به گزارش دیجیاتو، تیمی از دانشگاه کرتین استرالیا در استخوان فسیل‌شده پای یک دایناسور، شواهدی از ساختارهای شبیه گلبول قرمز و مولکول‌های برخاسته از خون به دست آورد. سن فسیل حدود ۱۱۵ میلیون سال برآورد شده و یافته می‌تواند کهن‌ترین نمونه شناخته‌شده از ساختارهایی باشد که احتمال می‌رود منشأ آن‌ها سلول‌های خونی دایناسور باشد. برای نتیجه قطعی هنوز پژوهش بیشتری لازم است.
شواهدی از ساختارهای سلولی در فسیل‌های دیگر نیز گزارش شده بود. دشواری کار این است که پژوهشگران باید منشأ زیستی آن‌ها را نشان دهند و مطمئن شوند موادی که پس از مرگ جانور وارد استخوان شده‌اند با بقایای خود آن اشتباه نشده‌اند. این گروه در کنار بررسی زیر میکروسکوپ، نمونه‌ها را به روش‌های شیمیایی و مولکولی نیز آزمود.
آنچه در مجراهای استخوان پیدا شد
فسیل در سال ۲۰۰۸ از معدنی در برزیل به دست آمد. استخوان به پای راست گونه کوچک آراتاسوروس موسئوناسیونالی (Aratasaurus museunacionali) تعلق داشت که حدود ۱۱۵ میلیون سال پیش زندگی می‌کرد.
در استخوان، مجراهای عبور رگ‌ها دیده شد. درون مجراها شکل‌های بیضی وجود داشت که ابعاد، شکل و جای قرارگیری آن‌ها با سلول‌های خونی همخوانی زیادی داشت.
گروه پژوهش این احتمال را هم سنجید که ساختارها از قارچ‌ها یا میکروب‌هایی مانده باشند که پس از مرگ جانور و پیش از فسیل شدن در استخوان رشد کرده بودند. در بررسی‌ها اثری از رشته قارچی، هاگ، لایه میکروبی یا ساختارهای مشابه پیدا نشد. تحلیل ژئوشیمیایی هم نشانی از پیریت یا دانه‌های رسوبی که ممکن بود با سلول اشتباه گرفته شوند به دست نداد.
شواهد مولکولی و شرایط حفظ فسیل
دانشمندان مواد موجود در عصاره استخوان را با کروماتوگرافی مایع با عملکرد بالا از هم جدا کردند و با طیف‌سنجی جرمی، مولکول هِم بی (Heme B) را شناسایی کردند. این مولکول در انتقال اکسیژن به‌وسیله سلول‌های خونی نقش دارد.
نقشه توزیع عناصر نیز حضور آهن، کربن و نیتروژن را در ارتباط با شکل‌های سلول‌مانند نشان داد. هر سه از اجزای مولکول هِم‌اند. در قسمت‌های دیگر استخوان عمدتاً فسفر، کلسیم، فلوئور و کربن دیده شد.
به نظر پژوهشگران، محیط زمین‌شناختی محل کشف در حفظ این جزئیات نقش داشت. استخوان در محیطی کم‌عمق و تقریباً بی‌اکسیژن، در میان لایه‌ای میکروبی مدفون شد. آن‌ها احتمال می‌دهند کانی‌سازی با منگنز در زمان فسیل شدن، شکل‌های سلولی را تثبیت یا بازسازی کرده باشد.
گروه تأکید کرد که این نتایج نشان‌دهنده زنده ماندن یا سالم ماندن یک سلول به مدت ۱۱۵ میلیون سال نیست. توضیح محتمل این است که شکل اولیه سلول در اثر واکنش با محیط شیمیایی و زمین‌شناختی به صورت معدنی برجای مانده باشد. یافته‌ها در نشریه Proceedings of the National Academy of Sciences منتشر شده‌اند.
- 15
- 1
