۱۴:۱۰ - ۲۵ اردیبهشت ۱۳۹۸ کد خبر: ۹۸۰۲۰۷۵۷۷
کتاب، شعر و ادب

گفت‌وگوی با دکتر یاحقی به مناسبت روز بزرگداشت فردوسی

شاهنامه با ما حرف می‌زند

دکتر محمد جعفر یاحقی,اخبار فرهنگی,خبرهای فرهنگی,کتاب و ادبیات

«فردوسی» تنها یک شخص نیست؛ یک جهان است و «شاهنامه»اش را هم باید یک فرهنگ دانست؛ جهان و فرهنگی که از هزار سال پیش تاکنون زنده مانده و زبان فارسی را در برابر امواج بیگانه، استوار نگه داشته است. همه ما به فردوسی و شاهنامه مدیون هستیم؛ که اگر سی سال رنج و دغدغه او نبود، شاید از زبان فارسی هم خبری نبود.

 

آن چه در پی می آید، گفت و گوی خراسان با دکتر محمد جعفر یاحقی، استاد زبان و ادبیّات فارسی دانشگاه فردوسی و مدیر قطب علمی فردوسی‌شناسی، به مناسبت ۲۵ اردیبهشت، روز بزرگداشت این حکیم سخن است.

 

پهلوانان فردوسی شعاری نیستند

دکتر یاحقی درباره جنبه‌های ناشناخته شاهنامه در جامعه گفت: «شاهنامه یک کتاب قصه نیست. درست است که پیکره آن حوادث افسانه‌ای و تاریخی است اما در لابه‌لای آن‌ها ارزش‌ها و تعالیمی وجود دارد که در چارچوب داستانی آمده است. آدم‌های شاهنامه هم بر مبنای این ارزش‌ها عمل می‌کنند و فقط شعار نمی دهند. همه پیام‌های اخلاقی را که فردوسی به شکل نظری در مقدمه و موخره داستان‌ها مطرح کرده است، پهلوانان و قهرمانان در عمل نشان داده‌اند. اولین ارتباطات، در بستر شاهنامه معنی پیدا می‌کند؛ به این معنا که انسان‌ها از فرهنگ‌ها و نژادهای مختلف با هم معامله و مبادله می‌کنند؛ از چین و ماچین در شرق، حبشه و زنگبار و یمن در غرب، روم، صقلاب و... . به عنوان مثال رستم در شمایل یک تاجر به توران می‌رود و چاه بیژن را پیدا می‌کند. جالب است که در این مبادلات، همه به فارسی با یکدیگر صحبت می‌کنند و به ندرت سخن از ترجمان به میان می‌آید. همه ابیات شاهنامه، زندگی، تعامل، اخلاق و ارتباط با خداست و در لابه‌لای ابیات شاهنامه، مانند خونی در رگ آن جریان دارد. شاهنامه موجود زنده‌ای است که با ما حرف می‌زند».

 

دکتر محمد جعفر یاحقی,اخبار فرهنگی,خبرهای فرهنگی,کتاب و ادبیات

 

شاهنامه فراتر از هزار «بازی تاج و تخت» است

دکتر یاحقی در پاسخ به این که عده‌ای مجموعه تلویزیونی «بازی تاج و تخت» را که بر مبنای داستانی حماسی ساخته شده، دنبال می‌کنند و در مقابل، شاهنامه را اثری غیر واقعی و خیالی می‌دانند، گفت: «چون شاهنامه را نمی‌شناسند، همان توهم عامیانه و تکراری را که شاهنامه فقط قصه است، به زبان می‌آورند. متاسفانه بعضی از هنرمندان ما حوصله این که در اجزای شاهنامه تامل کنند و بر اساس آن اثری نمایشی بسازند، ندارند و منتظر طرحی آماده هستند». عضو پیوسته فرهنگستان زبان و ادب فارسی به کسانی که می‌خواهند خواندن شاهنامه را آغاز کنند، توصیه کرد: «آن‌ها که با زبان کلاسیک فارسی آشنا نیستند، بهتر است بازنویسی‌های شاهنامه را بخوانند. البته هیچ بازنویسی‌ نوشته خود فردوسی نمی‌شود و این کار فقط برای آشنایی با کلیت داستان‌هاست.

