سلبریتی ‏ها درگیر ماجراهای ناخواسته

اخبار حوادث در صفحات روزنامه ها و خبرگزاریها همیشه جزو پرطرفدارترین بخشها در میان عامه مردم بوده اند. جزئیات قتل، سرقت، جنایت و انواع مختلف جرم در این بخشها در عین تلخی و تکان دهنده بودن، برای مردم همیشه جذاب بوده و هست. در این مسئله وقتی پای هنرمندان و چهره های سرشناس به ماجرا باز می شود، جذابیت و کنجکاوی دو چندانی نیز برای مخاطبان به همراه دارد. حال آنکه وقوع جرم توسط چهره های معروف و ایراد اتهام به آنان، به دلیل شهرت و گستره شناختی که نسبت به این قشر از سوی مردم وجود دارد، ابعاد منفی بیشتری نیز به قضیه می بخشد. ابعادی که گاه حتی ممکن است از قبح جرم روی داده بکاهد و جسارتی در میان دیگر افراد جامعه برای انجام بزه مذکور ایجاد کند. ضمن اینکه دیدگاه مردم را نیز نسبت به اقشار هنرمند تغییر می دهد و نوعی تصمیم منفی را در ادبیات عامه و تحلیل هایشان در قبال رفتارهای نابهنجار چهره های معروف رواج می دهد. چهره هایی که تا دیروز الگوی اخلاقی و منش در جامعه محسوب می شده اند و حالا از بد حادثه، خواسته یا ناخواسته تحت تأثیر یک حادثه، در معرض قضاوت های منصفانه یا غیرمنصفانه قرار گرفته اند. وقتی هم جزئیات اتفاق با مشخصات کامل یک هنرمنمد منتشر می شود، تبعات منفی آن به همان اندازه افزایش می یابد.

اخیراً در دو حادثه مختلف، شاهد وقوع جرم هایی از سوی یک بازیگر و یک خواننده رپ بودیم که اولی با خوش شانسی از نگاه خیلی از مردم پنهان ماند، اما دومی از سوی مراجع قانونی با اطلاعات مجرم اعلام شد. منظور از دومی همان پرونده قتل ناپدری حمید صفت توسط اوست که عصر شنبه گذشته شوکی به جامعه وارد کرد. او ساعت ۱۵ روز شنبه ۲۸ مرداد طی یک درگیری در خیابان شیخ بهایی به صورت غیرعمد موجب مرگ ناپدری اش شد. خواننده جوانی با ریش بلند که متولد سال ۱۳۷۲ است. حمید صفت اخیراً با انتشار خبر حضورش در یک تئاتر (لامبورگینی) خبرساز شد. زمانی که به دلیل زیرزمینی تلقی شدن این خواننده، پس از چند اجرا از حضور او روی سن جلوگیری شد. به نوشته سایت خبرفوری، «…از علاقمندی به شهید چمران و ارادت به شهید مدافع حرم تا اتهام به قتل و از آن طرف ریش و ظاهری که این روزها به تیپ و ریش داعشی معروف است، تناقض‌هایی را نشان می‌دهد. اینکه حمید صفت در درون خود با چالش‌های زیادی روبه رو بوده که آنها را در ترانه‌ها و کلیپ هایش هم می‌توان ردیابی کرد».

در گزارش حاضر در گفت و گو با دو خواننده و یک جامعه شناس به انگیزه بروز این اتفاق، تلاش کردیم به آسیب شناسی آن و تأثیراتش بر جامعه بپردازیم تا از این رهگذر، الگویی برای نحوه صحیح برخورد با چنین حوادثی ارائه شود.

