۰۹:۴۴ - ۲۴ خرداد ۱۳۹۷ کد خبر: ۹۷۰۳۰۶۲۱۷
کتاب، شعر و ادب

انتشار «ديوان نمايش» بيضايی

بهرام بيضايی,اخبار فرهنگی,خبرهای فرهنگی,کتاب و ادبیات

به‌تازگي «ديوان نمايش» بهرام بيضايي از سوی  انتشارات روشنگران و مطالعات زنان تجديد چاپ شده است تا در غياب او نمايش‌نامه‌هايش بار ديگر در اختيار علاقه‌مندان ادبيات نمايشي و تئاتر قرار گيرد. «ديوان نمايش» اثري است در دو جلد كه نمايش‌نامه‌هاي بيضايي را كه در سال‌های مختلف نوشته شده‌اند، دربر گرفته است. كتاب اول «ديوان نمايش» ۱۰ نمايش‌نامه را دربر گرفته كه عناوين و تاريخشان به اين ترتيب است: «اژدهاك» ۱۳۳۸، «آرش» ۱۳۳۷ و ۱۳۴۲، «كارنامه بندار بيدخش» ۱۳۴۰ و ۱۳۷۴، «عروسكها» ۱۳۴۱، «غروب در دياري غريب» ۱۳۴۱، «قصه ماه پنهان» ۱۳۴۲، «پهلوان‌اكبر مي‌ميرد» ۱۳۴۲، «هشتمين سفر سندباد» ۱۳۴۳، «دنياي مطبوعاتي آقاي اسراري» ۱۳۴۴  و «سلطان مار» ۱۳۴۴.

 

بيضايي در ابتداي كتاب پيش‌گفتاري نوشته است و  در آن ازجمله درباره محدوديت‌هايي كه اين نمايش‌نامه‌ها درگيرش بوده‌اند، آورده: «هيچ متن نمايشي متن نهايي نيست؛ و هر نمايش‌نامه تا به چاپ برسد بارها و بارها بازنگري مي‌شود. در همه‌جا اين بازنگري نتيجه تجربه‌هاي عملي، يعني تمرين‌ها و اجراهاست.

 

ولي در كشور ما كه بيشتر اين متن‌ها نه تمرين ديده‌اند و نه اجرا؛ يا اگر ديده‌اند بسيار دير ديده‌اند- و در مواردي هم كاش اصلا نمي‌ديدند- چگونه نويسنده بايد به متن نهايي مي‌رسيد؛ وقتي كه نه بازتاب اهل نمايش را داشت و نه بازتاب تماشاگران را؟ از واکنش خوانندگان متن چاپي آنها؟ از رجوع به آزمون‌هاي اجرائي ديگر خودش يا تماشاي آثار ديگران؟ از آنچه  اندك‌اندك گذشت زمان ارزش يا بيهودگي‌اش را روشن كرده است؟  يا- از همه اينها؟ بزرگ‌ترين نگراني در اين بازنگري‌ها، موقعيت نويسنده  در برابر خوانندگان متني كه قبلا منتشر شده، است؛ متني كه بي‌اعتنا به تنگناهاي هنگام انتشار، يا دريافت‌ها و نگرش‌هاي پخته‌تر او (كه تصادفا بخشي از آنها از بازتاب همين خوانندگان به دست آمده) مستقلا در ارتباط با خوانندگانش- به هرشكل كه هست- جاافتاده؛ گاه به چندين چاپ رسيده و به همان صورت پذيرفته و شناخته و بررسي شده و اين بازنگري‌ها شايد گاهي در گوشه‌اي يا فرازي، متفاوت با عادت يا انتظار خواننده دوستدار است! هرچند خود آن چاپ‌ها گه‌گاه داراي سطرهاي ساقط و غلط‌هاي آشكار يا نامعلوم چاپي بوده است و داراي توضيحات صحنه‌اي ناچيز كه بنا بر سنت رايج روزگار نگارشش، به عنوان امري غيرمتني و غيرادبي (و شايد همچون دعوتي براي تماشاي اجراي احتمالي) از آنها پرهيز  و تصورش معمولا به هوش خواننده واگذار مي‌شد.

