سه شنبه ۱۸ بهمن ۱۴۰۱
۱۳:۰۶ - ۰۲ اردیبهشت ۱۳۹۸ کد خبر: ۹۸۰۲۰۰۳۲۴
میراث فرهنگی و صنایع دستی

چرا باید ایران را دوست بداریم؟

ایران,اخبار فرهنگی,خبرهای فرهنگی,میراث فرهنگی

۱ دوست داشتن ایران و وطن در ایران معاصر مثل همه کشورهایی که تجربه تجدد را دنبال کرده‌اند، پاره‌ای از ساختار عاطفی و شناختی‌ای است که مدرنیته آفرید. البته ساختار شناختی آن، موضوع بحث ما در این گفتار نیست. در همه کشورهایی که فرآیند تجدد را طی می‌کنند، شکل‌گیری مفهومی به‌نام «ملت» و ایدئولوژی آن یعنی «ناسیونالیسم»، از ارکان مدرنیته است. اما واقعیت این است که دوست داشتن وطن و میهن بخش بنیادی تجربه تجدد است و ورای مسأله ناسیونالیسم به‌عنوان فلسفه‌ای سیاسی بخشی از تجربه زیسته انسان‌ها محسوب می‌شود.

 

۲ ناسیونالیسم، تجربه تجدد و دوست داشتن وطن از همان ابتدا که به یک تعلق سیاسی بدل شد و صورتبندی سیاسی جوامع را تحقق بخشید، با نوعی تعارض، پیچیدگی و درگیری‌های گوناگون رو به رو بود. اما با این حال، همواره به مثابه قدرتمندترین نیرو در ساخت‌یابی ملت‌ها عمل کرده است؛ به طوری که همه ایدئولوژی‌هایی که در دوره معاصر برای شکل دادن نظام‌های سیاسی شکل گرفتند، از کمونیسم گرفته تا فاشیسم، سوسیالیسم، لیبرالیسم و حتی اسلام‌گرایی همه ناگزیر بوده‌اند که با وجود میل‌شان و تعارض‌های نظری که ممکن بود با بنیاد فلسفی‌شان داشته باشد، تسلیم این ساخت عاطفی و شناختی شوند. به تعبیری، همواره «دوست داشتن وطن» آن واقعیت اعلایی بوده که همه ایدئولوژی‌ها ناچار بودند خود را با آن انطباق دهند.

 

۳ بخشی از تجربه روزمره آدم‌ها، عاطفه و بخشی از آن شناخت و آگاهی است. منظور از «عاطفه» همان حس کردن لحظه‌ای است که انسان گرمای وجود را در فردیت تنهایی خود تجربه می‌کند. دوست داشتن وطن در دوره معاصر و تجدد بخشی از این ساخت عاطفی بوده است؛

 

اگرچه در دوره‌های پیشامعاصر و پیشامدرنیته دوست داشتن وطن برای همه جوامع کمابیش به شکل‌های متفاوت و با شدت و حدت‌های مختلف وجود داشته است، بویژه برای ملت‌های بزرگ و قدمت‌داری مثل ملت‌ ایران. حداقل از قرن دوم هجری، یعنی زمانی که نهضت شعوبیه گسترش پیدا کرد، مفهوم «دوست داشتن ایران» به‌عنوان نوعی ساخت عاطفی و احساسی ظاهر می‌شود که همچون سایر ساختارهای عاطفی و شناختی بنیان‌های شناختی هم دارد؛ یعنی دربردارنده آموزه‌ها، احکام، گزاره‌ها، آرمان‌ها و هدف‌های عینی مشخص است. نهضت شعوبیه در واقع در مبارزه با عرب‌گرایی که در آن دوره می‌کوشید خود را بر ملت ایران تحمیل کند، شکل گرفت و ردپای آن را تا دوره معاصر در ادبیات، عرفان، دین و دانش‌های قومی و فولکلور مردم می‌توان ردگیری کرد به‌طوری که شاهنامه و بسیاری از شاهکارهای ادبی ما نماینده چنین روایتی از آن ساخت عاطفی هستند.

