یکشنبه ۱۸ خرداد ۱۳۹۹
۰۹:۵۲ - ۱۰ شهریور ۱۳۹۸ کد خبر: ۹۸۰۶۰۲۵۴۵
کتاب، شعر و ادب

از داستان‌«سمک عیار» تا ماجرای«حسین کرد شبستری»

عامیانه های دوست داشتنی

قصه های عامیانه ادبیات فارسی,اخبار فرهنگی,خبرهای فرهنگی,کتاب و ادبیات

ما ایرانی‌ها ملت قصه‌دوستی هستیم؛ از هر اتفاق و ماجرایی، یک قصه با شاخ و برگ‌های فراوان می‌سازیم و برای دیگران تعریف می‌کنیم؛ عاشق این هستیم که قصه آدم‌های دور و برمان را بدانیم و برای همین گاهی کارمان به فضولی و سرک کشیدن در زندگی دیگران می‌کشد! همین روحیه باعث شده است تا در طول تاریخ ادبیاتمان، داستان‌ها و قصه‌های شفاهی و کتبی فراوانی به وجود بیاید؛ از افسانه‌‎هایی که سینه به سینه نقل شده‌ تا قصه‌های عامیانه‌ای که بر اساس همین روایت‌های شفاهی روی کاغذ آمده‌است. قصه‌های عامیانه بخش مهمی از ادبیات فارسی و نشان‌دهنده وضعیت طبقات مختلف اجتماعی در دوره‌های مختلف هستند. در ادامه از چند قصه عامیانه ادبیات فارسی می‌خوانید.

داراب ‌نامه

فردی به نام ابوطاهر محمد بن موسی طرطوسی در قرن ششم روایتی عامیانه از داراب، پادشاه ایرانی را نوشت. اصل این داستان به دوره ساسانی برمی‌گردد و به همین دلیل داستانی که طرطوسی نوشته، به «داراب‌نامه طرطوسی» هم مشهور است. نثر ساده و روان کتاب و نزدیکی به زبان مخاطب از ویژگی‌های مهم این داستان عامیانه است. هم اکنون یک نسخه قدیمی از این داستان در کتابخانه بریتانیا نگهداری می‌شود.

حسین کرد شبستری

حتما شنیده‌اید به کسی که پرگو و پرحرف است، می‌گویند: «قصه حسین کرد شبستری را تعریف نکن». اما شاید بعضی‌ها ندانند که چنین قصه‌ای وجود خارجی دارد و متنش موجود است! ماجرای این قصه که هویت نویسنده‌اش مشخص نیست، در دوره صفویه می‌گذرد. «حسین کرد» یکی از پهلوانان دربار شاه عباس صفوی است؛ تا جایی که گفته می‌شود جایگاه او نزد شاه عباس مثل جایگاه رستم در جمع پهلوانان شاهنامه است. این قصه تا سال‌های سال یکی از قصه‌های مورد علاقه مردم ایران بود و در قهوه‌خانه‌ها نقل می‌شد. در سال ۱۳۴۵ روایت سینمایی این قصه توسط اسماعیل کوشان ساخته و کامل‌ترین روایت مکتوب آن هم با تصحیح زنده‌یاد استاد ایرج افشار در سال ۱۳۸۵ در ۵۱۶ صفحه منتشر شد.

امیر ارسلان نامدار

یکی از قصه‌های مهم ادبیات عامیانه فارسی، قصه «امیرارسلان نامدار» است؛ یک داستان حماسی- عاشقانه که در دوران قاجار نوشته و به شدت مشهور شد. داستان از این قرار است که ناصرالدین شاه یک نقال مخصوص به نام «نقیب الممالک» داشت که هر شب برایش قصه تعریف می‌کرد تا خوابش ببرد. از آن‌جا که ناصرالدین شاه علاقه خاصی به قصه امیر ارسلان داشت، نقیب الممالک هر چند وقت یک بار آن را برایش تعریف می‌کرد تا این که یکی از دختران شاه به نام «توران آغا» از بیرون اتاق این قصه را می‌شنود، خوشش می‌آید و آن را روی کاغذ می‌آورد. دکتر محمدجعفر محجوب در دهه ۱۳۴۰ شمسی، نسخه تصحیح شده امیر ارسلان نامدار را چاپ کرد.