 

اين‌بار ولي نويسنده –نااميد از اجراهاي نبوغ‌آميز- كمتر واگذار كرده و بيشتر كوشيده با توضيحات صحنه‌اي تصويري‌تري، خواننده را به خواسته‌هاي اجرائي خود نزديك‌تر كند؛ يا دست‌كم سايه‌اي از شيوه‌ اجراي فرضي خود را از ذهن خواننده بگذراند».

 

بيضايي نمايش‌نامه‌ها را براي انتشار در اين كتاب بازنگري كرده است و در پيش‌گفتارش درباره اين نمايش‌نامه‌‌ها توضيحاتي ضروري داده و در بخشي از توضيحاتش به مسئله زبان نمايش‌نامه‌ها پرداخته است؛ ازجمله درباره «هشتمين سفر سندباد» نوشته است: «هشتمين سفر سندباد (۱۳۴۴) هرگز تمرين و اجرائي نداشت. نويسنده در بازنگري كوشيد با تكيه بر تجربه‌هاي ديگر خودش، زبان مردم معاصر را از زبان مردم گذشته تفكيك كند و در توضيح صحنه‌ها (در كمترين كلمات)، چيزكي از انديشه اجرائي خود را يادداشت كند.

 

در آن سال‌ها گفته مي‌شد اين امور را به نبوغ كارگردان واگذار و حالا كه گذشت زمان درس‌هاي بسياري از نبوغ كارگردان به ما آموخته است، خوشبختانه ديگر نويسنده فريب اين توهم را نمي‌خورد. همين تفكيك زباني، در بازنگري دنياي مطبوعاتي آقاي اسراري (۱۳۴۴) به شكل ديگري انجام شده؛ شكسته‌نويسي زبان روزمره؛ زباني كه لزوما هميشه شكسته نيست و گاهي هم -دست‌كم نزد برخي شخصيت‌ها يا در بعضي حالات و برخوردهايشان- به زبان رسمي و كتابي و اداري نزديك است. در آن سال‌ها‌ در قلمروي انتشار نمايش، درباره شكسته‌نويسي يا كتابي‌نويسي، اختلاف عقيده وجود داشت.

 

بيشتر اين نتيجه پذيرفته شده بود كه خواندن شكسته‌نويسي براي خواننده دشوار است و او را از نمايش‌نامه‌خواني زده مي‌كند؛ گفته مي‌شد بايد كتابي نوشت ولي شكسته تمرين كرد و اين  به نبوغ و خلاقيت كارگردان و بازيگران واگذار می‌شد. با گذشت چهار دهه –كه اين نمايش‌نامه تمرين و اجرائي نداشته است- نويسنده ديگر اعتماد موكول‌كردن اين مهم به آيندگان را زمين گذاشت و در اين بازنگري كوشيد نسخه اجرائي نمايش را ارائه دهد. طبيعي است كه با گذشت چهار دهه، ديگر نظريه‌ بالا درباره نمايش‌نامه‌خواني هم پذيرفته نيست و امروزه شكسته‌نويسي به سعي كساني كه در آن كار كرده‌اند، رسم‌الخط خود را چنان استوار كرده كه خواننده را نه‌تنها زده نمي‌كند كه شايد بهتر و بيشتر افسون هم بكند».

 

در كتاب دوم «ديوان نمايش» هم هشت نمايش‌نامه با اين عناوين به چاپ رسيده‌‌اند: «ضيافت» ۱۳۴۶، «ميراث» ۱۳۴۶، «چهار صندوق» ۱۳۴۶، «ساحل نجات» ۱۳۴۷، «ديوان بلخ» ۱۳۴۷، «در حضور باد» ۱۳۴۷، «گمشدگان» ۱۳۴۸ و «راه توفاني فرمان پسر فرمان از ميان تاريكي» ۱۳۴۹. بيضايي براي كتاب دوم «ديوان نمايش» هم پيش‌گفتاري نوشته و در ابتداي آن درباره كتابي‌نوشتن و شكسته‌نويسي مي‌گويد: «به گمان نويسنده، دشواري مهم نمايش‌نامه‌خواني، نه در كتابي‌نوشتن كامل است و نه در شكسته‌نويسي كامل؛ در نوشتن متني است كه از ميان اين دو مي‌گذرد.

