سوداهای بزرگ در سر فیلم های کوچک

در نگاهی به لیست فیلم هایی که روی اکران هستند و یا به زودی اکران می شوند، احتمالا فیلم هایی توجه شما را جلب خواهند کرد که بازیگران نقش اول و عوامل آن شما را یاد تله فیلم ها و فیلم های ویدئویی می اندازند. فیلم های ویدئویی حوزه ای است که کاربلدهای خودش را دارد و مخاطب و هدف خاص خودش را دنبال می کند؛ چه بسا افرادی که در این حوزه آنقدر خبره هستند که در جشنواره یاس –که جشنواره تخصصی فیلم های ویدئویی است- مورد تقدیر و تشویق قرار می گیرند.

این که مدیوم سینما آنقدر جذاب است که فیلمسازان حوزه نمایش ویدئویی خواهان اکران آثارشان در سینما هستند، قابل درک است، اما با چه کیفیت و چه هدفی؟ متاسفانه برخی از فیلم هایی که در ابتدا با پروانه ویدئویی شروع به فعالیت کرده اند، بعد از ساخت و اتمام کار سر از سینما در می آورند، اتفاقی که می تواند هم ضربه ای برای سینما و هم ضربه ای برای خود آن فیلم باشد. چه بسا فیلم هایی که چندین سال است پشت نوبت اکران مانده اند و هنوز رنگ پرده را به خود ندیده اند و فیلم هایی که باید در قالب و بازار خودش عرضه شود جای آنها را در اکران آزاد سینماها اشغال کرده اند.

شاید گروه هنر و تجربه بتواند در این میان جایی برای ارائه فیلم های ویدئویی باشد که با درخواست آنها برای دریافت پروانه سینمایی موافقت شده است. همچنین با گسترش شبکه های کابلی و VOD و همچنین بسط بستری برای عرضه فیلم های ویدئویی به صورت حرفه ای، می توان شاهد رویکرد بهتری از فیلم های ویدئویی باشیم.

در گزارش پیش رو با چند تن از هنرمندانی که در حوزه فیلم های ویدئویی فعالیت کرده اند گفت و گو کردیم که از نظرتان می گذرد

حسین کندری:گرفتن پروانه نمایش سینمایی برای فیلم های ویدئویی با لابی درست نیست

حسین کندری، کارگردان در خصوص فیلم هایی که با مجوز ویدئویی در گروه آزاد اکران می شوند، به بانی فیلم گفت: تا جایی که من می دانم در خانه سینما و وزارت ارشاد، شورای سه نفره ای وجود دارد که فیلم های ویدئویی که درخواست پروانه نمایش سینمایی دارند را بررسی می کنند و در صورتی که کیفیت لازم را داشته باشند به آنها پروانه نمایش سینمایی می دهند تا بتوانند در گروه آزاد اکران داشته باشند. به نظرم این موضوع اصلا بد نیست. اما اینکه این قانون تا چه حد درست اجرا شود یک بحث دیگر است.

وی افزود: به عنوان مثال فیلم «چند متر مکعب عشق» ساخته آقای محمودی با پروانه ویدئویی ساخته شده و به نظرم شایستگی اکران در گروه آزاد را دارد. این مسئله هیچ ایرادی ندارد و بسیار هم خوب است که در سینمای ما فیلمی با این کیفیت در گروه آزاد اکران شود. این موضوع هیچ صدمه ای به سینمای ما نمی زند. هر چه قدر فیلم خوب بهتر و بیشتر نمایش داده شود باقی فیلم ها هم از این قضیه استفاده می کنند و مردم هم با سینما آشتی می کنند. اگر فیلمی خوب باشد ایرادی ندارد ولی اگر فیلم بدی باشد که توسط لابی و پارتی می تواند پروانه سینمایی بگیرد خوب نیست. این لابی بازی ها در پروانه ساخت هم وجود دارد و چیز عجیبی نیست. یعنی شما می بینید که فیلمی با کیفیت بسیار پایین پروانه سینمایی می گیرد و اکران می شود. قانونی که برای تبدیل فیلم های ویدئویی به سینمایی وجود دارد هیچ آسیبی به سینمای ایران نمی رساند. این قانون، قانون آسیب رسانی نیست. ولی ممکن است نحوه اجرای آن بر اساس لابی و پارتی آسیب زننده باشد که متاسفانه راه حل قطعی هم ندارد. فساد در همه جای دنیا وجود دارد و کنترل کردن آن بسیار دشوار است.

