پژوهشگران با کمک فناوری سی‌تی‌اسکن موفق شدند قفلی متعلق به کشتی غرق‌شده‌ای در قرن شانزدهم را پس از بیش از ۴۰۰ سال باز کنند. بااین‌حال، کشف رمز چهارحرفی قفل، پرسش تازه‌ای درباره صاحب آن ایجاد کرده است.
قفل برنجی اسرارآمیز متعلق به کشتی تجاری آن فرانسیس بود که سال ۱۵۸۳ میلادی در طوفانی شدید در سواحل ولز غرق شد. این قفل که از دوران سلطنت الیزابت اول باقی مانده، احتمالاً زمانی از یکی از صندوق‌های ارزشمند کشتی محافظت می‌کرد؛ صندوقی که سرنوشت محتویات آن هنوز مشخص نیست.
به‌گزارش لایوساینس، پژوهشگران دانشگاه کاردیف با همکاری موزه ملی ولز توانستند بدون آسیب‌رساندن به قفل، سازوکار داخلی آن را بررسی و رمز چهارحرفی‌اش را کشف کنند.
قفل تاریخی بین سال‌های ۱۹۹۶ تا ۲۰۱۷ به دست پیتر هیوز، جست‌وجوگر اشیای تاریخی با فلزیاب، در ساحل مارگام در جنوب ولز کشف شد. هیوز در همین منطقه مجموعه‌ای از سکه‌های طلا و نقره و دیگر اشیای متعلق به کشتی غرق‌شده را نیز پیدا کرده بود.
آنچه هیوز را بیش از همه شگفت‌زده کرد، وضعیت سالم قفل بود. حلقه‌های رمز آن با وجود گذشت بیش از چهار قرن و مدفون‌ماندن زیر شن‌های ساحل، همچنان به‌آسانی می‌چرخیدند.
هیوز سال‌ها تلاش کرد ترکیب صحیح حروف را پیدا کند، اما موفق نشد. پس از انتقال قفل به موزه ملی ولز، کارشناسان متوجه شدند ذرات شن و سنگ‌ریزه درون حلقه‌های آن وجود دارد. ازآنجاکه بیش از هزار ترکیب احتمالی برای بازکردن قفل وجود داشت، آزمایش مکرر رمزها می‌توانست به این شیء ارزشمند آسیب برساند.
پژوهشگران برای حل مشکل به سراغ فناوری میکروسی‌تی‌اسکن رفتند. این روش با ثبت هزاران تصویر اشعه ایکس و ترکیب آن‌ها، مدل سه‌بعدی دقیقی از ساختار داخلی اشیا ایجاد می‌کند. تیم پژوهشی با بررسی مدل سه‌بعدی، توانست شیارهای داخلی قفل را با حروف حک‌شده روی حلقه‌های بیرونی تطبیق دهد و سرانجام رمز «ANCE» را شناسایی کند.
دیوید ویلیامز، پژوهشگر مرکز تحقیقات بیومکانیک اسکلتی‌عضلانی دانشگاه کاردیف، می‌گوید این فناوری معمولاً برای مطالعه استخوان‌ها و سایر ساختارهای زیستی به کار می‌رود و استفاده از آن برای بررسی قفلی ۴۰۰ ساله تجربه‌ای کاملاً متفاوت بوده است. او در توصیف این دستاورد گفت: «هر روز پیش نمی‌آید که بتوانید معمایی ۴۰۰ ساله را حل کنید!»
پیشینه قفل به کشتی آن فرانسیس و مالک آن فرانسیس شاکستون، بازرگان مشهور در زمینه‌ی فعالیت‌های قاچاق، بازمی‌گردد. شاکستون ادعا می‌کرد کشتی‌اش در امتداد سواحل شرقی انگلستان، از بندر کینگز لین به مقصد هارتل‌پول حرکت می‌کند؛ اما در واقع کشتی در جهت مخالف و به مقصد اسپانیا در حرکت بود و محموله‌ای از گندم حمل می‌کرد.
اسپانیا در آن دوران به واردات غلات وابسته بود و هزینه محموله‌ها را با طلا و نقره‌ای می‌پرداخت که از مستعمراتش در آمریکای مرکزی و جنوبی به دست می‌آورد.
کشتی آن فرانسیس شامگاه ۲۸ دسامبر ۱۵۸۳، هنگام بازگشت از اسپانیا به انگلستان، گرفتار طوفانی سهمگین شد. طوفان کشتی را از مسیر منحرف کرد و سرانجام باعث غرق‌شدن آن در نزدیکی ساحل مارگام شد.
اسناد کلیسایی آن دوران از مرگ ۱۴ ملوان در همان ماه خبر می‌دهند. پژوهشگران احتمال می‌دهند این افراد از خدمه کشتی آن فرانسیس بوده باشند. در آن زمان، مرگ ملوانان را به جادوگری نسبت داده بودند.
پس از حادثه، ساکنان محلی به‌سرعت به سراغ بقایای کشتی رفتند و اشیای ارزشمند آن را برداشتند. همین موضوع اختلافی حقوقی درباره مالکیت محموله کشتی ایجاد کرد.
یکی از اشراف‌زادگان ولزی که ادعای مالکیت بقایای کشتی را داشت، فهرستی از اموال توقیف‌شده تهیه کرد. در این فهرست، علاوه‌بر توپ‌های جنگی، تفنگ، بخشی از دکل و نقره اسپانیایی و نام سه صندوق با قفل‌های شکسته نیز دیده می‌شود.
کارشناسان موزه ملی ولز احتمال می‌دهند قفل تازه‌گشوده‌شده در اصل متعلق به یکی از همین صندوق‌ها بوده باشد؛ هرچند شواهد کافی برای تأیید قطعی این فرضیه وجود ندارد.
کشف ترکیب چهارحرفی قفل، پایان ماجرا نبود. اکنون پژوهشگران می‌خواهند بدانند حروف «ANCE» چه معنایی برای مالک اولیه قفل داشته‌اند.
آلیستر ویلیس، مسئول ارشد مجموعه سکه‌شناسی و اقتصاد ولز در موزه ملی ولز، توضیح می‌دهد که نمونه‌های دیگری از قفل‌های رمزی دوران الیزابت در بریتانیا شناخته شده‌اند، اما این قفل به‌دلیل وضعیت بسیار سالم و ارتباطش با کشتی غرق‌شده‌ای که تاریخ دقیق حادثه آن مشخص است، ارزش تاریخی ویژه‌ای دارد.
هنوز مشخص نیست ترکیب «ANCE» بخشی از یک نام، واژه‌ای معنادار یا صرفاً رمزی انتخابی بوده است. همچنین معلوم نیست صندوقی که قفل از آن محافظت می‌کرد، دقیقاً چه محتویاتی داشته است.
به این ترتیب، فناوری تصویربرداری مدرن توانسته قفلی متعلق به بیش از چهار قرن پیش را بدون آسیب‌رساندن به آن باز کند، اما راز انتخاب رمز و ارتباط آن با گنجینه کشتی آن فرانسیس همچنان حل‌نشده باقی مانده است./زومیت
- 18
- 3
