۱۴:۱۰ - ۲۵ اردیبهشت ۱۳۹۸ کد خبر: ۹۸۰۲۰۷۵۷۷
کتاب، شعر و ادب

گفت‌وگوی با دکتر یاحقی به مناسبت روز بزرگداشت فردوسی

شاهنامه با ما حرف می‌زند

دکتر محمد جعفر یاحقی,اخبار فرهنگی,خبرهای فرهنگی,کتاب و ادبیات

«فردوسی» تنها یک شخص نیست؛ یک جهان است و «شاهنامه»اش را هم باید یک فرهنگ دانست؛ جهان و فرهنگی که از هزار سال پیش تاکنون زنده مانده و زبان فارسی را در برابر امواج بیگانه، استوار نگه داشته است. همه ما به فردوسی و شاهنامه مدیون هستیم؛ که اگر سی سال رنج و دغدغه او نبود، شاید از زبان فارسی هم خبری نبود.

 

آن چه در پی می آید، گفت و گوی خراسان با دکتر محمد جعفر یاحقی، استاد زبان و ادبیّات فارسی دانشگاه فردوسی و مدیر قطب علمی فردوسی‌شناسی، به مناسبت ۲۵ اردیبهشت، روز بزرگداشت این حکیم سخن است.

 

پهلوانان فردوسی شعاری نیستند

دکتر یاحقی درباره جنبه‌های ناشناخته شاهنامه در جامعه گفت: «شاهنامه یک کتاب قصه نیست. درست است که پیکره آن حوادث افسانه‌ای و تاریخی است اما در لابه‌لای آن‌ها ارزش‌ها و تعالیمی وجود دارد که در چارچوب داستانی آمده است. آدم‌های شاهنامه هم بر مبنای این ارزش‌ها عمل می‌کنند و فقط شعار نمی دهند. همه پیام‌های اخلاقی را که فردوسی به شکل نظری در مقدمه و موخره داستان‌ها مطرح کرده است، پهلوانان و قهرمانان در عمل نشان داده‌اند. اولین ارتباطات، در بستر شاهنامه معنی پیدا می‌کند؛ به این معنا که انسان‌ها از فرهنگ‌ها و نژادهای مختلف با هم معامله و مبادله می‌کنند؛ از چین و ماچین در شرق، حبشه و زنگبار و یمن در غرب، روم، صقلاب و... . به عنوان مثال رستم در شمایل یک تاجر به توران می‌رود و چاه بیژن را پیدا می‌کند. جالب است که در این مبادلات، همه به فارسی با یکدیگر صحبت می‌کنند و به ندرت سخن از ترجمان به میان می‌آید. همه ابیات شاهنامه، زندگی، تعامل، اخلاق و ارتباط با خداست و در لابه‌لای ابیات شاهنامه، مانند خونی در رگ آن جریان دارد. شاهنامه موجود زنده‌ای است که با ما حرف می‌زند».

 

دکتر محمد جعفر یاحقی,اخبار فرهنگی,خبرهای فرهنگی,کتاب و ادبیات

 

شاهنامه فراتر از هزار «بازی تاج و تخت» است

دکتر یاحقی در پاسخ به این که عده‌ای مجموعه تلویزیونی «بازی تاج و تخت» را که بر مبنای داستانی حماسی ساخته شده، دنبال می‌کنند و در مقابل، شاهنامه را اثری غیر واقعی و خیالی می‌دانند، گفت: «چون شاهنامه را نمی‌شناسند، همان توهم عامیانه و تکراری را که شاهنامه فقط قصه است، به زبان می‌آورند. متاسفانه بعضی از هنرمندان ما حوصله این که در اجزای شاهنامه تامل کنند و بر اساس آن اثری نمایشی بسازند، ندارند و منتظر طرحی آماده هستند». عضو پیوسته فرهنگستان زبان و ادب فارسی به کسانی که می‌خواهند خواندن شاهنامه را آغاز کنند، توصیه کرد: «آن‌ها که با زبان کلاسیک فارسی آشنا نیستند، بهتر است بازنویسی‌های شاهنامه را بخوانند. البته هیچ بازنویسی‌ نوشته خود فردوسی نمی‌شود و این کار فقط برای آشنایی با کلیت داستان‌هاست.