کارگردان فیلم «اینجا کسی نمی میرد» در خصوص اکران فیلم های ویدئویی در بخش هنر و تجربه گفت: در همه سینماهای جهان بخشی به نام سینماتک یا نمایش های محدود وجود دارد که از لحاظ ایدئولوژیک و تئوریک بسیار هم مفید است. چون سانس های نمایش را خلوت تر می کند و انتظار برای اکران فیلم ها را کمتر می کند. ولی مشکل بزرگی که در بخش هنر و تجربه با آن روبرو هستیم مدیریت و برنامه ریزی آن است و این موضوع هم به نحوه اجرای آن برمی گردد. وگرنه این قانون هم قانون بدی نیست. می توان گفت که گروه هنر و تجربه از گروه های مشابهی که در گذشته در این حوزه فعالیت می کردند باثبات ترند. ولی لزوما روش اجرایی آنها برای بدنه سینما و سینمای حرفه ای مفید نبوده است. حداقل در فروش و نحوه ارائه به مخاطب آنقدرها موفق نبوده اند که هنر و تجربه راهی برای پیشرفت سینما باشد. فقط در راستای ارائه چند محصول و با یک خط مشی کمی و نه کیفی موفق بوده، وگرنه به نظرم کمک چندانی هم به سینما و سینماگران نکرده است. شاید در صورتی که مدیریت یا روش اجرایی آنها تغییر کند راندمان بیشتری داشته باشد.

کارگردان فیلم سینمایی «شنل» در پایان با اشاره به فصل اکران و برنامه ریزی در چیدمان اکران تاکید کرد: سینمای ما در تقسیم بندی فیلم ها برای اکران دچار مشکل است. فیلم های کمدی مان را در ماه های اولیه سال به صورت همزمان اکران می کنیم. در این صورت فیلم ها آن طور که باید دیده نمی شوند. فیلم های جدی تر هم برای نیمه دوم سال می مانند، بسیاری از آنها هم به ایام برگزاری جشنواره می خورند و سوخت می شوند. شاید چیدمان مناسب در ترکیب فیلم ها و برنامه ریزی اکران برای سینما -که گرایشش به کمدی بیشتر شده است- بتواند نتایج بهتری داشته باشد و مخاطب در هر فصل از سال بتواند حق انتخاب داشته باشد.

نیما شاهرخ شاهی:معمولا به بازیگران نمی گویند که فیلم دارای پروانه ویدئویی است!

نیما شاهرخ شاهی، بازیگر در خصوص فیلم هایی که با مجوز ویدئویی در گروه آزاد سینمایی اکران می شوند، به بانی فیلم گفت: متاسفانه چند بار است که این اتفاق افتاده، ما در ابتدا با یک پروژه به عنوان اثری ویدئویی قرارداد بسته ایم، ولی چندی بعد ناگهان از پرده سینما سر درآورده است. ما هم اخیرا در قراردادمان بندی را اضافه می کنیم که در صورت سینمایی شدن، فلان مبلغ به قرارداد اضافه شود. چند بار شاهد این موضوع بوده ام که فیلمی ویدئویی در مدیوم سینما می سازند و همه چیز آن از فیلمبرداری و کارگردانی کاملا مشخص بود که سینمایی نیست. این اتفاقات را اگر فریب بنامیم برای ما هم رخ داده است. واقعا نمی دانم، گویا هر کس زورش بیشتر باشد می تواند این کار را بکند.

وی افزود: در حال حاضر دو فیلم «کبریت سوخته» و «مسلخ» از من روی اکران است. «کبریت سوخته» نیز فیلم ویدئویی بود که سینمایی شد، از طرفی فیلم «مسلخ» هم از کمترین تعداد سینما برخوردار شده است. همچنین بازیگران دوست دارند فیلم ویدئویی که کار کرده اند، سینمایی شود و ترجیح می دهند که فیلمشان در پرده سینما دیده شود تا شبکه خانگی.