فریدون آسرایی:سلبریتی ها هم مانند همه مردم هستند، اما بیشتر دیده می شوند 

فریدون آسرایی در رابطه با این پرسش که به نظرتان اتفاقاتی که برای سلبریتی ها یا چهره های شناخته شده می افتد، تا چه اندازه روی جامعه تأثیر می گذارد و آیا تأثیرات منفی آن بیشتر از افراد معمولی است یا خیر، به بانی فیلم گفت: به طور مشخص تأثیر کارهای یک آدم معروف، چه در حوضه موسیقی، چه سینما و چه ورزشکار باشد، در جامعه بیشتر است. بسیاری از افراد ممکن است مرتکب جرائم یا رفتارهایی شوند و سلبریتی ها هم یکی مانند همه مردم هستند، اما موقعیتی دارند که در جامعه بیشتر دیده می شوند. آن ها هم مشکلات و مسائل خود را دارند. هیچ انسانی نمی خواهد مرتکب قتل شود یا به زندان برود. در کشورهای مسلمان و خاورمیانه ای مسأله ناپدری و نامادری چندان درونی نشده است؛ بخصوص پسران دوست ندارند مادرشان کنار فرد دیگری غیر از پدرشان باشد. این یک بعد قضیه است که هضم این نوع مسائل برای جوانان سخت است.

آسرایی با تأکید بر اینکه یک انسان هیچ گاه نمی خواهد مرتکب قتل شود، افزود: باید بررسی کنیم این افراد در چه شرایط روحی و روانی بودند که چنین کاری را انجام داده اند. به هرحال خوانندگان رپ معترض تر هستند و نوع این موسیقی هم در آمریکا اعتراضی و مربوط به سختی ها و دردهای آنهاست.

این خواننده در پاسخ به این پرسش که فرهنگسازی به کمک چهره ها در زندگی اجتماعی و شخصی آن ها چطور اتفاق می افتد، گفت: به عنوان مثال، من همیشه در کارهایم سعی کردم برای وصل کردن راه امیدی باقی بگذاریم. برخی افراد هستند در کارهایشان زیاد نفرین و ناله می کنند و من در کنار گله کردن، همیشه معتقدم راه برگشت یا بخششی هم وجود دارد.

آسرایی همچنین در پاسخ به این سوال که چطور امکان صدور احکام ایجابی به منظور فرهنگسازی در این رابطه وجود دارد، عنوان کرد: گاهی برای کسانی که سن پایینی دارند، احکامی صادر می شود که باید چند ساعت در فلان قسمت مشغول به کار شوند. ما چنین مسائلی را داریم اما جزو مواردی است که بیشتر در خصوص آن تأمل بیشتری صورت بگیرد. به هر حال جامعه امروز ایران با جامعه کشورهای دیگر منطقه متفاوت است.

حمید حامی:برجسته سازی یک اتفاق در فضای مجازی با برنامه ریزی قبلی است

حمید حامی در رابطه با این پرسش که به نظرتان اتفاقاتی که برای سلبریتی ها یا چهره های شناخته شده می افتد، تا چه اندازه روی جامعه تأثیر می گذارد و آیا تأثیرات منفی آن بیشتر از افراد معمولی است یا خیر، به بانی فیلم گفت: جریانی در فضای مجازی برای منحرف کردن اذهان عمومی از اتفاقاتی که در سطح اجتماع می افتد، وجود دارد. به طور مسلم این اتفاق بدون کمک هنرمندان امکان پذیر نیست.

بخشی از هنرمندان در فضای مجازی فعالیت های بسیاری دارند و اظهارنظر می کنند یا با عکس عقد و عروسی شان، ازدواج های صوری هنری، ایجاد تنش در فضای مجازی یا توهین کردن یا انتشار ویدئوهای آنچنانی حواس مردم را به سمت خود جلب می کنند. به عنوان مثال؛ در خصوص فوت بچه ای که در این چندماه اخیر اتفاق افتاد، بازتاب ها گسترده بود اما این اتفاق هر روز در سطح جامعه می افتد و از بچه ها برای استفاده از کلیه یا اعضای بدنشان یا فروخته شدن آن ها سوء استفاده می شود. بنابراین به نظرم برجسته سازی یک اتفاق توسط بعضی از هنرمندان در فضای مجازی با برنامه ریزی قبلی و هدفمند است. اینکه برای برخی از هنرمندان اتفاقات عجیب می افتد هم قسمتی از ماجرای دسترسی به شهرت و پول است. به طور مسلم تبلیغات منفی در همه جای دنیا تأثیرات مثبت روی پیشرفت یک هنرمند می گذارد. سالهاست در ایران با دروغ ممنوع الفعالیت شدن این کار را انجام می دادند؛ یعنی یک ویدئو کلیپ در شبکه های خارجی منتشر می کردند و پس از آن اعلام می کردند که ممنوع الفعالیت شدند و آلبومشان فروخته می شد و شش ماه بعد که تعلیق شان از طرف وزرات ارشاد برطرف می شد- این هم صوری بود- دوباره فعالیت خود را آغاز می کردند.

