جمعه ۰۲ مهر ۱۴۰۰
کد مقاله: ۱۴۰۰۰۴۰۰۴۵

آشنایی با انواع ساز نقاره (+ تاریخچه)

ساز نقاره,انواع نقاره,فلسفه نقاره زدننقاره متشکل از دو طبل کاسه مانند است که کاسهٔ بزرگ تر آن صدای« بم» میدهد
به ساز کوبه ای و ضربی که معمولاً به صورت جفتی است و در اکثرشان یکی از دیگری کوچکتر است، ساز نقاره میگویند. نحوه ی نواختن نقاره با استفاده از دو چوب می باشد. نقاره ها دارای انواع گوناگونی هستند و نقاره زن به کسی گفته میشود که نقاره را بنوازد.

نقاره

ساز نقاره یا ناقاره، سازی ضربی به صورت طبل دوتایی میباشد که سطح یکی در مقایسه با دیگری کوچکتر است و هر دو با استفاده از دو چوب به وسیله یک نوازنده نواخته می شود. نقاره متشکل از دو طبل کاسه مانند است که کاسهٔ بزرگ تر آن صدای« بم» میدهد درحالیکه کاسه ی کوچکش صدای« زیر» می دهد. جنس کاسه های نقاره از مس یا سفال م باشد که با استفاده از پوست گاو یا گوسفند روی آن پوشیده شده است. ساز نقاره را برای نواختن، معمولاً روی یک پایه مخصوص می گذارند ولی در مجالس خانگی، آنرا بر روی قطعه فرشی می گذارند و برای کوبیدن بر روی آن از دو ترکهٔ نازک چوب استفاده می کنند.

انواع نقاره

ساز نقاره در نقاط مختلف ایران در انواع و اندازه های مختلف وجود دارد. در ادامه با انواع ساز نقاره آشنا شوید:

> نقاره قشقایی:

نقاره قشقایی به یک ساز کوبه ای و یک طرفه ای گفته میشود که شباهت بسیاری به دوسرکوتن مازندرانی ها ولی با اندازه ای بزرگتر دارد. جنس کاسه ی این ساز از فلز مس میباشد که با دو قطعه چوب نواخته می شود و حجم صدای بسیار بالایی دارد. این ساز در واقع همراهی کننده کرنا نوازان قشقایی است و در مناظقی مانند مناطق قشقایی نشین استان فارس و منطقه بویراحمد در همسایگی فارس به نواختن آن می پردازند.

,انواع نقاره,فلسفه نقاره زدن,نقاره مازندرانساز نقاره در نقاط مختلف ایران در انواع و اندازه های مختلف وجود دارد

> نقاره شمالی:

ساز نقاره شمالی را در شمال ایران می نوازند و در استان مازندران،  به نام محلی desarkutan  شناخته میشود. به نقاره بزرگ تر، بم می گویند در حالی که به نقاره کوچکتر،  زیل می گویند. بم حدود ۲۲ سانتی متر قطر دارد و زیل حدود ۱۶ سانتی متر قطر دارد. از پوست گاو برای هر دو نقاره استفاده می شود،  اگرچه از پوست گراز در گذشته استفاده می شد. میله های چوبی این ساز حدود ۲۵ الی ۲۷ سانتی متر طول دارد. برای ضربه زدن به  نقاره بزرگتر از چوب ضخیم تری استفاده می شود. قطر چوبها مابین یک الی یک و نیم سانتیمتر است. ساز بهمراهی یک یا دو ست از این ساز نواخته می شود و به صورت تکنوازی قابل استفاده نیست. ساز نقاره شمالی و سرنای مازندرانی با هم در اماکنی چون مراسم عروسی و  فستیوال های ورزشی محلی کاربرد دارد.

> نقاره سنندج:

ساز نقاره سنندج در مقایسه با نوع شمالی کمی بزرگ تر است، گاه گاهی این ساز را به اسب میبندند و نوازنده بر اسب سوار میشود و با دست مینوازد.