بازیگر فیلم سینمایی «پارک وی» با بیان اینکه من هم گرفتار چنین ماجرایی شده ام، ادامه داد: معمولا به ما نمی گویند که قرار است سینمایی شود ولی اگر خیلی بخواهند به ما لطف کنند، مدیر تولید آن کار می گوید شاید این اتفاق بیفتد. معمولا این کار را می کنند که بازیگر دستمزد خود را بگیرد و بالاخره یک فیلم ویدئویی دستمزد کمتری دارد چون میزان دستمزدها مشخص است. ولی در سینما این گونه نیست. سینما بودجه های مختلفی دارد و گاهی هزینه ساخت فیلم بالاست و یا اسپانسرهای مختلفی وجود دارند. معمولا به ما نمی گویند که بازیگر دستمزد خودش را بگیرد ولی وقتی که زمان پخش نمایش خانگی آن فیلم می شود به چندین برابر این مبلغ ها دست پیدا می کنند.

بازیگر فیلم سینمایی «دایره زنگی» اضافه کرد: وقتی که فیلمی پروانه سینمایی دارد باید در مدیوم سینما اکران شود. فیلم های زیادی در نوبت اکران داریم که هنوز اکران نشده اند. به نظر من باید قانون و چارچوبی وجود داشته باشد در غیر این صورت حق فیلم هایی که در نوبت اکران هستند هم ضایع می شود. ما بارها شاهد بودیم که بسیاری از تله فیلم ها سینمایی می شوند ولی مشخص نیست روی چه حساب و چارچوبی این کار را می کنند. البته برخی دوستان می توانند این کار را بکنند و برخی نمی توانند. با این حال من بازیگرم و زمان بستن قرارداد باید حواسم جمع باشد. باید مابه تفاوتی که در صورت سینمایی شدن اثر تعیین می شود را پرداخت کنند ولی در این سینما شرایط به گونه ای است که اگر شما در طول کار دستمزدتان را گرفتید، گرفته اید. اگر نه، نخواهید گرفت! این داستان های تکراری ماست. در حال حاضر مبلغ زیادی –چه از فیلم های ویدئویی و چه سینما- طلب دارم و دستم هم به جایی بند نیست.

زامیاد سعدوندیان:تلویزیون کابلی می تواند به فیلم های رسانه خانگی کمک کند

زامیاد سعدوندیان، نویسنده در خصوص فیلم هایی که با مجوز ویدئویی در گروه آزاد اکران می شوند، به بانی فیلم گفت: فکر می کنم حتی هنر و تجربه هم جای مناسبی برای اکران این فیلم ها نباشد. به هر حال تعریف سینمای هنر و تجربه مشخص است، یعنی بخشی که مربوط به فیلم هایی است که سلیقه مخاطب خاص را بیشتر تحت پوشش خود قرار می دهد و به فیلم هایی می پردازند که با نگاه و تفکر دیگری تولید می شوند و از سینمای بدنه به دور هستند. متاسفانه در حال حاضر بسیاری از سانس های سینمای هنر و تجربه برای فیلم هایی می رود که مربوط به سینمای بدنه هستند و سینماداران تصمیم می گیرند که سانس ها را جایگزین کنند.