حامی ادامه داد: در ادامه جریان چنگ انداختن به بیماری ها یا عکس انداختن کنار افرادی که در حال فوت هستند، باب شد. متأسفانه از جسد یا بیماری هنرمندان سوء استفاده می کنند. چون گاهی می بینیم هنرمندی فوت می کند و کسانی که تنها یک بار از کنار آن هنرمند رد شدند و یک عکس با او دارند، طوری از او حمایت می کنند که انگار با یکدیگر برادر بودند. پس ما به این نتیجه می رسیم که ایجاد تنش در فضای مجازی، برای یک هنرمند جریانسازی می کنند و به نفع او و مثبت است.

وی در خصوص تأثیر منفی این اتفاقات در جامعه نیز عنوان کرد: معتقدم تبعات منفی این اتفاق برای هنرمندی که عاشق شهرت و پول است، اصلا مهم نیست؛ یعنی برای یک هنرمند اهمیت ندارد که در خصوص او چه فکری می کنند. مردم ایران از دهه ۵۰ از زنان و مردانی که نجابت نداشتند، در سینما طرفداری می کردند و انگار حالا هم این اتفاق در حال وقوع است و کسانی که وابستگی های شدید سیاسی دارند و تنها به واسطه روابط سیاسی وارد هنر شدند، طرفداران بیشتری دارند. این در حالی است که امثال آقای محمد معتمدی اگر کنج خانه بنشینند، هیچ وقت دست به تبلیغات منفی نمی زنند، چون شعور خانوادگی اش به اندازه ای است که دوست دارد او را به عنوان یک انسان بشناسند؛ چون کسانی که هنرمند واقعی هستند برای مردم در سطح اجتماع الگو هستند و از رفتارهای کوچک و تیپ هنرمندان الگوبرداری می شود. برایم عجیب است چطور مسئولان اجازه می دهند به کسانی که قوانین را زیرپا می گذارند، فعالیت علنی هنری داشته باشند و هیچ اتفاق قضایی برایشان نمی افتد؟…

پس این با برنامه ریزی قبلی در جهت انحراف اذهان عمومی است که فکر می کنم یک برنامه ریزی کلان از سوی برخی جناح های سیاسی است که سال هاست این اتفاق در حال وقوع است اما متأسفانه مردم گول می خورند و متوجه نیستند که همه این حرکت ها هدفمند است. فضا بسیار زرد است و کاش باز می گشتیم به چند دهه پیش که تنها چند هفته نامه زرد داشتیم!… در آن زمان تلویزیون و صداوسیمای ما دچار این زردی مفرط نشده بود، اما متأسفانه در حال حاضر من و امثال محمد معتمدی و استاد شجریان و هنرمندان دیگر زورمان به این جریان نمی رسد و توان مقابله با این جماعت را نداریم. بسیاری از مجریان صداوسیما در حال حاضر بازیگران بزرگی هستند و مردم می توانند این طور نگاه کنند که خیلی از بازیگران سینما و خواننده ها از نوجوانی برای ستاره شدن به صورت هدفمند پرورش می یابند؛ بنابراین از قبل برای پرورش این هنرمندان برنامه ریزی صورت گرفته است. جشنواره های بزرگ بین المللی سینمایی به طور حتم تحت تأثیر روابط سیاسی بین کشورهاست؛ یعنی برنده شدن یک بازیگر یا صادرکردن یک خواننده از ایران به لس آنجلس هدفمند و از قبل برنامه ریزی شده است.