> نقاره کرمان:

دو نوع نقاره در کرمان موجود است. جنس یکی از این نقاره ها سفال میباشد که در امیرآباد شول مرسوم است و جنس نقاره ی دیگر از فلز میباشد که در مناطقی مثل بابک و شهداد مورد استفاده قرار میگیرد. مردم کرمان در اصطلاح محلی به نقاره بزرگ، ناقاره و به نقاره کوچک، زیل می گویند.

> نقاره فارس:

 نقاره فارس مانند نقاره سنندج و کرمان جفت است با این تفاوت که بزرگتر از آنهاست و در اندازه های هر یک نسبت به دیگری( قطر دهانه شان ۲۳، ۳۷ سانتیمتر است) اختلاف زیادتری وجود دارد. آن ها نیز به شکل خمره ای فشرده هستند. نقاره فارس به منظور ساختن نقاره های جدید، زمینه و مدل کاربرد دارد.

تاریخچه ساز نقاره,ساز نقاره قشقایی,نقاره کرماناستفاده از شیپور و نقاره در روزگاران پیشین، در دربار شاهان مرسوم بود

> نقاره مازندران:

نقاره مازندران نیز با نام دسرکوتن شناخته میشود. بدنه ی این نقاره از سفال ساخته شده ولی پوستش از پوست گاو می باشد که این پوست از مهم ترین پوست صدا های مناطق مرکزی مازندران به شمار می رود. نقاره در این مناطق بهمراه سرنا نواخته می شود. این ساز را در هنگام نواختن، یا زیر بغل یا روی زمین می گذارند و درغیر این صورت از گردن آویزان می کنند و روی آن با دو تکه چوب ضربه می زنند.

نقاره در استان مازندران بیشتر برای مراسمات شادی و عروسی مورد استفاده قرار میگیرد. از این نقاره در زمان  گذشته در نقاره خانه استفاده می شد و در مراسم کشتی مازندرانی این نقاره را با سرنا می نوازند.

منسوخ شدن نقاره

این سنت قدیمی در دوران پهلوی با بی توجهی و گذر زمان از بین رفته است و اکنون بطور رسمی، صرفا در مشهد و در نقاره خانه حضرت امام رضا (ع) و با همان سبک و سیاق قدیمی در مواقع معین، بطور منظم و دایم نواخته می شود.

تاریخچه ساز نقاره

در زمان های قدیم، نقاره هم در مواقع جنگ و هم در مواقع صلح کاربرد داشت، یعنی یک ساز رزمی محرّک و شورآفرین در هنگام نبرد بوده که آنرا بر کوهان شتر می بستند و نقاره چی ها بر شتر سوار میشدند و در میدان جنگ این ساز را می نواختند و در موقع صلح در سورها و میهمانی ها بعنوان یک ساز بزمی بر گردن خود می آویختند یا روی جایگاه در محل های معینی قرار می دادند و ساز می زدند.

فضل بن روزبهان خنجی در کتاب مهمان نامه بخارا، در حالات محمدخان شیبانی، سلطان ماوراءالنهرکه مشهد و ناحیه طوس را به تصرف خود درآورده بود، چنین نوشت:

« سلطان تصمیم گرفت امام رضا را زیارت کند، از این رو با اعیان لشکر خود و قاضیان و محتشمان به مشهد رفت. با جمعی که قبلاً به مشهد رفته بودیم و مراسم استقبال را در آن جا فراهم کردیم. محلّی بر فوق بارگاه حضرت وجود دارد که نقاره حضرت امام را می‎زنند.

این متن بیانگر اینست که نقاره در قرن نهم و دهم نواخته میشده و برای نقاره‎زن ها، مکانی را در بلندی اختصاص داده اند.

نقاره,ساز نقاره,ساز نقاره چیستساز نقاره را برای نواختن، معمولاً روی یک پایه مخصوص می گذارند

استفاده از شیپور و نقاره در روزگاران پیشین، در دربار شاهان رای و مرسوم بود و هر بامداد و شبانگاه، در شهرها و بیابان‎ها در کاخ‎ها و قصرها و محل‎های اقامت حاکمان و امیران نقاره می‎زدند و از این طریق مردم را احضار و یا مرخص می‎کردند و نشان حاکمیت و اقتدار شاهان، طبل زدن و شیپور زدن بود. نواختن طبل و نقاره در ایران تا زمان قاجاریه ادامه داشت و حاکمان هم به هنگام معینی در مراکز استان‎ها از آن استفاده می‎کردند و حتی تا اوایل قرن حاضر در مناطق شرقی کشور رایج بود.

