جمعه ۱۴ بهمن ۱۴۰۱
کد مقاله: ۱۴۰۱۰۶۰۰۷۰

دلایل آغاز جنگ جمل و سرانجام آن چه بود؟

جنگ جمل,دلایل آغاز جنگ جمل,نقش معاویه در جنگ جملجنگ جمل نخستین فتنه بر علیه امام علی پس از پذیرش خلافت اسلامی از سوی آن حضرت بود
نخستین جنگ داخلی مسلمانان به نام جنگ جمل بود که در نتیجه ی آن سپاه امام علی ( ع) به پیروزی رسیدند و طلحه و زبیر کشته شدند و عایشه، بازداشت و به مدینه منتقل گردید. در این مطلب از سرپوش درمورد جنگ جمل توضیح داده شده است.

جنگ جمل

در دوره خلافت امام علی ( ع)  به نخستین جنگی که در بین مسلمانان اتفاق افتاد؛ جنگ جمل می گویند که توسط گروهی به رهبری عایشه همسر پیامبر اسلام ( ص) و طلحه و زبیر علیه امام علی ( ع) تا چندین ماه پس از خلافت امام به راه افتاد. درواقع این جنگ توسط عایشه و همراهانش به بهانه خونخواهی عثمان در اطراف بصره در ظهر روز ۱۰ جمادی الاولی سال ۳۶ قمری به وقوع پیوست و تا غروب آفتاب خاتمه یافت. عایشه بر شترِ نرِ سرخ مویی در این نبرد سوار بود و به همین علت، نام جمل( شتر نر) را برای این جنگ انتخاب کردند.

آغاز جنگ جمل

از زمانی که یکی از سپاهیان امام علی ( ع)  به نام مسلم بن عبدالله مجاشعی توسط امام مأمور شد تا در بین دو لشکر، نسخه ای از قرآن کریم را بلند کند و آن ها را به قرآن و پرهیز از تفرقه دعوت کند؛ جنگ جمل شروع شد. سپاه اصحاب جمل، مسلم بن عبدالله مجاشعی را پس از انجام دستور امام علی ( ع) به قتل رساند. امام علی ( ع) پس از این رخ دادها جنگ را روا دانست.

نصیحت امام علی ( ع) به یارانش چنین بود که جنگ را آغاز نکنند و همچنین مجروحی را در این جنگ نکشند، کسی را مثله نکنند، به خانه ای بدون اجازه وارد نشوند، فحاشی نکنند، زنی را مسخره نکنند و در اردوگاه اصحاب جمل، هر چیزی را برندارند.

نقش معاویه در جنگ جمل

طلحه و زبیر به باور علامه طباطبایی، معاویه را تحریک کردند تا جنگ جمل را شروع کند و طلحه و زبیر و یعلی بن منبه در مکه، به دستور سری معاویه گردهم آمدند و بر علیه امام علی ، مردم را تحریک کردند. بنا بر گزارش ابن أبی الحدید، پس از ارسال نامه ی امام علی ( ع) برای معاویه و درخواست بیعت از او، معاویه برای زبیر، نامه ای به این شرح نوشت:« همانا برای تو از مردم شام بیعت گرفتم، آنان پس از پذیرفتن دعوت من به صورت گروه گروه جمع شدند، پس کوفه و بصره را دریاب چون از مهم ترین شهرها محسوب میشود ، مبادا پسر ابوطالب بر تو پیشی گیرد، پس از تو برای طلحه بیعت گرفتم، شما با آشکار کردن خونخواهی عثمان، مردم را بسوی آن بخوانید.»

هم پیمانی با عایشه

طلحه و زبیر، از عایشه به منظور پیش برد اهدافشان درخواست کردند که با آنان برای خونخواهی عثمان و انتقام از کشندگان او، همراه شود. عاقبت، عایشه درخواستشان را قبول کرد.