وی افزود: البته یکی از مشکلات اصلی مربوط به کمبود سالن های سینماست. فیلم ویدئویی برای مخاطب ویدئو ساخته می شود و ملاک ها، دیدگاه و هدف دیگری دارد. فکر نمی کنم مدلی که فیلم های ویدئویی دارد درخور اکران در سینما باشد. اصولا سینما پروداکشن خاص خود را می خواهد، از نوشتن متن تا تهیه و تولید و فیلمبرداری و کارگردانی و .. . فیلم های سینمایی برای نمایش در پرده عریض است در حالی که فیلم های ویدئویی برای نمایش در تلویزیون است. حتی میزان هزینه ها در ساخت تفاوت می کند. مثل این است که شما بخواهید تلویزیون را در پرده سینما نگاه کنید. به طور کلی شبکه نمایش خانگی – به جز یک و یا دو سریالی که توانسته دل مخاطب را بدست بیاورد- در بقیه موارد زیاد موفق نبوده است. برای همین تهیه کنندگان کارهایی که برای ویدئو ساخته می شوند تصمیم می گیرند که فیلم ها را در سینما اکران کنند که فکر می کنم در هیچ کدام هم موفق نشوند، بیشتر ضرر می کنند تا به سود برسند. خود فیلم هم آسیب می بیند. فکر می کنم اگر در بازار رسانه به این بحث جدی تر نگاه شود موفقیت بیشتری نصیب فیلم ها می شود. چون جای این فیلم ها سینما نیست.

نویسنده فیلم «کبریت سوخته» با بیان اینکه هر کاری برای هر مدیوم خاصی که ساخته می شود باید از همان مدیوم پخش شود، ادامه داد: مسلما فیلم های ویدئویی بر اساس نوع مخاطب، سبک و بازار خاص خود نوشته و ساخته شده و اگر در همان بازار ارائه شود موفق تر خواهد بود. همان طور که می دانیم سانس های گروه آزاد ناقص و پراکنده است. حتی اگر فیلم خوبی هم باشد ممکن است به فروش درخوری نرسد. کما اینکه این هم اتفاق خوبی نیست که تله فیلمی که با پروانه ویدئو ساخته می شود در هنر و تجربه اکران شود. خود آن باعث می شود که بسیاری از فیلم هایی که قرار است در گروه هنر و تجربه اکران شود پشت نوبت اکران بمانند. مثلا وقتی شما «ماهی و گربه» را در هنر و تجربه می بینید، بسیار لذت می برید. چون در قالب سینمایی ساخته شده و کاری است که هم دارای هنر و تجربه جدید است.

سعدوندیان با اشاره به تفاوت دستمزدهایی که در ابتدای قرارداد ویدئویی و سینمایی بسته می شود، عنوان کرد: دستمزدهایی که در ابتدای کار با عوامل یک فیلم ویدئویی بسته می شود بر اساس بودجه همان مدیوم است ولی در آخر می بینید که فیلم تبدیل به فیلم سینمایی می شود. در این چند وقت فیلم های نیمه بلندی داشته ایم که به اسم فیلم کوتاه و یا تجربه کارگردانی ساخته شده و شما می بینید که DVD آن توزیع شده است. فکر می کنم آنها اگر سمت رسانه خانگی بروند موفق تر خواهند بود. این ها تجربه های کلانتری است و نمی توان به طور قطعی راهکار داد. چون این چرخه – چه در هنر و تجربه و چه در رسانه خانگی و بحث کپی رایت- چرخه معیوبی است.

فکر می کنم روز به روز که پیش می رویم و این آگاهی ها بیشتر می شود، VOD جای مناسبتری برای این کار باشد. شبکه های کابلی برای ارائه فیلم ها و سریال های رسانه خانگی هم مناسب تر خواهد بود و هم باعث می شود فیلم ها از سوپرمارکت ها بیرون کشیده شود. از طرفی هم کمی جدی تر به این مقوله نگاه می شود.

نویسنده سریال تلویزیونی «سقوط یک فرشته» اضافه کرد: امیدوارم این مشکلات از هر لحاظ حل شود. چرا که زمانی متنی برای فیلم ویدئویی می نویسیم و آن تبدیل به سینمایی می شود، زمانی هم متنی برای فیلم سینمایی می نویسیم و آن فیلم در نوبت اکران می ماند، در هر دو حالت از لحاظ مالی ضرر می کنیم. به خصوص بازیگران که جلوی دوربین کار می کنند و پیشنهادهای دیگر را رد می کنند، منتظر می مانند فیلمشان اکران شود و فیلم رنگ پرده به خود نمی گیرد. در نهایت همراه شدن با سیستم های تلویزیون کابلی- هم از نظر کپی رایت و هم از نظر تبلیغات- می تواند به بخش رسانه خانگی بیشتر کمک کند.