 

پیشنهاد دیگر خواندن آثار منثور عصر فردوسی است. این کار موجب می‌شود با فضای زبان آن دوره آشنا شویم و بتوانیم شاهنامه را بخوانیم. اگر بعضی کلمات در شاهنامه برایمان نامفهوم است، در اثر خواندن مداوم ابیات آن با فضای اثر آشنا می‌شویم و معنای واژه‌ها را کشف خواهیم کرد. خوشبختانه در روزگار ما جلسات شاهنامه‌خوانی خوبی برگزار می‌شود که می‌توان در آن‌ها هم شرکت کرد».

 

تا ایران و فردوسی هست، فارسی می ماند

وقتی نظر دکتر یاحقی را درباره غلط‌گویی‌ها و غلط‌نویسی‌ها جویا شدیم، گفت: «زبان فارسی و شاهنامه با هم یکی‌اند. اگر شاهنامه را بشناسیم هرگز زبان فارسی ضعیفی نخواهیم داشت. اگر با زبان شاهنامه آشنا شویم به جعلیات و اصطلاحات فرازبانی فارسی نیاز پیدا نمی‌کنیم. منظورم این نیست که همه مفاهیم روز در شاهنامه وجود دارد. اگر ما پیکره زبانی در شاهنامه و آن چه رشد و تحول زبان را ایجاب می‌کند بشناسیم، همه نیازهای امروز ما را برآورده می‌کند. این موج‌هایی هم که از سر بی‌اطلاعی نسل جوان به وجود آمده‌است، در برابر شاهنامه چیز مهمی نیست. تصور می‌کنم این امواج هم از سر زبان فارسی خواهد گذشت. قطعا فارسی می‌ماند تا زمانی که ایران و فردوسی باشد .»

 

همه باید آستین‌ها را بالا بزنیم

دکتر یاحقی از تازه‌ترین کارهای پژوهشی قطب علمی فردوسی‌شناسی درباره شاهنامه و فردوسی هم خبر داد و گفت: «مبالغه نیست اگر بگویم هزاران کتاب به تقلید از شاهنامه و به تاثیر از شاهنامه پدید آمده‌است که اگر آن‌ها را چاپ کنیم، باید خروار خروار کتاب به کتابخانه‌های ما اضافه شود اما خود شاهنامه آن‌قدر پرهیبت بوده که مجال بروز به این‌ها را نداده است. انواع و اقسام حماسه‌ها، منظومه‌ها و آثار منثور در دوره‌های مختلف تاریخی به ترکی، عربی، اردو و... تحت تاثیر شاهنامه پدید آمده‌است. این موضوع تنها به داستان‌های ملّی محدود نمی‌شود، بلکه در حوزه داستان‌های مذهبی هم به چشم می‎‌خورد؛ نمونه‌اش بیش از هشت «مختارنامه» است که در آن ها، سرگذشت مختار را به شیوه شاهنامه به نثر نقالی ارائه کرده‌ یا به نظم درآورده‌اند. همه باید آستین‌ها را بالا بزنیم و این کتاب‌ها را با همه گرفتاری‌های عرصه چاپ، منتشر کنیم و نشان بدهیم شاهنامه چقدر تاثیر دارد».

 

زبان فارسی و شاهنامه با هم یکی‌اند. اگر شاهنامه را بشناسیم هرگز زبان فارسی ضعیفی نخواهیم داشت. اگر با زبان شاهنامه آشنا شویم به جعلیات و اصطلاحات فرازبانی فارسی نیاز پیدا نمی‌کنیم.

 

  • 14
  • 6
۵۰%
sarpoosh
با این خبر موافقمبا این خبر مخالفم
3.5 stars from 20 votes
همه چیز درباره
نظر شما چیست؟
انتشار یافته: ۰
در انتظار بررسی:۰
غیر قابل انتشار: ۰
جدیدترین
قدیمی ترین
مشاهده کامنت های بیشتر
وب گردی
مارک ویلموتس,بیوگرافی مارک ویلموتس,ویلموتس بیوگرافی مارک ویلموتس (+سوابق فوتبالی)

گزیده‌ای از بیوگرافی مارک ویلموتس

نام کامل: مارک روبر ویلموتس

تاریخ تولد: ۲۲ فوریهٔ ۱۹۶۹ ‏(۵۰ سال)

محل تولد: ژودوآنی، بلژیک

قد: ۱ متر و ۸۳ سانتی متر

 

ادامه
فرهاد مجیدی,بیوگرافی فرهاد مجیدی،اخبار فرهاد مجیدی بیوگرافی فرهاد مجیدی + مصاحبه جدید فرهاد مجیدی (عکس همسر و فرزندانش)