اتفاقات پس از جنگ جمل,نقش معاویه در جنگ جمل,تاریخ پایان جنگ جملدر جنگ جمل، درجبهه پیمان شکنان، عایشه در کجاوه شتر نشسته بود

درواقع پسر عمه پیامبر( ص) و امام علی ( ع) و شوهر خواهر عایشه، زبیر نام داشت. عبدالله در برافروختن آتش جنگ جمل و همراه ساختن عایشه با طلحه و زبیر، نقش بسزایی داشت. عایشه به خاطر کینه ای که از علی( ع) داشت؛ به طلحه و زبیر پیوست. بدین ترتیب، طلحه و زبیر و دیگر جدایی طلبان که نسبت به این مسأله واقف بودند که برای رسیدن به هدفشان باید صرفا به عایشه همسر رسول خدا ( ص) متوسل شوند؛ نزد او رفتند تا اینکه عایشه موافقت کرد که سپاهی را فراهم کند.

اقدامات امام برای پیشگیری از جنگ

امام علی علیه السلام به هیچ وجه نمیخواست که جنگ جمل به وقوع بپیوندد. لذا او پیام های مکرری را سه روز پس از ورود به بصره ارسال کرد و از شورشیان، تقاضای بازگشت به« جماعت» و« طاعت» را داشت اما آنها نپذیرفتند. صعصعة بن صوحان بهمراه نامه ای به دستور امام علی به سوی بصره رفت. او پس از سخن گفتن با طلحه و زبیر به سراغ عایشه رفت و وقتی که با او سخن گفت احساس کرد که عایشه بیشتر برای برپایی شر، تمایل دارد.

وقتی که صعصعة بن صوحان برگشت؛ عبدالله بن عباس توسط امام علی به بصره فرستاده شد تا پیامی را به طلحه برساند. لذا او در بصره به طلحه گفت:مگر تو بیعت نکردی؟ طلحه گفت:شمشیر در بالای سرم بود. ابن عباس گفت:من دیدم که به اختیار بیعت کردی. طلحه درخصوص خون عثمان سخن گفت. ابن عباس گفت:مگر عثمان نبود که از چاه خانه خود بمدت ده روز، آب می خورد و تو اجازه ی استفاده از آب شیرین را به او ندادی. آنگاه علی علیه السلام در نزد تو تقاضا کرد تا اجازه ی استفاده از آب شیرین را به او بدهی.

ابن عباس پس از آن به سخن گفتن با عایشه و زبیر پرداخت. عایشه به حدی مطمئن بود که در این جنگ، پیروز میشود که کوچکترین انعطافی از خود نشان نداد. ابن عباس در تلاش بود تا با استدلال های محکمش، آنان را از چنین خطری پرهیز دهد اما آن ها قبول نکردند.

شتر سرخ؛ گوساله سامری

عایشه در جنگ جمل، در کجاوه شتر نشسته بود. فرمانده اصلی جبهه، فرمانده سواره نظام و فرمانده پیاده نظام به ترتیب، افرادی نظیر زبیر، طلحه و محمد بن طلحه بودند. ناکثین بعنوان نماد مقاومت و پرچم ایستادگی از شتر عایشه مراقبت می کردند. از این رو در اطراف شتر عایشه، بیش ترین جنگ ها رخ میداد و هفتاد دست که قصد گرفتن افسار شتر او را داشتند، دستشان قطع شد. امام که در اطراف شتر، مقاومت را دید؛ دستور داد تا آن شتر را بکشند. پس شماری از اصحاب امام در اطراف شتر تجمع کردند و آنرا کشتند.

خبر پیامبر از شورش عایشه

سپاه پیمان شکنان به طرف بصره حرکت کردند تا با علی علیه السلام بجنگند. عایشه، صدای پارس سگان را در نیمه ی راه و در منطقه حوأب شنید و خبر پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله برای او تداعی شد که زنان خویش را از این که در دام فتنه ای گرفتار میشوند و صدای پارس سگان حوأب را در راه می شنوند، پرهیز داده بود. عایشه میخواست بازگردد ولی خواهرزاده اش به نام عبداللّه بن زبیر، پنجاه نفر از بنی عامر را نزد او آورد تا شهادت دروغ دهند که اینجا حوأب نیست.