این خواننده در خصوص اینکه فرهنگسازی به کمک چهره ها در زندگی اجتماعی و شخصی چطور اتفاق می افتد، گفت: در حال رسیدن به سیاهی مطلق هستیم و در پایان هر سیاهی روشنایی است، امیدوارم با این انفجار سیاسی به سوسوی کمرنگ روشنایی برسیم. هنوز خانواده ها و مردمی وجود دارند که به دلیل داشتن فرهنگ به هنر واقعی توجه داشتند و به هنرمندانی توجه دارند که واقعا اهل هنرند.

حوریه دهقان شاد:خانواده و آموزش و پرورش نقش کلیدی در فرهنگسازی دارند

دکتر حوریه دهقان شاد جامعه شناس نیز در رابطه با این پرسش که به نظرتان اتفاقاتی که برای سلبریتی ها یا چهره های شناخته شده می افتد، تا چه اندازه روی جامعه تأثیر می گذارد و آیا تأثیرات منفی آن بیشتر از افراد معمولی است یا خیر، به بانی فیلم گفت: به طور طبیعی به دلیل اینکه این افراد سلبریتی و مشهور هستند و هر اتفاق جزئی که در زندگیشان می افتد، انعکاس زیادی دارد و بیشتر در مرکز توجه هستند. اما باز هم نمی توانیم به طور صد در صد چیزی در این رابطه که ممکن است روی جامعه تأثیر بیشتری بگذارد، بگویم اما به هرحال، این افراد الگو هستند. به طور مسلم، عده ای از جوانان و نوجوانان جزو طرفداران او بودند و تأثیر مثبتی ندارد. به هرحال، این افراد هم انسان هستند و خواندم که پدرومادرش در کودکی از یکدیگر جدا شدند و نمی توانیم انتظار داشته باشیم که رفتارهایی را به دلیل اینکه الگو هستند، انجام ندهند. البته این فرد با توجه به کلیپ هایی که از او دیدم، چندان به نظر ظاهرالصلاح نیست. او فردی است که به نظر در آهنگ ها هنجارشکن بود.

وی در پاسخ به این پرسش که فرهنگسازی به کمک چهره ها در زندگی اجتماعی و شخصی آن ها چطور اتفاق می افتد، گفت: شما واژه کمک را به کار بردید، بنابراین این افراد در اصل فرهنگساز که نیستند. این دقیقا مثل نقش رسانه است که نمی تواند ایجاد کننده چیزی باشد بلکه باید پایه ای تر به این مسائل نگاه کنیم و خانواده و آموزش و پرورش در این جریان نقش کلیدی دارد. نمی توانیم توقع فرهنگسازی از افرادی داشته باشیم که در جامعه ای با فرهنگ نادرست زندگی می کنند. رسانه و تلویزیون چنین تأثیری ندارند و در مقطعی می توانند کمک کنند اما به طور طولانی مدت نه.

دهقان شاد در پاسخ به این سوال که چطور امکان صدور احکام ایجابی به منظور فرهنگسازی در این رابطه وجود دارد، عنوان کرد: خبری خواندم که قاضی یک دادگاه به شکارچی یک پرنده حکمی داده است که به جای کارش در مدت ۶ ماه باید مقاله ای در خصوص پرندگان بنویسد. این نوعی فرهنگسازی و کار خیلی خوبی است که به جای انداختن افراد به زندان، علم آن ها نسبت به مسائل بالا ببریم. می توانیم احکامی صادر کنیم که از لحاظ اجتماعی، جامعه را تقویت کند. وقتی فردی را به زندان می اندازیم، آگاهی او نسبت به کارش بیشتر می شود و ممکن است میزان جرائم در جامعه افزایش پیدا کند.