اتهام به سیمرغ پوستر فجر ۳۶ وارد نیست!

 پوستر جشنواره فیلم فجر، همیشه در تمام دوره های برگزاری این جشنواره یکی از بحث برانگیزترین موضوعات بوده است. جشنواره فیلم فجر به عنوان یکی از مهم ترین رویدادهای فرهنگی و هنری کشور، با تغییر دبیران، سیاست های مختلفی در پیش گرفته است که تنوع در پوستر هم یکی از همین سیاست هاست. همانطور که در دو سال گذشته جشنواره دیدیم که سعی بر استفاده از چهره بزرگان سینمای ایران بر پوستر این جشنواره شده بود که با مخالفت ها و حواشی زیادی از سوی اهالی هنر روبرو شد. امسال نیز همزمان با انتشار پوستر نهایی جشنواره، انتقادهایی مبنی بر کپی بودن این طرح، از ساده ترین طرح های آماده فتوشاپ برخاست. روابط عمومی جشنواره فیلم فجر نیز در حمایت از طرح این پوستر، با تعدادی از سینماگران و صاحب نظران این حوزه صحبت کرد. در همین راستا، سیف الله صمدیان، با انتقاد از کسانی که نقدهای ناپخته و ابتدایی می کنند، گفت:« امسال خلاقیتی در ایده پوستر جشنواره دیده می‌شود که بر اساس آن، سیمرغ از اقیانوس جوشان و خروشان سینما یا فرهنگ ایرانی پر می‌کشد و بال‌های سیمرغ از نظر ترکیب‌بندی و فضاسازی درست طراحی شده است. ایراد گرفتن‌ها و نقدهای ناپخته و ابتدایی راهی از پیش نمی‌برد. فضای مجازی با تمام مواهب و مزایایی که برای انسان معاصر دارد، خطراتی را در عرصه فرهنگ ایجاد کرده به طوری که دیگر نمی‌توان همه چیز را در جای درست و صحیح خود دید.»

همچنین ایرج تقی پور، تهیه کننده سینما نیز در همین خصوص گفت: «نکات فوق‌العاده‌ای در این پوستر به چشم می‌خورد. سیمرغ که نماد انسان کامل است در این پوستر استفاده شده که با دو بال عقل سرخ، عشق ارغوانی و سر سبزرنگ که نماد آب و خاک محسوب می‌شود، برخی‌ به کپی‌بودن این پوستر اشاره داشتند و اذعان کردند از نرم افزار فتوشاپ یا ادوب استفاده شده است… اگر این‌گونه باشد استفاده از خط و نقطه هم در آثار گرافیکی اشکال دارد زیرا میلیاردها آدم در آثار گرافیکی‌شان از خط و نقطه استفاده می‌کنند و اگر گرافیستی از دایره در کارش استفاده کند لابد باید او را محکوم کنیم!! من واقعا برای کسانی که اینگونه نقد نابجا دارند و از دریچه منفی به آثار فرهنگی نگاه می‌کنند، متاسفم».

به هر حال هنر گرافیک و طراحی پوستر نیز همانند سایر هنرها سلیقه ای است و مسائل دیگر همچون سیاستگذاری جشنواره ها نیز در طراحی آن بی تاثیر نیست. با این حال انتظار می رود که جشنواره فیلم فجر در سیاست های کلی از جمله تغییر هر ساله پوستر این جشنواره، بر خلاف سایر جشنواره های معتبر جهان تجدید نظر کند.

احسان برآبادی:نمی‏ توان گفت پوستر این دوره فجر کپی است

احسان برآبادی، طراح پوستر معتقد است پوستر سی و ششمین جشنواره بین المللی فیلم فجر یک ایده داشته که یا ما آنرا می پسندیم و یا خیر.

طراح پوستر فیلم سینمایی «خانه دختر» در خصوص پوستر سی و ششمین جشنواره فیلم فجر و طرح اتهام کپی بودن این پوستر به بانی فیلم گفت: کپی بودن یک پوستر بحث پیچیده ای است که نمی توان به راحتی در مورد آن قضاوت کرد. نمی توان با یک نظر گفت که فلان کار چون شبیه کارهای دیگر و کپی است. اگر به دموکراسی اعتقاد داشته باشیم، باید پذیرفت که طراحی پوستر مهم ترین رویداد فرهنگی و هنری کشور کار بسیار حساسی است. به هر حال حمیدرضا بیدقی(طراح این پوستر) کسی است که پیش از این هم کار کرده، در این حوزه تجربه دارد و قبلا هم پوسترهای خوبی طراحی کرده است. او تصویرگر هم هست و از لحاظ تکنیکی و تصویرسازی تسلط ویژه ای روی کار دارد.

وی افزود: به نظر من این پوستر، یکی از بهترین پوسترهای ادوار مختلف جشنواره بود. پوستر این دوره از جشنواره ممکن است از نظر من خوب باشد و در نظر کس دیگری بد. حمیدرضا بیدقی چندین سال پیش پوستری در جشنواره طراحی کرد که داستان سیمرغ عطار را بازگو می کرد و آن هم کار بسیار خوبی بود. نمی توانیم به راحتی بگوییم که ایشان کپی کرده است. من اصلا با این موضوع موافق نیستم. ممکن است شما ایده ای داشته باشید که از تکنیک ها و تصاویر مختلف استفاده می کنید که اصلا هم اشکال ندارد.