اتفاقات پس از جنگ جمل

عایشه که در هودج، پس از اتمام جنگ جمل، شبیه یک مرده بی حرکت مانده بود را بهمراه محمد بن ابی بکر( برادرش) به بصره منتقل کردند تا این شهر را پس از گذشت چند روز، ترک کند. سپس او و شماری از زنان و مردان بصری به مدینه فرستاده شدند. عایشه چندین مرتبه از اقدامش پشیمان شد و اظهار ندامت کرد. او پس از خواندن آیه« و قَرنَ فی بیوتکنّ» به حدی گریه میکرد که خمارش خیس میشد.

علت آغاز جنگ جمل,جنگ جمل چیست,اتفاقات پس از جنگ جملجنگ جَمَل نخستین جنگ دوره خلافت امام علی(ع) بود

حضرت علی علیه السلام پس از شکست اصحاب جمل در این نبرد، بازماندگانِ آنها را بخشید و به مردم بصره گفت:« همه ی شما را بخشیدم. فتنه جویی نکنید. شما نخستین بیعت شکنانی بودید که عصای امت را دو نیم کردید. در درگاه حق، توبه کنید» و خطاب به یارانش فرمود:« اسیران و کسانی که زخمی شده اند را نکشید. فراریان را تحت تعقیب قرار ندهید و اموالشان به غیر از اسلحه و تجهیزات و بندگان و کنیزان لشگرگاهشان را نگیرید که بقیه، میراث بازماندگان آن هاست». امام به مردم اجازه ی دفن کشته های خود را میداد و نماز برای کشتگان کوفه و بصره خوانْد و دستور جمع کردن قطعات جدا شده بدن ها را صادر کرد تا آن ها را در قبر بزرگی دفن کنند. آن گاه اشیایی که در صحنه کارزار، باقی مانده بود را به مسجد آورد و دستور داد هر کس هر چیزی از اشیا به غیر از اسلحه را بردارد. وقتی که حضرت علی در نبرد، پیروز شد؛ سیاست ملایمت و ملاطفت را با پیمان شکنان در پیش گرفت.

پس از اینکه جنگ جمل، خاتمه یافت؛ امام علی در مسجد جامع حاضر شد تا مردم پیمان شکن بصره را سرزنش کند. امام علی ، آن ها را با نام« جُندالمرأة و اتباع البَهیمة؛ سپاه زن و پیروان حیوان» خطاب کرد و خبر ماجرای بصره را ضمن چند نامه به شهرهای مدینه و کوفه نوشت. آن گاه امام علی ، پس از صدور دستور بازکردن بیت المال، آنرا در میان اصحابشان( دوازده هزار نفر) تقسیم کردند. این بار امام برخلاف طلحه و زبیر که با دیدن اموال بیت المال گفتند:این همان وعده خدا و رسول است، فرمود:ای طلاهای زرد و سفید جز من را فریب دهید.

امام علیه السلام در بصره بمدت چند ماه سپری کرد و پس از این که سمت حاکم بصره را برای عبدالله بن عباس در روز دوشنبه ۱۲ یا ۱۶ رجب سال ۳۶ هجری انتخاب کرد؛ عازم کوفه شد. امام علی در روز دوشنبه دوازدهم ماه رجب به کوفه رسید.