 

از همان ابتدای پیدایش دولت‌های مدرن، این ساخت عاطفی به تعبیری که ریمون ویلیامز به‌ کار می‌گرفت، شکل می‌گیرد. یعنی حس تعلقی که در تک تک افراد نسبت به چیزی تجربه می‌شود که می‌توان اسم آن را «ملت» یا «میهن» نهاد. بنیادی‌ترین تجربه که مردم ایران در دوره معاصر داشته‌اند همین حس وطن‌دوستی بوده است و تمام عواطف و احساسات ذیل این عاطفه قرار می‌گیرند. اما همین مسأله و قدرت عاطفی طبیعتاً در گفتمان‌های سیاسی مسأله‌زا و تنش‌زا شد؛ اعم از گفتمان‌های قومیت‌گرا و گفتمان‌های لیبرالی که داعیه‌های «جهان- وطنانه» دارند و چه ایدئولوژی‌های مذهبی که داعیه‌های بنیادگرایانه‌ای برای شکل دادن امت داشتند؛ همه در ستیز بنیادی و نظری با این ساخت عاطفی و احساسی قرار می‌گرفتند.

 

۴ واقعیت این است هر چه فرآیندهای مدرنیته در ایران گسترش پیدا می‌کند، طبیعتاً تنش میان ساخت عاطفی و احساسی با سایر گفتمان‌ها، عمومی‌تر می‌شود؛ به این معنا که ابعاد سیاسی، اجتماعی و فرهنگی آن در گفتمان‌ها و زندگی روزمره مردم بیشتر می‌شود. به زبان دیگر، اگر در چهل سال پیش مسأله ساخت عاطفی دوست داشتن وطن، برای نخبگان سیاسی یا فکری درگیری ایجاد می‌کرد، امروزه، دوست داشتن وطن به مسأله‌ای در زندگی روزمره بدل شده است؛ چنانکه مردم می‌پرسند آیا باید سرزمینم را دوست بدارم؟ هویت جنسیتی، قومیتی یا ملیتی؛ کدام یک هویت‌ من را می‌سازند؟

 

درفضایی که رسانه‌ها و شبکه‌های اجتماعی به طور گسترده و همگانی امر عاطفی به‌ نام «دوست داشتن وطن» و تنش‌های آن را تکثیر می‌کنند اینجا فقط نخبگان سیاسی یا نخبگان فکری نیستند که درگیر مسأله عاطفی ملی یا حس میهن‌دوستی هستند اینجا همه به طور آشکار و پنهان در زندگی روزمره خود درگیر این چالش می‌شوند. اتفاق جدیدی که افتاده دقیقاً همین است؛ اتفاقی که می‌توان از آن تحت عنوان «روزمره شدن مسأله دوست داشتن وطن» سخن گفت. همچنین این ساخت امروزه فرم‌های اجتماعی و فرهنگی نیز یافته است.

 

۵ «دوست داشتن وطن، در دنیای معاصر چگونه بازنمایی می‌شود؟» در واقع وجه عینیت یافته و بازنمایانه احساس دوست داشتن وطن در قالب متن در شبکه‌های اجتماعی مثل تلگرام اتفاق می‌افتد. در دوره مشروطه شاعرانی همچون ادیب‌الممالک فراهانی، سیداشرف‌الدین گیلانی قزوینی یا میرزاده عشقی و ملک‌الشعرای بهار بودند که روایت ساخت عاطفی‌ به‌نام «دوست داشتن ایران» را نمایندگی می‌کردند. اما امروزه این نمایندگی را عامه مردم، از طریق شبکه‌های اجتماعی در دستورکار خود قرار داده‌اند. «آینده ایران» را شبکه خلاق و نقاد عامه مردم تعیین می‌کنند نه ایدئولوگ‌ها، رهبران سیاسی و حتی احزاب. از اینجاست که مسأله «دوست داشتن ایران» از نو صورت‌بندی می‌شود.

 

۶ پرسش چرا ایران را دوست بداریم؟ دیگر پرسش میرزاده عشقی و ملک‌الشعرای بهار یا پرسش یک رهبر سیاسی و دینی نیست بلکه پرسشی همگانی است که به شکل‌های مختلفی روایت می‌شود. امروز ما نه فقط با مصرف‌کنندگان فرهنگ بلکه با مولدان فرهنگ به طور همگانی روبه‌رو هستیم. امروز ما وارد پارادایم جدیدی شده‌ایم که طی آن، این مردم هستند که فرهنگ را تولید می‌کنند و در دسترس حکومت‌ها قرار می‌دهند تا آنان مصرف کنند.

