دوشنبه ۰۷ خرداد ۱۴۰۳
۱۶:۱۳ - ۱۶ آبان ۱۴۰۰ کد خبر: ۱۴۰۰۰۸۱۳۱۳
کتاب، شعر و ادب

رویکردهای نوین به فلسفه زبان و زبان دین

رویکردهای نوین به فلسفه زبان و زبان دین,کتاب چیستی زبان دین
در این کتاب تلاش شده است در پرتو رویکردهای نوین به فلسفه زبان و زبان دین، نوع نگاه برخی از مهم‌ترین اندیشمندان و مفسران مسلمان به چیستی زیان دین بررسی و بازبینی شوند.

به گزارش ایبنا، مقصود از زبان دین، زبان مورد استفاده در کتب آسمانی ادیان ابراهیمی و سنن منقول از انبیاء و ائمه(ع) در مذهب شیعه است که عمدتا به صورت جمله‌های مکتوب به دست ما رسیده است. از همان زمان آغاز نزول قرآن و صدور روایات تا به امروز، مسلمانان، کم و بیش با مسائل و مشکلات مربوط به فلسفه زبان و زبان دین، هر چند نه به تفصیل و تصریح، بلکه به اجمال و به تلویح، سر و کار داشته‌اند. این نکته در مورد گروه‌های خاصی از اندیشمندان مسلمان بیشتر صادق بوده است، یعنی در مرتبه نخست، فقیهان، مفسران و متکلمان، و در مرتبه بعد فیلسوفان و عارفان. در این میان نیز حکیمان و شاعران بزرگی که مشرب خاص کلامی و عرفانی داشته و در آثار و اشعار خود به آیات و روایات پرداخته‌اند جایگاه خاصی دارند. با این حال، باید توجه داشت که در حیطه فلسفه زبان و زبان دین، هم ماهیت مسائل مطرح شده در دنیای معاصر و هم، تنوع و گستردگی آنها و هم، رویکرد اندیشمندان معاصر در حل و فصل آنها تفاوت‌های آشکاری با مسائل طرح شده در گذشته و رویکرد پیشینیان در مواجهه با آن مسائل دارد. 

ساختار کتاب، علاوه بر مقدمه، از یک فصل مقدماتی(اول)، دو فصل اصلی و یک فصل پایانی تشکیل شده است. فصل اول، در واقع، چکیده‌ای است از کتاب «درآمدی بر فلسفه زبان و زبان دین» که در آن تلاش شده است مهم‌ترین نظریه‌ها و دیدگاه‌ها درباره موضوعاتی چون ارجاع واژه های دینی، معناداری گزاره‌های دینی، نظریه‌های عدم تعین در ترجمه و تفسیر، ارادہ استعمالی و جدی و همچنین معنای حقیقی/مجازی/ استعاری و ارتباط آنها با زبان دین به شکلی فشرده ارائه شوند. هرچند انتخاب مطالب مورد نظر از کتابی با حجمی بیش از ۲۵۰ صفحه و خلاصه کردن آن در حدود ۳۵ صفحه کار چندان آسانی نیست؛ اما در ضرورت آن شکی وجود ندارد. زیرا بر مبنای چنین نظریه‌هایی است که در دو فصل بعدی، آرای شش مفسر قرآن و گروهی از متکلمان، فیلسوفان و عارفان و همچنین دیدگاه مولوی در اشعار مثنوی، درباره چیستی زبان دین تبیین خواهند شد. در واقع، فهم درست مطالب فصل‌های دوم و آشنایی با مطالب فصل اول است.

طرح و نقد دیدگاه‌های گوناگون درباره این موضوعات، کمک خواهد کرد تا تصویر بهتری از دیدگاه مفسران قرآن و مولوی درباره زبان دین به دست آید. اینکه مفسران قرآن و مولوی کدام یک از این دیدگاه‌ها را به تصریح یا به تلویح پذیرفته‌اند، موضوع اصلی بحث کتاب در فصل‌های بعدی است.