نان کامل: فرهاد مجیدی قادیکلایی

تاریخ تولد: ۱۳ خرداد ۱۳۵۵ (۳ ژوِئن ۱۹۷۷)

محل تولد: تهران

پیشه: فوتبالیست

پست: مهاجم 

باشگاه :استقلال

ادامه
ترلان پروانه,بیوگرافی ترلان پروانه,عکس های ترلان پروانه بیوگرافی ترلان پروانه و حواشی جنجالی ازدواجش + جدیدترین عکس‌های ترلان پروانه

نام کامل: ترلان پروانه

تاریخ تولد: ۱۸ تیر ۱۳۷۷

محل تولد: شیراز

حرفه: بازیگری

زمینه فعالیت: سینما، تلویزیون و تئاتر

تحصیلات:  لیسانس رشته گرافیک

ادامه
مهرداد صدیقیان,بیوگرافی مهرداد صدیقیان,عکس های مهرداد صدیقیان بیوگرافی مهرداد صدیقیان + عکس‌های جدید و جذاب مهرداد صدیقیان

نام کامل: مهرداد صدیقیان

تاریخ تولد:۳۰ بهمن ماه ۱۳۶۷

محل تولد: شهر تهران

تحصیلات: دیپلم ریاضی

پیشه: بازیگری

زمینه فعالیت: سینما، تئاتر و تلویزیون

ادامه
نوید محمدزاده,بیوگرافی نوید محمدزاده,عکس های نوید محمدزاده بیوگرافی نوید محمدزاده + جدیدترین عکس‌ها و مصاحبه جذاب او

نام کامل:نوید محمدزاده

تاریخ تولد: ۱۷ فروردین ۱۳۶۵

محل تولد: ایلام

پیشه: بازیگری

زمینه فعالیت: سینما و تئاتر

مدت فعالیت: ۱۳۸۷ تاکنون

ادامه
شیلا خداداد,بیوگرافی شیلا خداداد,عکس های شیلا خداداد بیوگرافی شیلا خداداد + جدیترین عکسهای خانواده ۴ نفره‌اش

نام کامل: شیلا خداداد

تاریخ تولد: ۱۴ آبان ۱۳۵۹

محل تولد: تهران

مدرک تحصیلی: لیسانس شیمی محض

پیشه: بازیگری

زمینه فعالیت: سینما و تلویزیون

ادامه
نیما شعبان نژاد,بیوگرافی نیما شعبان نژاد,عکس های نیما شعبان نژاد بیوگرافی نیما شعبان نژاد (بازیگر و کمدین) + جدیدترین تصاویر

نام کامل: نیما شعبان نژاد

زمینه فعالیت: تئاتر و تلویزیون

تاریخ تولد: ۲۱ اردیبهشت ۱۳۶۶ 

محل تولد: شهر کلن در آلمان

محل زندگی: تهران

تحصیلات: فارغ التحصیل رشته کارگردانی

ادامه
سوگل طهماسبی,بیوگرافی سوگل طهماسبی,عکسهای سوگل طهماسبی بیوگرافی سوگل طهماسبی + مصاحبه و علت ازدواج نکردنش

نام کامل: سوگل طهماسبی

تاریخ تولد: ۲۵ بهمن ۱۳۶۴ 

محل تولد: اهواز

پیشه :بازیگر

زمینه فعالیت: تئاتر، سینما و تلویزیون

سال‌های فعالیت: ۱۳۸۱ تا کنون

ادامه
شیدا یوسفی,بیوگرافی شیدا یوسفی,عکس‌های شیدا یوسفی بیوگرافی شیدا یوسفی، بازیگر نقش نگین در 'ممنوعه'

نام کامل: شیدا یوسفی

تاریخ تولد: ۲۰ آذر ۱۳۶۵

محل تولد: تهران

تحصیلات: فارغ التحصیل رشته کارگردانی

فعالیت: بازیگر، دستیار کارگردان و منشی صحنه

وضعیت تاهل:مجرد

ادامه

دلم خواسته بود بگویم نرو ، به تو نه ، به همه آدم های کوچه ، به پرنده هایی که می نشستند روی درخت های تازه برگ داده ، به گربه هایی که توی حیاط می دویدند، به کلاغی که بلند می پرید و صدای قارقارش تو را یاد حیاط مادربزرگ می انداخت .

...[ادامه]
ویژه سرپوش
شاید از دست داده باشید