دوشنبه ۲۴ مرداد ۱۴۰۱
۰۹:۲۰ - ۱۳ تير ۱۴۰۱ کد خبر: ۱۴۰۱۰۴۱۴۹۶
سیاست خارجی

موانع ذهنی مذاکرات برجام چیست؟

مذاکرات,احیای برجام
  چند سال پیش، محققان زبان‌‌شناسی در دانشگاه استنفورد آمریکا آزمایش جالب توجهی در حوزه تاثیر زبان بر سیاستگذاری انجام دادند. در این آزمایش، محققان دانشگاه دو گروه از داوطلبان را از هم جدا کردند و برای گروه اول این گزاره را تکرار کردند که «بزهکاری مانند یک ویروس به جان شهر افتاده است!» همزمان، به گروه دوم گفتند «بزهکاری مانند یک هیولا به جان شهر افتاده است!» سپس مدت‌ها بعد، از اعضای هر گروه درخواست کردند هریک راه‌‌حلی برای علاج معضل بزهکاری در شهر ارائه دهد.

اعضای گروه اول - که بزهکاری برایشان پیشاپیش به ویروس تشبیه شده بود - ناخودآگاه راه‌‌حل‌‌های‌‌ «پیش‌گیرانه» برای جلوگیری از وقوع جرم ارائه دادند و اعضای گروه دوم - که بزهکاری برایشان به هیولا تشبیه شده بود - همگی راه‌‌حل‌‌های خشنِ قضایی و پلیسی را برای سرکوب بزهکاران مطرح کردند! درواقع، محققان با این آزمایش نشان دادند چگونه صورت‌‌بندی مساله - یا Framing یک مساله - ناخودآگاه بر فرآیند تصمیم‌‌گیری و نتیجه حاصل از آن تاثیر می‌‌گذارد.

در اینجا، نگارنده مدعی است در ایران نیز درباره موضوع «برجام» و مقوله «مذاکرات» به‌دلیل فضایی که در سال‌های گذشته در ایران حاکم بوده، نوعی صورت‌‌بندی (Framing) وجود دارد که ناخودآگاه خروجی و دامنه مانور را به طرز قابل ملاحظه‌‌ای محدود می‌‌سازد. در واقع، از بدو آغاز برجام، فضای رسانه‌‌ای کشور به نحوی سامان‌‌دهی شد که گویی «برجام» یک تجربه شکست‌‌خورده‌‌ است که لازم است دولت‌ها از آن عبرت بگیرند و از بسط و تکرار آن خودداری کنند! در همین راستا، شاهد بودیم چگونه برخی از لفظ «برجام» به‌عنوان صفتی نکوهیده استفاده می‌‌کردند و از آن به‌عنوان پیشوندی برای القای تسلیم و وادادگی در کنار سایر واژگان بهره می‌‌بردند. به‌عنوان مثال، حتما به یاد داریم چگونه لفظ «برجام منطقه‌‌ای» و «برجام موشکی»‌‌ ذهن مخاطب را به سمت برداشت‌‌های خاصی از دیپلماسی و مذاکره در حوزه‌های فراهسته‌‌ای هدایت می‌‌کرد! در امتداد همین «صورت‌‌بندی»، همچنان شاهدیم چگونه در ایران امری مانند «مذاکره بر سر مسائل منطقه‌‌ای» را - که همه کشورها و بازیگران غیردولتی در منطقه فعالانه به آن مبادرت دارند - به «مذاکره موشکی» تعبیر می‌‌کردند؛ به‌نحوی‌که صرفِ به‌کارگیری پسوند «منطقه» پس از واژه «گفت‌وگو» امروزه در ذهن هر مخاطبی به‌صورت خودکار واژه «خلع سلاح» و «تسلیم» را متبادر می‌‌سازد!

حال، چگونه می‌‌توان تصور کرد این بستر ذهنی و روانی در بلندمدت هیچ تاثیری بر رویکرد دستگاه سیاست خارجی کشور نسبت به امر مذاکره و ابزاری که خود را مجاز به بهره‌‌برداری از آن می‌‌داند، نداشته باشد؟ حقیقت این است که فضای ذهنی حاکم بر سیاست خارجی کشور به نحوی دست کارگزاران دیپلماسی و تصمیم‌‌گیران کلان این حوزه را بسته که عملا آنها را از مبادرت به برخی ابتکارات و حتی از توسل به برخی از ابتدایی‌‌ترین، رایج‌‌ترین و متعارف‌‌ترین تاکتیک‌‌ها و ابزارهای صحنه دیپلماسی بین‌‌‌‌المللی باز داشته است! به‌عنوان مثال، دولت ایران نمی‌‌تواند به راحتی برای ایجاد یک «رژیم امنیت جمعی بومی» در منطقه یک «نقشه راه ده ساله» به طرف مقابل ارائه دهد و تداوم مذاکرات و حفظ چارچوب آن نقشه‌‌راه را به تداوم لغو تحریم‌‌ها و پایبندی غرب به برجام مشروط کند. دولت ایران نمی‌‌تواند با طرح برخی مباحث خلاقانه - مانند اعلام تمایل کشور به ایجاد نوعی دِتانت (Détente) و همزیستی و تغییر دینامیک رفتار کنونی - بسیاری از طرح‌ها و تبلیغات لابی‌‌های متخاصم در واشنگتن را خنثی ‌کند و کنگره را در توسل به اهرم‌‌های قهریه خود محدود سازد. این در حالی است که سایر رقبا و کشورها - از ترکیه گرفته تا امارات و قطر و عربستان سعودی - غالبا از طیف وسیعی از اهرم‌‌ها و ابزار دیپلماسی برای پیشبرد منافع خود بهره‌مند هستند.