بر این مبنا در فصل دوم، دیدگاه شش مفسر مشهور درباره زبان دین با استفاده از توضیح آرای آنها در تفسیر برخی از آیات متشابه قرآن بررسی می‌شود. هدف این است که مشخص شود از دیدگاه آن اندیشمندان، زبان به کار رفته در این آیات چگونه زبانی است. در انتخاب مفسران و اندیشمندان تلاش شده است افرادی از شاخه‌های مختلف فکری و با دیدگاه‌های کلامی، فلسفی و عرفانی مختلف دست چین شوند تا تقابل و تضارب آرای آنها با وضوح بیشتری خود را نشان دهد.

نتایج فصل دوم نشان خواهد داد که دیدگاه مفسران متکلم، بیشتر مبتنی بر فرض اشتراک لفظی میان واژه‌های مورد استفاده در گزاره‌های مربوط به خداوند و سایر موجودات است. حال آنکه دقت در آرای مفسران فیلسوف نشان می‌دهد دیدگاه آنان با نظریه زبان تمثیلی قرابت فراوانی دارد؛ زیرا فرض آنها این است که همان معنای یکسان، البته با درجات و شدت و ضعف‌های گوناگون، قابل حمل بر موجودات مختلف، از موجودات فیزیکی گرفته تا ساحت قدس الهی است. با این حال، کتاب این احتمال را هم بررسی کرده‌است که شاید بتوان در مورد برخی از آیات، هم دیدگاه مفسران متکلم و هم نظرگاه مفسران فیلسوف را با نظريه زبان نمادین نیز تطبیق داد.

در فصل سوم، آراء و دیدگاه‌های مولوی درباره زبان دین بررسی شده است. تردیدی نیست که مولوی یکی از اثرگذارترین شاعران و متفکران در فرهنگ ایران و حتی جهان است. وی از جمله اندیشمندانی است که بسیاری از افکار و دیدگاه‌هایش، فراتر از زمان و مکان، همچنان استوار و معتبر است و از این رو، ابعاد مختلف اندیشه‌های او همچنان نیازمند تحقیق از زوایا و منظره‌ای تازه و بدیع است. از طرف دیگر، استفاده فراوان مولوی از آیات قرآن و روایات، محرک قدرتمندی برای پژوهش درباره چیستی زبان دین از منظر مولوی است.

چنین پژوهشی می تواند ما را در درک و تفسیر بهتر آن پرشمار ابیاتی از مثنوی یاری کند که در آنها مولوی به‌گونه‌ای با آیات قرآن سروکار داشته است. به‌علاوه، از این منظر می‌توان به فهم بهتری از چگونگی تأثیر نحله‌های کلامی و عرفانی پیشین بر مولوی و همچنین تأثیر وی بر مکتب‌های شعری و نحله‌های فکری بعدی در چنین حیطه‌ای دست یافت. همچنین، دیدگاه‌های مولوی می‌تواند راهگشای بسیار خوبی برای یافتن پاسخ به برخی از پرسش‌های امروزین درباره چیستی زبان دین باشد. از اینرو، قصد مولفان کتاب این است که با بررسی اشعار مولوی در مثنوی به این پرسش پاسخ دهند که از نظر مولوی ماهیت و کارکرد گزاره‌های دینی، به ویژه گزاره‌های منقول در قرآن چیست؟ به عبارت دیگر، می‌خواهیم بدانیم از دیدگاه مولوی، مبتنی بر اشعار وی در مثنوی، آیا گزاره‌های دینی، یعنی گزاره‌های موجود در قرآن، معنادار هستند یا خیر؛ و در صورت معنادار بودن، زبان دین چه نوع زبانی است.

در «پیش درآمد» کتاب آمده است: «می‌توان گفت سخن گفتن با زبان، از اساسی‌ترین توانایی‌های انسان است. زبان، علاوه براینکه ابزار ایجاد ارتباطات بین گروه‌های گوناگون انسانی است، استفاده‌های فرهنگی، اجتماعی و دینی فراوانی نیز داشته و دارد. فلسفه زبان یکی از حوزه‌های اصلی مطالعه زبان به روش عقلی و تحلیلی است که به زبان به مثابه موضوعی فلسفی می‌نگرد. در این حوزه، سه موضوع اصلی برای مطالعه زبان عبارتند از: معناشناسی (یعنی، چگونگی افاده معنا به وسیله عبارات)، ارجاع ( یعنی، چگونگی رابطه زبان و جهان)، و استعمال یا کاربرد (یا، چگونگی ارتباط آدمیان با یکدیگر با استفاده از زبان). این سه موضوع، چنان به دغدغه اصلی به ویژه فیلسوفان تحلیلی از ابتدای قرن بیستم تا اواسط آن تبدیل شد که از آن، به دوره چرخش زبانی یاد کرده‌اند. به علاوه، به دلیل استفاده از منطق و ریاضیات برای تحلیل زبان، رویکرد این دوره به نام تحلیل منطقی زبان خوانده می‌شود.

