۱ متر ۹۴ سانتی متر

ادامه
گیلدا ویشکی بیوگرافی گیلدا ویشکی بازیگر جوان سینما ایران

تاریخ تولد: ۱۰ مهر ۱۳۷۰

محل تولد: تهران

حرفه: بازیگر سینما، تلویزیون و تئاتر، نوازنده

تحصیلات: ارشد بازیگر از مدرسه گارجنیدزه لهستان

شروع فعالیت: سال ۱۳۹۳ تاکنون

ادامه
اردلان سرافراز بیوگرافی اردلان سرافراز؛ شاعر آهنگ های پرخاطره

تاریخ تولد: ۲۴ تیر ۱۳۲۹

محل تولد: داراب، استان فارس، ایران

محل زندگی: فرانکفورت، آلمان

ملیت: ایرانی

حرفه: شاعر و ترانه سرا

زمینه کاری: ادبیات فارسی

ادامه
ویژه سرپوش