هزار و یک شب

«شهرزاد قصه‌گو» یکی از شخصیت‌های مشهور ادبیات عامیانه است که «هزار و یک شب» برای پادشاه قصه گفت تا از کشتن زنان بگذرد. قضیۀ به وجود آمدن این داستان‌ها از این قرار است که پادشاهی به قصد انتقام گرفتن از همسرش که به او خیانت کرده بود، هر روز دستور قتل دختری را می‌داد تا این که یکی از دختران وزیر به نام شهرزاد چاره‌ای می‌اندیشد. او هر شب قصه‌ای دنباله‌دار برای پادشاه تعریف می‌کند و به این بهانه که قصه ادامه دارد، او را از قتل خودش منصرف می‌کند و به این ترتیب قصه تا هزار و یک شب به طول می‌انجامد. عده‌ای می‌گویند اصل داستان هزار و یک شب هندی است که به فارسی باستان ترجمه شده و در قرن سوم هجری به زبان عربی درآمده است.

عده‌ای هم معتقدند اصل داستان ایرانی است.  شخصی به نام ملا عبداللطیف طسوجی در سال ۱۲۵۹ هجری قمری، هزار و یک شب را از عربی به فارسی ترجمه کرد و در قرن هجدهم میلادی شخصی به نام آنتوان گالان آن را به فرانسه برگرداند. جالب این که بورخس، نویسنده مطرح آرژانتینی، همه آثار خود را مدیون هزار و یک شب می‌دانست.

سمک عیّار

شاهزاده‌ای در حلب به نام خورشید شاه گرفتار عشق دختر شاه چین می‌شود و برای به دست آوردنش به چین سفر می‌کند. در این بین مردی به نام «سمک عیّار» خورشید شاه را همراهی و با جوانمردی و پهلوانی‌اش به او کمک‌های بسیاری می‌کند. این محور اصلی قصه عامیانه «سمک عیّار» است که فرامرز پسر خداداد در قرن ششم هجری بر اساس روایت‌های فردی به نام صدقه ابوالقاسم نوشت. جالب این که بیشتر شخصیت‌های این داستان نام‌های ایرانی دارند مانند شاهک، گیل‌سوار، مهرویه و... . دکتر پرویز ناتل خانلری متن کامل سمک عیّار را در پنج جلد بین سال‌های ۱۳۳۷ تا ۱۳۵۳ تصحیح و منتشر کرد.

قصه های عامیانه ادبیات فارسی,اخبار فرهنگی,خبرهای فرهنگی,کتاب و ادبیات

khorasannew​s.‎​com
  • 19
  • 4
۵۰%
sarpoosh
با این خبر موافقم با این خبر مخالفم
همه چیز درباره
نظر شما چیست؟
انتشار یافته: ۰
در انتظار بررسی:۰
غیر قابل انتشار: ۰
جدیدترین
قدیمی ترین
مشاهده کامنت های بیشتر
شجاع خلیل زاده,زندگینامه شجاع خلیل زاده,عکس شجاع خلیل زاده بیوگرافی شجاع خلیل زاده بازیکن فوتبال (+ تصاویر)

تاریخ تولد: ۲۴ اردیبهشت ۱۳۶۸

محل تولد: قائم شهر، ایران

قد: ۱٫۸۲ متر

پست: دفاع وسط

وضعیت تاهل: متاهل

ادامه
رافائل نادال,زندگینامه رافائل نادال,بیوگرافی رافائل نادال بیوگرافی رافائل نادال مشهورترین تنیسور جهان (+ تصاویر)