وسایل نقاره زنی

در گذشته وسایل نقاره زنی شامل نقاره، دهل، سرنا و سنج بود و از کرنا در پایتخت استفاده می شد ولی کرنا و طبل از وسایل نقاره زنی آستان قدس رضوی محسوب میشود. چهار طبال در موقع اجرای مراسم، در سمت راست نقاره خانه( شمال) رو به گنبد مطلای امام و بر روی صندلی های کوچک می نشینند، شش کرنانواز به ترتیب در سمت چپ نقاره خانه( جنوب) در کنار سرنواز می ایستند و بصورت هماهنگ به نقاره نوازی می پردازند. از چهار نوع طبل در نقاره نوازی استفاده می شود که عبارتند از:طبل سرچاشنی، گاه بر گاه( گورگه، گورگ)، تخم مرغی و ساده( میانه).

مواقع نقاره نوازی در بارگاه امام رضا

اکنون غیراز ایام سوگواری و ماه های محرم و صفر، همه روزه در دو نوبت پیش از طلوع و غروب آفتاب، ساز نقاره در بیست دقیقه نواخته می شود. در جشن اعیاد نیز علاوه بر نوبت های معمول، به ترتیب دو یا سه نوبت بمدت یک ساعت پس از غروب و یک ساعت پس از طلوع آفتاب نقاره نوازی می شود. همچنين در ماه رمضان، شرایط نقاره نوازی به اینصورتست که یک نوبت نقاره سحر را در دو ساعت مانده به سحر و پس از اتمام مناجات موذنان به مدت نیم ساعت می نوازند و نقاره افطار، یک ربع پیش از غروب آفتاب نواخته می شود. نقاره خانه مشهد در جشن نوروز و زمان تحویل ساعت نیز مراسم اجرا می کند.

وسایل نقاره زنی,نقاره,نقاره سنندج,ساز نقارهنقاره خانه مشهد در جشن نوروز و زمان تحویل ساعت نیز مراسم اجرا می کند

گردآوری: بخش هنر و سینما سرپوش

  • 10
  • 1
۵۰%
sarpoosh
با این خبر موافقم با این خبر مخالفم
مطالب پیشنهادی,وبگردی
همه چیز درباره
نظر شما چیست؟
انتشار یافته: ۰
در انتظار بررسی:۰
غیر قابل انتشار: ۰
جدیدترین
قدیمی ترین
مشاهده کامنت های بیشتر
رویا نونهالی,بیوگرافی رویا نونهالی,عکس رویا نونهالی بیوگرافی رویا نونهالی بازیگر تئاتر و سینمای ایران (+ تصاویر)

نام:رویا نونهالی

متولد:۲۴ بهمن ۱۳۴۱

ملیت:ایرانی

پیشه:بازیگر، داور استعدادیابی

زمینه فعالیت:تئاتر و تلویزیون و سینما

سال های فعالیت:۱۳۷۲ تاکنون

ادامه
عقاید شهاب الدین یحیی سهروردی,زندگینامه ی شهاب الدین یحیی سهروردی,بیوگرافی شهاب الدین یحیی سهروردی زندگی نامه شهاب‌الدین یحیی سهروردی از کودکی تا به شهرت رسیدنش

زاده:۵۴۹ ق / ۱۱۵۵ م

زادگاه:سهرورد،  ایران

ملیت:ایرانی

درگذشت:۵ رجب ۵۸۷ ق

آرامگاه:قلعه حلب،  سوریه

ادامه
ما هواتنگ,بیوگرافی ما هواتنگ,زندگینامه ما هواتنگ زندگینامه ما هواتنگ رئیس شرکت اینترنتی چینی تنسنت (+ تصاویر)