طراح پوستر فیلم سینمایی «نگار» ادامه داد:امروز عصر مولتی مدیاست و از هر چیزی می توانید برای خلق ایده استفاده کنید. هیچ کسی هم نمی تواند چیزی بگوید. از طرفی می گویم کسانی که اشکالی در کار می بینند، حرفشان را بزنند. درست است به نظر می آید جوسازی صورت گرفته، ولی یک سری مخالف می توانند حرفشان را بزنند. به هر حال یک اثر خلق شده و مثل هر اثر دیگری یک سری مخالف و موافق دارد. وی با بیان اینکه یک طراح، طرحش را با یک طرح نهایی نمی کند، عنوان کرد: یک طراح پوستر مسلما اتودهای مختلفی می زند و فضاهای مختلفی را برای چنین رویداد مهمی در نظر می گیرد. قطعا این طراح برای طراحی این پوستر وقت و انرژی زیادی گذاشته است، ولی بخشی از قضیه هم به سفارش دهنده برمی گردد که ممکن است برای طراح محدودیت هایی را در نظر بگیرد. که هر کدام پروسه ای دارد. ممکن است طراح از طرح دیگری هم استفاده کرده باشد،اما ارتباطی به پوستر ما ندارد. این پوستر یک ایده داشته که یا آنرا می پسندیم و یا نمی پسندیم.

او یادآور شد: به هر حال جشنواره فیلم فجر رویداد مهمی است که شاید بد نباشد گرافیست های مختلف وارد این عرصه شوند، شاید تجربیات متفاوتی بوجود بیاید و قطعا پوسترهای بهتری خواهیم داشت. هر چند همه این ها بستگی به سیاستگذاری جشنواره دارد.

برآبادی با اشاره به پوستر جشنواره های معتبر جهانی ادامه داد: مثلا اگر فستیوال کن و برلین که از معتبرترین فستیوال ها هستند را در نظر بگیرید، می بینید فرمت ثابت و مشخصی دارند و برند سازی کرده اند. به طوری که شما اگر پوستری از این جشنواره ها را ببینید، بدون اینکه مطالبش را بخوانید متوجه می شوید که مربوط به کدام جشنواره هستند. این سیاست یک سیاست کلی و دراز مدت است. حال و روز پوسترهای جشنواره فجر در کشور ما آشفته است. یک سال تصمیم می گیرند که از تصاویر بزرگان سینما در پوستر استفاده شود که بسیار هم شلخته است. به نظرم پوستر امسال جشنواره بسیار بهتر از دوره هایی است که چهره بزرگان سینما در آن جای گرفته بود. به نظرم این ها پوستر جشنواره نبودند و به نوعی پوستر بزرگداشت بودند. هر سال با یک طراحی پوستر روبرو می شویم که تکلیف مخاطب جشنواره رو مشخص نیست، گویا مخاطب منتظر است که هر سال یک اتفاق متفاوت ببیند. این تفاوت لزوما اتفاق خوبی نیست. ممکن است وقتی پوسترهای سال های مختلف را که کنار هم می گذاریم نوعی شلختگی به نظر بیاید.

پیام سنماری:اعتماد به هنرمندان پذیرفتن سلیقه آنهاست

پیام سنماری گرافیست و طراح پوستر در خصوص ارزیابی اش از پوستر سی و ششمین جشنواره فیلم فجر به بانی فیلم گفت: من کار را دیدم و بررسی هایی داشتم. از خود پوستر بدم نیامد، اما چیزی که جلب توجه می کند و عملکرد طراح را زیر سوال برده، استفاده از جلوه های گرافیکی است. در سال های گذشته سعی می شد کارها دستی، غیرکامپیوتری، ساده و سنتی باشد، اما زمانی که به یک هنرمند اعتماد می کنند، باید به سلیقه اش احترام گذاشت و کار را قبول کرد.

طراحی پوستر فیلم سینمایی «ناهید» ادامه داد: عموما پوسترهای جشنواره فجر خیلی مورد توجه قرار می گیرد و کار حساس و سختی است. اکثر گرافیست ها دوست دارند این کار را انجام دهند و نقطه عطفی در کارنامه کاریشان محسوب می شود. آقای بیدقی آدم با تجربه ای از لحاظ تجربه و تحصیلات هستند و نمی توانیم به این راحتی با گفتن اینکه کپی است یا قابل سرچ در گوگل ، کارش را زیر سوال ببریم. اگر بخواهیم نظری بپرسیم، باید از اهل فن و کسانی که قدیمی ترند، سوال کنیم. شاید زیرسوال بردن کار به معنای وجود مباحث شخصی پشت پرده و جناحی باشد که عملکرد جشنواره و متولیان آن را از الآن زیر سوال ببرند.

این کارشناس گرافیک بیان کرد: اگر پوستر نظر کسی را جلب نمی کند، نوعی سلیقه و نظر شخصی است.

سنمایی در پاسخ به این پرسش که برای جلوگیری از این اتفاق ها قبل از نهایی شدن طرح چه تدابیری باید اندیشید، گفت: این مسأله را باید کارشناسی کنیم و می توانیم با کمک گرفتن از صنف گرافیک ساز و کاری برای آن در نظر بگیریم. عموما تیمی که مجری جشنواره می شود، تصمیم می گیرند با چه طراحی کار کنند و خط مشی جشنواره را به آن ها می گویند و در نهایت اتودی می زنند و کار برای اجرا می رود. هیچکس از نوع ایده تا دقایق آخر اطلاعی ندارد و شاید به اینکه چه روندی را باید در پیش گرفت، فکر نکردیم. با این وجود طراح، هر طرحی بزند قطعا منتقدانی دارد، چون امکان جلب نظرات همه وجود ندارد و ذات هنر همین است، اما باید الفبا و المان های اصلی کار حفظ شود که قابل دفاع باشد.