تاریخ تولد: ۳ جون ۱۹۸۶

محل تولد: ماناکور/مایورکا

نام پدر: سباستیان

نام مادر: آنا ماریا

قد: ۱/۸۵ سانتی متر 

تعداد عنوانهای قهرمانی: ۲۲ عنوان قهرمانی

ادامه
رونالدینیو,زندگینامه رونالدینیو,ازدواج رونالدینیو بیوگرافی رونالدینیو فوتبالیست مشهور (+ تصاویر خانوادگی)

القاب: ال ماسترو، گوچو، دنیو، رونی، وان ماگو

ملیت: برزیلی

تاریخ تولد: ۲۱ مارس ۱۹۸۰

محل تولد: پورتو آلگرا

قد: ۱۸۱ سانتیمتر 

ادامه
علی اصغر مجرد,بیوگرافی علی اصغر مجرد,زندگینامه علی اصغر مجرد زندگی خصوصی و ورزشی علی اصغر مجرد (+عکس)

زادگاه: بجنورد، خراسان شمالی، ایران

شغل: بازیکن والیبال

پست در والیبال: مدافع میانی( سرعتی زن)

قد: ٢٠۵ سانتی‌متر

وزن: ۹۰ کیلوگرم

ادامه
مجید علیاری,زندگینامه ی مجید علیاری,مجید علیاری بازیکن فوتبال بیوگرافی مجید علیاری مهاجم فوتبال (+ تصاویر)

ملیت: ایرانی

زادروز: ۱۲ اسفند ۱۳۷۴

زادگاه: تهران، ایران

قد: ۱٫۸۶ متر 

پست: مهاجم

ادامه
محمدرضا حضرت ‌پور,بیوگرافی محمدرضا حضرت ‌پور,زندگینامه محمدرضا حضرت ‌پور بیوگرافی محمدرضا حضرت ‌پور (+تصاویر)

تاریخ تولد:۱۱ فروردین ۱۳۷۸

زادگاه:ارومیه، کشور ایران

شغل:بازیکن والیبال

پست در والیبال:لیبرو

قد:۱۸۷

وزن:۸۷ کیلوگرم

ادامه
مسعود صادقلو,عکس اینستاگرام مسعود صادقلو,بیوگرافی مسعود صادقلو بیوگرافی مسعود صادقلو، خواننده ی پاپ (+ تصاویر)

متولد: ۱۹ فروردین ماه ۱۳۶۵

محل تولد: تهران

ملیت: ایرانی

فعالیت: نوازنده، خوننده

سبک: پاپ

ادامه
همایون شجریان,آلبوم همایون شجریان,همسر همایون شجریان بیوگرافی همایون شجریان از بزرگان موسیقی سنتی کشور (+ تصاویر)

ملیت: ایرانی

محل تولد: تهران

تاریخ تولد: ۳۱ اردیبهشت ماه ۱۳۵۴

سبک: موسیقی سنتی ایرانی

سازها: تنبک، کمانچه

همسر: گیتا خوانساری

ادامه
وارن بافت,بیوگرافی وارن بافت,تجربیات وارن بافت بیوگرافی وارن بافت، مشهورترین سرمایه گذار آمریکایی (+ تصاویر)

متولد:۳۰ اوت ۱۹۳۰ ‏

محل تولد: اوماها، ایالات متحده آمریکا

دین: ندانم گرایی

همسران: سوزان بافت (۱۹۵۲–۲۰۰۴)، استرید مینکس (۲۰۰۶–تاکنون)

محل تحصیل: دانشگاه نبراسکا در لینکلن (کارشناسی مدیریت اجرایی)، دانشگاه کلمبیا (کارشناسی ارشد اقتصاد)

ادامه

مرد پياده شد. به ياد چمدان افتاد. بر خود لرزيد. چمدان در صندوق عقب ماشين بود. ماشين وسط جاده خراب شده بود. جاده‌اي كوهستاني و باريك، يك طرفه. مي‌ترسيد. تا هتلي كه رزرو كرده بود ۱۰ كيلومتر مانده بود. رد خون را گرفت. به جايي نرسيد. ترسيده بود. هتل چطور جايي بود؟ جاده را درست مي‌آمد؟ فضا مه‌آلود بود.

...[ادامه]
ویژه سرپوش