 

پیشنهاد دیگر خواندن آثار منثور عصر فردوسی است. این کار موجب می‌شود با فضای زبان آن دوره آشنا شویم و بتوانیم شاهنامه را بخوانیم. اگر بعضی کلمات در شاهنامه برایمان نامفهوم است، در اثر خواندن مداوم ابیات آن با فضای اثر آشنا می‌شویم و معنای واژه‌ها را کشف خواهیم کرد. خوشبختانه در روزگار ما جلسات شاهنامه‌خوانی خوبی برگزار می‌شود که می‌توان در آن‌ها هم شرکت کرد».

 

تا ایران و فردوسی هست، فارسی می ماند

وقتی نظر دکتر یاحقی را درباره غلط‌گویی‌ها و غلط‌نویسی‌ها جویا شدیم، گفت: «زبان فارسی و شاهنامه با هم یکی‌اند. اگر شاهنامه را بشناسیم هرگز زبان فارسی ضعیفی نخواهیم داشت. اگر با زبان شاهنامه آشنا شویم به جعلیات و اصطلاحات فرازبانی فارسی نیاز پیدا نمی‌کنیم. منظورم این نیست که همه مفاهیم روز در شاهنامه وجود دارد. اگر ما پیکره زبانی در شاهنامه و آن چه رشد و تحول زبان را ایجاب می‌کند بشناسیم، همه نیازهای امروز ما را برآورده می‌کند. این موج‌هایی هم که از سر بی‌اطلاعی نسل جوان به وجود آمده‌است، در برابر شاهنامه چیز مهمی نیست. تصور می‌کنم این امواج هم از سر زبان فارسی خواهد گذشت. قطعا فارسی می‌ماند تا زمانی که ایران و فردوسی باشد .»

 

همه باید آستین‌ها را بالا بزنیم

دکتر یاحقی از تازه‌ترین کارهای پژوهشی قطب علمی فردوسی‌شناسی درباره شاهنامه و فردوسی هم خبر داد و گفت: «مبالغه نیست اگر بگویم هزاران کتاب به تقلید از شاهنامه و به تاثیر از شاهنامه پدید آمده‌است که اگر آن‌ها را چاپ کنیم، باید خروار خروار کتاب به کتابخانه‌های ما اضافه شود اما خود شاهنامه آن‌قدر پرهیبت بوده که مجال بروز به این‌ها را نداده است. انواع و اقسام حماسه‌ها، منظومه‌ها و آثار منثور در دوره‌های مختلف تاریخی به ترکی، عربی، اردو و... تحت تاثیر شاهنامه پدید آمده‌است. این موضوع تنها به داستان‌های ملّی محدود نمی‌شود، بلکه در حوزه داستان‌های مذهبی هم به چشم می‎‌خورد؛ نمونه‌اش بیش از هشت «مختارنامه» است که در آن ها، سرگذشت مختار را به شیوه شاهنامه به نثر نقالی ارائه کرده‌ یا به نظم درآورده‌اند. همه باید آستین‌ها را بالا بزنیم و این کتاب‌ها را با همه گرفتاری‌های عرصه چاپ، منتشر کنیم و نشان بدهیم شاهنامه چقدر تاثیر دارد».

 

زبان فارسی و شاهنامه با هم یکی‌اند. اگر شاهنامه را بشناسیم هرگز زبان فارسی ضعیفی نخواهیم داشت. اگر با زبان شاهنامه آشنا شویم به جعلیات و اصطلاحات فرازبانی فارسی نیاز پیدا نمی‌کنیم.

 

  • 14
  • 6
۵۰%
sarpoosh
با این خبر موافقمبا این خبر مخالفم
3.5 stars from 20 votes
همه چیز درباره
نظر شما چیست؟
انتشار یافته: ۰
در انتظار بررسی:۰
غیر قابل انتشار: ۰
جدیدترین
قدیمی ترین
مشاهده کامنت های بیشتر
هرویه میلیچ,هروویه میلیچ,بیوگرافی هرویه میلیچ بیوگرافی هروویه میلیچ، مدافع جدید استقلال

نام اصلی:   هروویه میلیچ

زادروز:   ۱۰ مهٔ ۱۹۸۹ ‏

زادگاه:  اوسییک، کرواسی

قد:  ۱٫۸۳ متر (۶ فوت ۰ اینچ)