 

يعني متني كه نيازمند همزيستي اين دو است و ترسيم شخصيت‌هايي كه نه شكسته‌نويسي كامل معرف آنهاست، نه كتابي‌نويسي كامل؛ شخصيت‌هايي كه به اقتضاي حضور و شأن خود يا طرف گفت‌وگويشان  يا به اقتضاي حال و هوايشان در لحظاتي خاص، گاهي شكسته، گاهي كتابي و گاهي هم چيزي ميان تا حدودي شكسته و تا حدودي كتابي حرف مي‌زنند. كتابي نرم و ملايم شده يا شكسته مؤدبانه‌تر و اديبانه‌تر. يكدست‌نويسي در متن‌هاي صحنه‌اي، غيرطبيعي و ضدنمايش است.

 

لغت‌نامه ثبت مشخصي از هر واژه را به رسميت مي‌شناسد، ولي مردم عادي كه موضوع نمايش‌اند، با بخشيدن زيروبم‌هايي چند به يك واژه، به كاربرد و گاهي معنا –و نيز بار عاطفي آن گسترش بيشتري داده‌اند: يه روز ديدمِش؛ يك‌ودو كرديم؛ يك دعوايي شد! مردم وقتي با خودي‌اند يا با خوداند بي‌پيرايه‌تر حرف مي‌زنند و وقتي در مجامع يا جلسات هستند يا با مردم رسمي، ‌رسمي‌تر؛ و گاهي اين هر دو اتفاق يكجا مي‌افتد...».

 

 

shar​ghdaily.‎​ir
  • 17
  • 1
۵۰%
sarpoosh
با این خبر موافقمبا این خبر مخالفم
4.7 stars from 18 votes
همه چیز درباره
نظر شما چیست؟
انتشار یافته: ۰
در انتظار بررسی:۰
غیر قابل انتشار: ۰
جدیدترین
قدیمی ترین
مشاهده کامنت های بیشتر
وب گردی
شیدا یوسفی,بیوگرافی شیدا یوسفی,عکس‌های شیدا یوسفی بیوگرافی شیدا یوسفی، بازیگر نقش نگین در "ممنوعه"

نام کامل: شیدا یوسفی

تاریخ تولد: ۲۰ آذر ۱۳۶۵

محل تولد: تهران

تحصیلات: فارغ التحصیل رشته کارگردانی

فعالیت: بازیگر، دستیار کارگردان و منشی صحنه

وضعیت تاهل:مجرد

ادامه
محسن ابراهیم‌زاده,بیوگرافی محسن ابراهیم‌زاده,عکس‌های محسن ابراهیم‌زاده بیوگرافی محسن ابراهیم‌زاده + عکس‌های فوق العاده جذاب از او

نام کامل: محسن ابراهیم‌زاده

تاریخ تولد: ۱۷ شهریور ۱۳۶۶

محل تولد: تربت حیدریه

تحصیلات: دیپلم

پیشه: خواننده و آهنگساز و ترانه سرا

سبک: پاپ

ادامه
میلاد کی‌مرام,بیوگرافی میلاد کی‌مرام,عکس های میلاد کی‌مرام بیوگرافی میلاد کی‌مرام + مصاحبه و عکس‌های جدید

نام کامل: میلاد کی مرام

تاریخ تولد: ۴ اردیبهشت ۱۳۶۵ 

زادگاه: بندر انزلی، گیلان 

سال های فعالیت: ۱۳۷۵ تاکنون 

مدرک تحصیلی: مهندس الکترونیک 

وضعیت تاهل: مجرد

ادامه
بهنام بانی,بیوگرافی بهنام بانی,عکس‌های بهنام بانی بیوگرافی بهنام بانی + رمز موفقیت او در عرصه موسیقی

نام کامل: بهنام بانی

تولد: ۱۱ مهر ۱۳۶۶  

ملیت: ایران

سبک‌: پاپ

حرفه: خوانندگی

سال‌های فعالیت: ۱۳۸۵ تاکنون

ادامه
فاطمه گودرزی,بیوگرافی فاطمه گودرزی,عکس فاطمه گودرزی بیوگرافی فاطمه گودرزی + مصاحبه

نام کامل: فاطمه گودرزی

تاریخ تولد:۱۳۴۲/۴/۱۹

محل تولد:تهران

تحصیلات: دیپلم اقتصاد

فعالیت: بازیگر سینما تلویزیون و تئاتر

همسر:عبدالرضا گنجی

ادامه
بیوگرافی شهره سلطانی,شهره سلطانی,عکس‌های شهره سلطانی بیوگرافی شهره سلطانی + ماجرای کافه پر حاشیه‌اش