جنگ جمل در کلام مقام معظم رهبری

فرموده ی مقام معظم رهبری درباره اصحاب جمل به این شرح میباشد :« جبهه ناکثین به عنوان دومین جبهه ای محسوب میشدند که با امیرالمومنین جنگیدند. ناکث یعنی پیمان شکنندگان. مسلمان در ابتدا با امیرالمومنین، بیعت کردند ولی بعد بیعت شکنی کردند؛ درواقع این گروه، برخلاف گروه اول[ معاویه و یارانش] خودی بودند و حکومت علی بن ابی طالب، تا جایی آن ها را قبول داشتند که در آن حکومت، یک سهم قابل قبولی برایشان وجود داشته باشد و پس از مشورت با آنها مسئولیتی به آن ها واگذار شود و تعرضی به اموالشان نشود.... منتها پس از گذشت سه الی چهار ماه دیدند که نمیتوان با این حکومت ساخت؛ به این دلیل که چنین حکومتی دوست و آشنا نمی شناسد و در اجرای احکام الهی، ملاحظه ای ندارد. لذا جدا شدند و موجب به راه انداختن جنگ جمل شدند. اُمّ المومنین را هم با خودشان همراه کردند. با وجود کشته شدن افراد زیادی در این جنگ، امیرالمومنین به پیروزی رسید و قضایا را صاف کرد».

نقش معاویه در جنگ جمل,تاریخ پایان جنگ جملجنگ جمل نخستین جنگ میان مسلمانان بود

گردآوری: بخش فرهنگ و اندیشه سرپوش

  • 14
  • 3
۵۰%
همه چیز درباره
نظر شما چیست؟
انتشار یافته: ۰
در انتظار بررسی:۰
غیر قابل انتشار: ۰
جدیدترین
قدیمی ترین
مشاهده کامنت های بیشتر
الناز ملک,بیوگرافی الناز ملک,زندگینامه الناز ملک پور بیوگرافی الناز ملک، بازیگر سریال سقوط (+ تصاویر)

متولد:۱۹ آذر ۱۳۷۴ تهران

زمینه فعالیت:سینما، تئاتر و تلویزیون

پیشه:بازیگر

مدرک تحصیلی:دانش آموخته موسسه آزاد بازیگری

سالهای فعالیت:۱۴۰۱ تاکنون

قد:۱۷۴ سانتیمتر

ادامه
روبرتو تورس,بیوگرافی روبروتو تورس,روبرتو تورس بازیکن فولاد خوزستان بیوگرافی روبروتو تورس، بازیکن فوتبال اسپانیایی (+ تصاویر)

زاده:۱۶ اسفند ۱۳۶۷

زادگاه:پامپلونا

ملیت:اسپانیایی

پست:هافبک هجومی

پیشه:بازیکن فوتبال

ادامه
سپیده معافی,بیوگرافی سپیده معافی,عکس سپیده معافی بیوگرافی سپیده معافی بازیگر ایرانی- آمریکایی (+ تصاویر)

تاریخ تولد:۱۸ سپتامبر ۱۹۸۵

محل تولد:رگنسبورگ، بایرن، آلمان غربی

ملیت:ایرانی- آمریکایی

شهروندی:ایالات متحده آمریکا

حرفه:بازیگر سینما و تلویزیون

ادامه
محمد دلاوری,بیوگرافی محمد دلاوری,عکس های محمد دلاوری بیوگرافی محمد دلاوری + تصاویر و حواشی زندگی اش

تاریخ تولد: ۱۳۵۲

محل تولد: تهران

حرفه: روزنامه‌نگار، خبرنگار، مجری، نویسنده و مستندساز

تحصیلات: فوق لیسانس علوم سیاسی

شناخته شده برای: خبرنگاری واحد مرکزی خبر صدا و سیمای ایران

ادامه
سلطان محمود غزنوی,زندگینامه سلطان محمود غزنوی,بیوگرافی سلطان محمود غزنوی سلطان محمود غزنوی پادشاه قدرتمند غزنوی

تاریخ تولد: دهم محرم ۳۶۱ هجری قمری

محل تولد: شهر غزنی در منطقه زابلستان

پدر: سبکتگین

همسر: کوثر جهان

فرزندان: جلال داوود محمد ،سلطان مسعود غزنوی، عبدالرشید غزنوی، سلیمان ،شجاع

دین و مذهب: اسلام، سنی

ادامه
ذوالقرنین,زندگینامه ذوالقرنین,ذوالقرنین چه کسی است ذوالقرنین در حقیقت چه کسی بوده است؟