 وزن:  ۷۴ کیلو

پست:  مدافع چپ / وینگر

ادامه
مانوئل پوکیارلی,بیوگرافی مانوئل پوکیارلی,عکس های مانوئل پوکیارلی بیوگرافی مانوئل پوکیارلی + تصاویر مراسم ازدواجش

بیوگرافی مانوئل پوکیارلی

نام کامل: مانوئل پوکیارلی (manuel pucciarelli)

تاریخ تولد: ۱۷ ژوئن ۱۹۹۱ ‏

زادگاه: پراتو

قد: ۱٫۷۴ متر (۵ فوت ۸ ۱⁄۲ اینچ)

پست : مهاجم دوم/هافبک هجومی

ادامه
مودیبو مایگا,بیوگرافی مودیبو مایگا بیوگرافی مودیبو مایگا، بازیکن جدید پرسپولیس

نام کامل:مودیبو مایگا

تولد:۳ سپتامبر ۱۹۸۷ ‏

زادگاه:باماکو، مالی

قد:۱٫۸۵ متر( ۶ فوت ۱ اینچ)

پست:مهاجم، هافبک

ادامه
فرناندو کانسین,بیوگرافی فرناندو کانسین,عکس های فرناندو کانسین بیوگرافی فرناندو کانسین + عکس همسرش

نام کامل: فرناندو کانسین ماتوس

نام  به انگلیسی: Fernando Canesin Matos

زادروز: ۲۷ فوریهٔ ۱۹۹۲ ‏

زادگاه: ریبرآ پرتو، برزیل

قد: ۱٫۷۶ متر

پست: هافبک

ادامه
شیخ دیاباته,بیوگرافی شیخ دیاباته,بازیکن جدید استقلال بیوگرافی شیخ دیاباته مهاجم جدید استقلال

نام کامل: شیخ تیدیانه دیاباته( فرانسوی:Cheick Tidiane Diabaté)

تاریخ تولد: ۱۹۸۸

محل تولد: باماکو، مالی

قد: ۱٫۹۴ متر

پست: مهاجم

باشگاه سابق: الامارات

ادامه
کالدرون,بیوگرافی کالدرون,گابریل کالدرون بیوگرافی گابریل کالدرون (سرمربی جدید پرسپولیس)

نام کامل: گابریل اومبرتو کالدرون (Gabriel Humberto Calderón)

تاریخ تولد: ۷ فوریهٔ ۱۹۶۰

محل تولد: راوسون، آرژانتین

باشگاه سابق: القطر

باشگاه کنونی: پرسپولیس (سرمربی)

ادامه
آنته چاچیچ,بیوگرافی آنته چاچیچ,عکس های آنته چاچیچ بیوگرافی آنته چاچیچ

نام کامل: آنته چاچیچ

زادروز: ۲۹ سپتامبر ۱۹۵۳

زادگاه: زاگرب، یوگسلاوی

پست: سرمربی

تحصیلات : فارغ التحصیل رشته تربیت بدنی

ادامه
آندره آ استراماچونی,بیوگرافی آندره آ استراماچونی,استراماچونی بیوگرافی آندره آ استراماچونی، سرمربی جدید استقلال (+عکس همسر)

نام کامل: آندره آ استراماچونی

تاریخ تولد: ۱۸ ژوئن ۱۹۷۶

محل تولد: رم، ایتالیا

حرفه: مربیگری فوتبال

باشگاه فعلی: استقلال تهران

 

ادامه
مارک ویلموتس,بیوگرافی مارک ویلموتس,ویلموتس بیوگرافی مارک ویلموتس (+سوابق فوتبالی)

گزیده‌ای از بیوگرافی مارک ویلموتس

نام کامل: مارک روبر ویلموتس

تاریخ تولد: ۲۲ فوریهٔ ۱۹۶۹ ‏(۵۰ سال)

محل تولد: ژودوآنی، بلژیک

قد: ۱ متر و ۸۳ سانتی متر

 

ادامه

دلم خواسته بود بگویم نرو ، به تو نه ، به همه آدم های کوچه ، به پرنده هایی که می نشستند روی درخت های تازه برگ داده ، به گربه هایی که توی حیاط می دویدند، به کلاغی که بلند می پرید و صدای قارقارش تو را یاد حیاط مادربزرگ می انداخت .

...[ادامه]
ویژه سرپوش
شاید از دست داده باشید