 

رؤیای مردم در سایه مفهومی به‌ نام «ایران» معنا می‌یابد. فرآیندهای تجدد و رؤیای ایرانی را می‌توان در رؤیای شهری شدن، سواد و علم‌آموزی و رؤیای ترقی و پیشرفت دید. هر سه اینها جدا از آن محتوای تکنولوژیکال، بوروکراتیک و سیاسی ذیل یک ساخت عاطفی بزرگتر قرار می‌گیرند که آن «ایران» است. شهرگرایی، پیشرفت‌گرایی و علم‌گرایی در فضای ایران معنای خود را پیدا کرده است، ایران در اینجا به مثابه محتوایی است که این خواسته‌ها را به مثابه فرم تعین می‌بخشد؛ «ایده ایران» ایده‌ای است که فرم‌های ساختار احساسات را محتوا می‌دهد.

 

ایران یک اتوپیای واقعی است؛ یعنی، فضای ذهنی، تاریخی و اجتماعی است که به نوعی در بستر تاریخ چند‌هزار ساله تولید و بازتولید شده و در هر دوره‌ای متناسب با آن دوره تعین خود را پیدا کرده است؛ در دوره پهلوی «تمدن بزرگ» و در جمهوری اسلامی «تمدن اسلامی» نامیده شده است.

 

 مکتوب حاضر، متن ویرایش و تلخیص‌شده «ایران» از سخنرانی نعمت‌الله فاضلی است که در نشست «ایده ایران؛ چرا باید ایران را دوست بداریم» ۲۶ فروردین ماه در پژوهشگاه علوم‌انسانی و مطالعات فرهنگی ارائه شد.

 

نعمت‌الله فاضلی

 

 

iran-newspaper.com
  • 18
  • 3
۵۰%
همه چیز درباره
نظر شما چیست؟
انتشار یافته: ۰
در انتظار بررسی:۰
غیر قابل انتشار: ۰
جدیدترین
قدیمی ترین
مشاهده کامنت های بیشتر
الناز ملک,بیوگرافی الناز ملک,زندگینامه الناز ملک پور بیوگرافی الناز ملک، بازیگر سریال سقوط (+ تصاویر)

متولد:۱۹ آذر ۱۳۷۴ تهران

زمینه فعالیت:سینما، تئاتر و تلویزیون

پیشه:بازیگر

مدرک تحصیلی:دانش آموخته موسسه آزاد بازیگری

سالهای فعالیت:۱۴۰۱ تاکنون

قد:۱۷۴ سانتیمتر

ادامه
روبرتو تورس,بیوگرافی روبروتو تورس,روبرتو تورس بازیکن فولاد خوزستان بیوگرافی روبروتو تورس، بازیکن فوتبال اسپانیایی (+ تصاویر)

زاده:۱۶ اسفند ۱۳۶۷

زادگاه:پامپلونا

ملیت:اسپانیایی

پست:هافبک هجومی

پیشه:بازیکن فوتبال

ادامه
سپیده معافی,بیوگرافی سپیده معافی,عکس سپیده معافی بیوگرافی سپیده معافی بازیگر ایرانی- آمریکایی (+ تصاویر)

تاریخ تولد:۱۸ سپتامبر ۱۹۸۵

محل تولد:رگنسبورگ، بایرن، آلمان غربی

ملیت:ایرانی- آمریکایی

شهروندی:ایالات متحده آمریکا

حرفه:بازیگر سینما و تلویزیون

ادامه
دمیتری مندلیف,زندگینامه دمیتری مندلیف,بیوگرافی دمیتری مندلیف دمیتری مندلیف دانشمند بزرگ و پایه گذار جدول تناوبی

تاریخ تولد: ۸ فوریه ۱۸۳۴

محل تولد: دهکده Verhnie Aremzyani، نزدیک توبولسک، امپراتوری روسیه

ملیت: روس

حرفه: شیمی دان

شهرت: پایه گذاری جدول عناصر شیمیایی مندلیف

محل تحصیل: دانشگاه دولتی سن پترزبورگ

ادامه
محمد دلاوری,بیوگرافی محمد دلاوری,عکس های محمد دلاوری بیوگرافی محمد دلاوری + تصاویر و حواشی زندگی اش