معنای اسم: صاحب دو شاخ

تکرار نام در قرآن: در سوره کهف

بیوگرافی ذوالقرنین:

ذوالقرنین یکی از شخصیت های قرآن و کتاب های مقدس می باشد که صاحب قدرت می شود تا دیواری را بین نوع بشر و قوم یاجوج و ماجوج ایجاد کند. این قوم تجسمی از آشوب بوده اند و رهاسازی آنها از پشت دیوار نشانه ای برای پایان دنیا خواهد بود. این قوم توسط خداوند در یک شب از روزهای قیامت نابود خواهند شد. این داستان از طریق رمانس اسکندر که نسخه ای افسانه ای از پیشه و زندگی اسکندر است در قرآن وارد شده است. 

براساس داستان قرآنی ذوالقرنین دارای سه لشکرکشی مهم بوده است که ابتدا به غرب، سپس به شرق و در نهایت به یک تنگه کوهستانی بوده است. وی انسانی یکتاپرست و البته مهربان بوده است که در راه عدالت به بیراهه کشیده نمی شده، به همین دلیل لطف خداوند مشمول حالش می شود. وی یار نیکوکاران و دشمن ستمگران محسوب می شده و به مال و ثروت دنیا علاقه نداشته، همچنین به سبب ایمانی که به خداوند و روز قیامت داشته خداوند او را مامور ساخت سدی می کند که از جنس آجر و سنگ از آهن و مس است و هدف از ساختن آن کمک به گروهی مستضعف در مقابل ظلم و ستم قوم یاجوج و ماجوج بوده‌ است. 

ادامه
ساتوشی ناکاموتو,بیوگرافی ساتوشی ناکاموتو هویت ناشناس ساتوشی ناکاموتو؛ خالق اصلی بیت کویین کیست؟

تاریخ تولد: اطلاعی در دست نیست

محل تولد: اطلاعی در دست نیست

حرفه: خالق بیت کوین

تاریخ شروع فعالیت: از دسامبر ۲۰۱۰

ساتوشی ناکاموتو,خالق اصلی بیت کویینبیوگرافی ساتوشی ناکاموتو

ادامه
آلفرد نوبل,زندگینامه آلفرد نوبل,آلفرد برنهادر نوبل زندگینامه آلفرد برنهادر نوبل؛ مخترع دینامیت و پایه گذار جایزه نوبل

تاریخ تولد: ۲۱ اکتبر ۱۸۳۳

محل تولد: استکهلم، سوئد

حرفه: شیمی ‌شناس، مهندس، مخترع، بازرگان و نیکو کار

شناخته شده برای: اختراع دینامیت، بنیانگذار جایزه نوبل

دین: بی دین، خداناباور

درگذشت: ۱۰ دسامبر ۱۸۹۶

ادامه
علی فتح الله زاده,بیوگرافی علی فتح الله زاده,عکس های علی فتح الله زاده علی فتح الله زاده؛ محبوب ترین مدیر باشگاه استقلال

تاریخ تولد: ۱۹ دی ۱۳۳۷

محل تولد: خوی، ایران

حرفه: مدیرعامل باشگاه فوتبال استقلال تهران

شروع فعالیت: ۲۳ مهر ۱۴۰۱

تحصیلات: دکتری اقتصاد از آکادمی ملی علوم آذربایجان

ادامه

حکایت درباره استفاده از فرصت تنها سرمایه ی هر انسانی، عمر وی می باشد. عمر انسان، همچون آب روان با تندی در سراشیبی می گذرد و هر روزی که تمام میشود، به اندازه یک روز از سرمایه انسان مستهلک می شود. بنابراین باید در قبال این رفتن سرمایه، نهایت توجه و وسواس را داشت تا توشه و کمالی کسب کنیم.

...[ادامه]
ویژه سرپوش
X