نام کامل: شهره سلطانی

سال تولد: ۱۳۴۸

محل تولد :بجنورد

ملیت: ایرانی

پیشه: بازیگر، خواننده، نوازنده سنتور و پیانو

وضعیت تاهل: متاهل

ادامه
بهنوش بختیاری,بیوگرافی بهنوش بختیاری,عکس بهنوش بختیاری بیوگرافی بهنوش بختیاری + جزئیاتی از زندگی شخصی

نام: بهنوش

نام خانوادگی: بختیاری

تاریخ تولد: ۱۳۵۴/۲/۲۹

محل تولد: تهران

مدرک تحصیلی: لیسانس زبان فرانسه

وضعیت تاهل: متاهل

ادامه
الیزابت دوم,ملکه سلطنتی بریتانیا,ملکه انگلیس الیزابت دوم (ملکه انگلیس)

نام کامل: الیزابت الکسندرا مری

سلطنت: ۶ فوریه ۱۹۵۲ – تاکنون

تاجگذاری: ۲ ژوئن ۱۹۵۳

همسر: شاهزاده فیلیپ، دوک ادینبرو

پدر: جرج ششم

 

ادامه
اندیشه فولادوند,بیوگرافی اندیشه فولادوند,عکس های اندیشه فولادوند بیوگرافی اندیشه فولادوند + مصاحبه

نام کامل: اندیشه فولادوند

تاریخ تولد: ۷ /۷/ ۱۳۶۲

محل تولد: تهران

زمینه فعالیت: بازیگر، شاعر، موسیقی‌دان

مدرک تحصیلی: لیسانس فلسفه 

نام پدر: فرهاد فولادوند (شاعر)

ادامه
پرستو صالحی,بیوگرافی پرستو صالحی,عکس‌های جدید پرستو صالحی بیوگرافی پرستو صالحی + عکس‌های جدید

نام: پرستو صالحی

نام اصلی: الهام صالحی سیاوشانی

تاریخ تولد: ۹/۹/۱۳۵۶

محل تولد: تهران

زمینه فعالیت: بازیگری

تحصیلات: دانشجوی انصرافی رشته نمایش

ادامه
حافظ،زندگینامه حافظ،بیوگرافی حافظ زندگینامه حافظ + تصاویری از حافظیه

نام کامل: خواجه شمس الدين محمد بن بهاءالدّين حافظ شيرازي

محل تولد: شيراز

تاريخ تولد: ۷۲۷ قمري

تاريخ فوت: ۷۹۲ قمري

لقب: حافظ، لسان الغيب، ترجمان الاسرار، لسان العرفا و ناظم الاوليا

عنوان: شاعر

ادامه
بیوگرافی محسن چاوشی,عکس‌های جدید محسن چاوشی,محسن چاوشی بیوگرافی محسن چاوشی + عکس همسر و پسرش

نام و نام خانوادگی : محسن چاوشی حسینی

تاریخ تولد : ۸ مرداد ۱۳۵۸

محل تولد : خرمشهر

پیشه: خواننده، آهنگساز، تنظیم کننده، ترانه‌سرا

آغاز فعالیت: ۱۳۸۲

سبک: پاپ، راک، الکترونیک، ترنس، رگی و...

ادامه
نانسی عجرم،بیوگرافی نانسی عجرم،عکسهای نانسی عجرم بیوگرافی نانسی عجرم + عکس‌های جدید

نام کامل: نانسي نبيل عجرم(NANCY AJRAM)

محل تولد:الشرفيه/لبنان

تاريخ تولد:may 16th 1983

همسر: فادي الهاشم

زمینه فعالیت: خوانندگی

ملیت: لبنان

ادامه

دلم خواسته بود بگویم نرو ، به تو نه ، به همه آدم های کوچه ، به پرنده هایی که می نشستند روی درخت های تازه برگ داده ، به گربه هایی که توی حیاط می دویدند، به کلاغی که بلند می پرید و صدای قارقارش تو را یاد حیاط مادربزرگ می انداخت .

...[ادامه]
ویژه سرپوش
شاید از دست داده باشید