تاریخ تولد: ۱۳۵۲

محل تولد: تهران

حرفه: روزنامه‌نگار، خبرنگار، مجری، نویسنده و مستندساز

تحصیلات: فوق لیسانس علوم سیاسی

شناخته شده برای: خبرنگاری واحد مرکزی خبر صدا و سیمای ایران

ادامه
سلطان محمود غزنوی,زندگینامه سلطان محمود غزنوی,بیوگرافی سلطان محمود غزنوی سلطان محمود غزنوی پادشاه قدرتمند غزنوی

تاریخ تولد: دهم محرم ۳۶۱ هجری قمری

محل تولد: شهر غزنی در منطقه زابلستان

پدر: سبکتگین

همسر: کوثر جهان

فرزندان: جلال داوود محمد ،سلطان مسعود غزنوی، عبدالرشید غزنوی، سلیمان ،شجاع

دین و مذهب: اسلام، سنی

ادامه
ذوالقرنین,زندگینامه ذوالقرنین,ذوالقرنین چه کسی است ذوالقرنین در حقیقت چه کسی بوده است؟

معنای اسم: صاحب دو شاخ

تکرار نام در قرآن: در سوره کهف

بیوگرافی ذوالقرنین:

ذوالقرنین یکی از شخصیت های قرآن و کتاب های مقدس می باشد که صاحب قدرت می شود تا دیواری را بین نوع بشر و قوم یاجوج و ماجوج ایجاد کند. این قوم تجسمی از آشوب بوده اند و رهاسازی آنها از پشت دیوار نشانه ای برای پایان دنیا خواهد بود. این قوم توسط خداوند در یک شب از روزهای قیامت نابود خواهند شد. این داستان از طریق رمانس اسکندر که نسخه ای افسانه ای از پیشه و زندگی اسکندر است در قرآن وارد شده است. 

براساس داستان قرآنی ذوالقرنین دارای سه لشکرکشی مهم بوده است که ابتدا به غرب، سپس به شرق و در نهایت به یک تنگه کوهستانی بوده است. وی انسانی یکتاپرست و البته مهربان بوده است که در راه عدالت به بیراهه کشیده نمی شده، به همین دلیل لطف خداوند مشمول حالش می شود. وی یار نیکوکاران و دشمن ستمگران محسوب می شده و به مال و ثروت دنیا علاقه نداشته، همچنین به سبب ایمانی که به خداوند و روز قیامت داشته خداوند او را مامور ساخت سدی می کند که از جنس آجر و سنگ از آهن و مس است و هدف از ساختن آن کمک به گروهی مستضعف در مقابل ظلم و ستم قوم یاجوج و ماجوج بوده‌ است. 

ادامه
ساتوشی ناکاموتو,بیوگرافی ساتوشی ناکاموتو هویت ناشناس ساتوشی ناکاموتو؛ خالق اصلی بیت کویین کیست؟

تاریخ تولد: اطلاعی در دست نیست

محل تولد: اطلاعی در دست نیست

حرفه: خالق بیت کوین

تاریخ شروع فعالیت: از دسامبر ۲۰۱۰

ساتوشی ناکاموتو,خالق اصلی بیت کویینبیوگرافی ساتوشی ناکاموتو

ادامه
آلفرد نوبل,زندگینامه آلفرد نوبل,آلفرد برنهادر نوبل زندگینامه آلفرد برنهادر نوبل؛ مخترع دینامیت و پایه گذار جایزه نوبل

تاریخ تولد: ۲۱ اکتبر ۱۸۳۳

محل تولد: استکهلم، سوئد

حرفه: شیمی ‌شناس، مهندس، مخترع، بازرگان و نیکو کار

شناخته شده برای: اختراع دینامیت، بنیانگذار جایزه نوبل

دین: بی دین، خداناباور

درگذشت: ۱۰ دسامبر ۱۸۹۶

ادامه

حکایت درباره استفاده از فرصت تنها سرمایه ی هر انسانی، عمر وی می باشد. عمر انسان، همچون آب روان با تندی در سراشیبی می گذرد و هر روزی که تمام میشود، به اندازه یک روز از سرمایه انسان مستهلک می شود. بنابراین باید در قبال این رفتن سرمایه، نهایت توجه و وسواس را داشت تا توشه و کمالی کسب کنیم.

...[ادامه]
ویژه سرپوش
X