زاده:۲۹ اکتبر ۱۹۷۱

زادگاه:گوانگ دونگ، چین

ملیت:چینی

محل تحصیل:دانشگاه شنژن

پیشه:رئیس هیئت مدیره تنسنت

ادامه
بیوگرافی سعید چنگیزیان,سعید چنگیزیان و همسرش الهام کردا,فیلم های سعید چنگیزیان بیوگرافی سعید چنگیزیان بازیگر تئاتر و سینمای کشور (+ تصاویر همسرش)

زاده: ۲۲ آذر ۱۳۵۶

محل تولد: سمنان

تحصیلات: کارشناسی کارگردانی تئاتر

وضعیت تاهل: متاهل

سال های فعالیت: ۱۳۸۲ تاکنون

ادامه
کیومرث هاشمی,بیوگرافی کیومرث هاشمی,زندگینامه کیومرث هاشمی بیوگرافی کیومرث هاشمی سیاستمدار ایرانی (+ تصاویر)

متولد:۱۳۴۴

زادگاه:ملایر

زمینه فعالیت:سیاست و مدیریت ورزشی

پیشه:سیاستمدار

دین:اسلام

ادامه
امین قاسمی نژاد,بیوگرافی امین قاسمی نژاد,عکس امین قاسمی نژاد بیوگرافی امین قاسمی نژاد، فوتبالیست (+ تصاویر خانوادگی)

زاده: ۱ آذر ۱۳۶۵ 

زادگاه:بابلی

ملیت:ایرانی

پست:هافبک

قد:۱۸۲  سانتی متر

ادامه
ثریا قاسمی و همسرش,مادر ثریا قاسمی,بیوگرافی ثریا قاسمی بیوگرافی ثریا قاسمی بازیگر سینما و تلویزیون کشور (+ تصاویر خانوادگی)

تاریخ تولد:۲۸ آذر ۱۳۱۹

زادگاه:تهران

حرفه:بازیگر و دوبلور

وضعیت تاهل:متاهل

ملیت:ایرانی

ادامه
حضرت علی اکبر,زندگینامه حضرت علی اکبر,حضرت علی اکبر کیست زندگینامه حضرت علی اکبر (ع) فرزند بزرگ امام حسین (ع)

زاده:۱۱ شعبان سال ۳۳ هجری قمری

زادگاه:مدینه

ملیت:ایرانی

علت مرگ:واقعه کربلا

محل دفن:حرم امام حسین، کربلا، عراق

ادامه
بیوگرافی لئوناردو دی‌کاپریو,بیوگرافی لئوناردو دی کاپریو,عکس هایی از لئوناردو دی کاپریو بیوگرافی لئوناردو دی کاپریو بازیگر و تهیه کننده ی هالیوودی (+ تصاویر)