در واقع، یکی از مهم‌ترین موانع بر سر راه احیای برجام ذهنیت و فضایی است که به‌واسطه صورت‌‌بندی‌‌های هدفمند و مغرضانه در سال‌های اخیر در ایران حاکم شده و امروز دامن‌‌گیر حاکمیت و دولت رئیسی در مذاکرات هسته‌‌ای نیز شده است. اما خبر خوب اینجاست که این ذهنیت -از آنجا که برساخته و محصول یک دینامیک خاص سیاسی بوده است- با یک اراده سیاسی در سطوح بالای کشور نیز قابل اصلاح و تغییر است تا دامنه‌‌ای از گزینه‌های جدید و تنوع بیشتری از تاکتیک‌‌ها به روی دستگاه دیپلماسی کشور گشوده شود.

رضا نصری

donya-e-eqtesad.com
  • 15
  • 6
۵۰%
همه چیز درباره
نظر شما چیست؟
انتشار یافته: ۰
در انتظار بررسی:۰
غیر قابل انتشار: ۰
جدیدترین
قدیمی ترین
مشاهده کامنت های بیشتر
گروه بی تی اس,گروه BTS,بیوگرافی گروه بی تی اس بیوگرافی اعضای گروه بی تی اس (BTS)، گروه موسیقی کره ای

تعداد اعضا: هفت نفر

نام اعضا: شوگا، جین، جی-هوپ، آراِم، جیمین، وی، جونگ‌کوک

خواستگاه: کره جنوبی، سئول

تاریخ تشکیل گروه: ۲۰۱۰

تاریخ آغاز فعالیت: ۲۰۱۳

زمینه فعالیت: کی-پاپ،  پاپ ، هیپ هاپ، آراندبی، ئی‌دی‌ام

ادامه
پارسا پیروزفر,بیوگرافی پارسا پیروزفر,عکس های پارسا پیروزفر بیوگرافی و عکس های پارسا پیروزفر

تاریخ تولد: ۲۲ شهریور ۱۳۵۱

محل تولد: تهران

حرفه: بازیگر ،کارگردان نمایش، نقاش، نمایشنامه نویس و مترجم

تحصیلات: کارشناسی در رشته نقاشی

وضعیت تاهل: مجرد

ادامه
خشایار اعتمادی,زندگینامه خشایار اعتمادی,بیوگرافی خشایار اعتمادی بیوگرافی خشایار اعتمادی خواننده سبک‌ موسیقی پاپ کلاسیک (+ آثار)

نام مستعار : خشایار

تولد : ۱۱ فروردین ۱۳۵۰

ملیت : ایرانی

سبک‌ : موسیقی پاپ کلاسیک

ساز : پیانو، آكاردئون

سال‌های فعالیت : ۱۳۷۴ تا کنون

ادامه
شهره لرستانی,بیوگرافی شهره لرستانی,تغییر جنسیت شهره لرستانی بیوگرافی شهره لرستانی بازیگر سینما و تلویزیون و ماجرای تغییر جنسیت او(+ تصاویر)

نام خانوادگی:صالحی لرستانی

تاریخ تولد:۳۱ خرداد ۱۳۴۵

تحصیلات:فوق لیسانس فیلمنامه نویسی

سالهای فعالیت:از ۱۳۶۴ تاکنون

ملیت:ایرانی

وضعیت تاهل:مجرد

ادامه
علی قلی زاده,بیوگرافی علی قلی زاده,عکس های علی قلی زاده بیوگرافی و عکس های علی قلی زاده

تاریخ تولد: ۲۰ اسفند ۱۳۷۴

محل تولد: تهران

حرفه: فوتبال

پست: مهاجم، وینگر

قد: ۱ متر ۷۶ سانتی متر

ادامه
محمدرضا آشتیانی,محمدرضا قرایی آشتیانی,بیوگرافی محمدرضا آشتیانی بیوگرافی محمدرضا آشتیانی (+عکس)

تاریخ تولد: زاده ۱۳۳۹

محل تولد: تهران

تحصیلات: دکتری مدیریت دفاعی را نیز از دانشگاه عالی دفاع ملی

سمت: وزیر دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح

درجه: سرتیپ

ادامه
عزیر نبی,زندگینامه حضرت عزیر نبی,حضرت عزیر نبی زندگینامه حضرت عزیر نبی

نام پدر: خلقیا

خویشاوندان مهم: هارون

دین: یکتاپرستی

سن: ۵۰ سال

تکرار نام در قرآن: یکبار در آیه ۳۰ سوره توبه

نسب: بنی اسرائیل و حضرت یعقوب

ادامه
عکس های امیرحسین اسفندیار,امیرحسین اسفندیار والیبالیست,امیرحسین اسفندیار در پاریس بیوگرافی امیرحسین اسفندیار؛ بازیکنن حرفه ای والیبال ایران

تاریخ تولد: ۴ بهمن ۱۳۷۷

محل تولد: ایران، آمل

حرفه: بازیکن حرفه ای والیبال

قد: دو متر و ۹ سانتی متر

وزن: ۱۱۰ کیلوگرم

ادامه
ریکاردو ساپینتو,بیوگرافی ریکاردو ساپینتو,تصاویر ریکاردو ساپینتو بیوگرافی ریکاردو ساپینتو، بازیکن سابق و مربی فوتبال (+ تصاویر)

تاریخ تولد:۱۰ اکتبر ۱۹۷۲( ۱۸ مهر ۱۳۵۱)

محل تولد:پرتغال

حرفه:بازیکن و مربی فوتبال

وضعیت تاهل:متاهل

قد:۱٫۷۸ متر

ادامه

مجلس

دولت

ویژه سرپوش