تاریخ تولد:۱۱ نوامبر ۱۹۷۴ ‏

زادگاه:لس آنجلس، کالیفرنیا، ایالات متحده

زمینه فعالیت:بازیگر، تهیه کننده، طرفدار محیط زیست

سال های فعالیت:۱۹۸۹–اکنون

ملیت:آمریکایی

ادامه
دیالوگ های ناب,دیالوگ های ناب فیلم ها,دیالوگ های ناب سینما

دیالوگ های ناب سینمای ایران در این مقاله شما را با بهترین دیالوگ های ماندگار در فیلم ها و سریال های معروف اشنا میکنیم که این دیالوگ ها بسیار اموزنده و زیبا هستند. دیالوگ های ناب گاهی وقت ها یک بازیگر در سینما و تلویزیون، به بیان دیالوگ بسیار زیبا و مفهومی میپردازد که به عنوان دیالوگ های ماندگار به شمار میرود و در ذهنها ثبت میشود. اگر شما هم به دیالوگ های ماندگار علاقه دارید پس ادامه متن را بخوانید: > دیالوگ های ماندگار و زیبا فیلم  Supernatural: واقعا به خدا ایمان داری؟چون اون میتونه ارامش بخش باشه. دین:ایمان دارم یه خدایی هست ولی مطمئن نیستم که اون هنوز به ما ایمان داره یا نه. > دیالوگ ماندگار و زیبا: سعید( حبیب رضایی):یه کلید طلایی تو زندگی وجود داره که تاحالا منو از سکــته نجات داده! آوا( باران کوثری):چی؟! سعیـد( حبیب رضایی):هروقت یه چیزی اذیتت میکنه از ته دل بگو به درک! > دیالوگ های زیبا و ماندگار فیلم جان لنون: در مدرسه از من پرسیدند وقتی بزرگ شدی می خواهی چه( کاره) شوی، پاسخ دادم" خوشحال" به من گفتند که سؤال را درست متوجه نشده ای، در جواب گفتم شما زندگی را درست متوجه نشده اید. > بهترین دیالوگ های ماندگار: خسرو شکیبایی:مردم منو می دیدن میگفتن مخش تکون خورده. ولی من به مامانم می گفتم من دلم تکون خورده نه مخم. مادرم می گفت گور بابا مخ تو دلت قد صدتا مخ می ارزه، به خدا گفت، به همین زمین قسم گفت … اندیشه فولادوند:مادرت نپرسید عاشق کی شدی ؟ نپرسید اسمش چیه ؟ خسرو شکیبایی:مادرا که از آدم چیزی نمی پرسن. همه چیو خودشون می دونن … > ماندگارترین دیالوگ های فیلم The Wizard Of OZ: ﻣﺘﺮﺳﮏ:« ﻣﻦ ﻣﻐﺰ ﻧﺪﺍﺭﻡ، ﺗﻮ ﺳﺮﻡ ﭘﺮ ﺍﺯ ﭘﻮﺷﺎﻟﻪ!» ﺩﻭﺭﻭﺗﯽ:« ﺍﮔﻪ ﻣﻐﺰ ﻧﺪﺍﺭﯼ ﭘﺲ ﭼطوری ﺣﺮﻑ ﻣﯿﺰﻧﯽ؟» ﻣﺘﺮﺳﮏ:« خب... بعضی ﺍﺯ ﺁﺩﻣﻬﺎ ﻫﻢ ﻫﺴﺘﻦ ﮐﻪ ﺑﺪﻭﻥ ﻣﻐﺰ ﯾﻪ ﻋﺎﻟﻤﻪ ﺣﺮﻑ ﻣﯿﺰﻧﻦ! نمیزنن؟!» > دیالوگ های ماندگار: هیچوقت به خاطر چیزهایی که باعث شدن لبخند بزنی، پشیمون نشو.. زیباترین دیالوگ های ناب > دیالوگ های زیبا: خواب های طلایی یه مرد، رویاهای از دست رفته بیداریشه.. > دیالوگ های ماندگار سینما: آدم بده اصلاً نمی میره، می مونه تا تاوان پس بده. > دیالوگ های ماندگار عاشقانه: گاهی آدم تـو جنگ با خودش باید اونقدر پیش بره کـه… یه ویرونه بسازه از وجودش، اونوقت از دل اون ویرونه یه نوری، یه امیدی، یه جراتی، جرقه می زنه. > دیالوگ های ماندگار هالیوود: عشق یک خیابان دو طرفه است که دایماً در دست ساخت است. > دیالوگ های ماندگار سینمای ایران: زندگی مثل مجموعه ای بی پایان از بدبختی هاست که تنها پیام بازرگانی مختصری از خوشبختی داره ... > برخی از دیالوگ های ماندگار سینمای جهان: تـو با همه ی ی دخترایی کـه میشناسم فرق داری تـو خیلی دختر می شناسی؟ > دیالوگ سینمای ایران: یه چیزایی مثل شعور ذاتیه، نمی شه واسه کسی خرید. > زیباترین دیالوگ ها: سقف خونه کـه بیاد پائین، رو سر همه ی خراب میشه، دیگه نمی پرسه کی کاره ای بوده و کی نبوده… > برترین دیالوگ های سینما: زندگی هر چقدر هم که بد بنظر برسه، همیشه کاری هست که بشه انجام داد و توش موفق بود... تا زمانی که زندگی هست، امید هم هست. انواع دیالوگ های ناب گردآوری: بخش هنر وسینما سرپوش

ویژه سرپوش