  • 10
  • 2
۵۰%
همه چیز درباره
نظر شما چیست؟
انتشار یافته: ۰
در انتظار بررسی:۰
غیر قابل انتشار: ۰
جدیدترین
قدیمی ترین
مشاهده کامنت های بیشتر
علی عسکری بیوگرافی علی عسکری سیاستمدار ایرانی

تاریخ تولد: ۱۳۳۷

محل تولد: دهق، اصفهان

حرفه: سیاستمدار، نظامی، مدیر ارشد اجرایی، مدیر عامل شرکت صنایع پتروشیمی خلیج فارس

آغاز فعالیت: ۱۳۶۲ تاکنون

تحصیلات: کارشناسی مهندسی برق - الکترونیک، کارشناسی ارشد مدیریت، دکتری مهندسی صنایع - سیستم و بهره‌وری

ادامه
عبدالله دوم پادشاه اردن بیوگرافی عبدالله دوم پادشاه اردن به همراه عکس های خانواده اش

تاریخ تولد: ۳۰ ژانویه ۱۹۶۲ (۶۲ ساله)

محل تولد: عمان، اردن

سمت: پادشاه اردن (از سال ۱۹۹۹)

تاجگذاری: ۹ ژوئن ۲۰۰۰

ولیعهد: حسین بن عبدالله دوم

همسر: رانیا عبدالله (ازدواج ۱۹۹۳)

ادامه
زندگینامه امامزاده داوود زندگینامه امامزاده داوود در تهران

عنوان شده است که ایشان همراه با برخی از بستگان خود در همراه با امام رضا به ایران می آیند اما در منطقه شمال غربی تهران به شهادت رسیدند. مرقد ایشان در زمان صفویه ساخته شد و سپس در زمان فتحعلی شاه گسترش پیدا کرد. 

دلیل مرگ این امامزاده را به صورت دقیق نمی دانند اما براساس روایات بومیان آن منطقه مشخص می شود که وی همزمان با بستگان خود به همراه امام رضا به ایران می آیند که همزمان با امام ایشان نیز به شهادت رسیدند و سال شهادت را نیز به سال ۴۸۰ هجری قمری نسبت داده اند، البته باز هم باید اشاره کرد که این تاریخ دقیق نیست و تنها براساس شواهد محاسبه شده است. 

براساس آنچه مردم محلی می گویند، امامزاده داوود در آبادی کیگا که در نزدیکی روستای کن قرار دارد، شهید شده، همجنین برخی می گویند وی با همدستی فردی به اسم نجیم گبر و یکی از درویش های روستا به شهادت رسیده است. ز منظر دیگر قاتل این حضرت شخصی به نام محمود فرح‌زادی می باشد.

ادامه
کاظم نوربخش بیوگرافی کاظم نوربخش بازیگر کمدین ایرانی

تاریخ تولد: ۱ مهر ۱۳۵۵

محل تولد: بیجار، کردستان، ایران

حرفه: بازیگر

آغاز فعالیت: ۱۳۷۰ تاکنون

تحصیلات: دیپلم انسانی

ادامه
جیمی ولز بیوگرافی جیمی ولز نابغه پشت ویکی پدیا

تاریخ تولد: ۷ اوت ۱۹۶۶

محل تولد: هانتسویل، آلاباما، ایالات متحده آمریکا

ملیت: آمریکایی، بریتانیایی

حرفه: موسس بنیاد ویکی مدیا

ثروت: ۱/۵ میلیون دلار

ادامه
مینا ساداتی بیوگرافی مینا ساداتی بازیگر سینما و تلویزیون ایران

تاریخ تولد: ۱۰ آذر ۱۳۶۰

محل تولد: کاشان، ایران

حرفه: بازیگر سینما، تلویزیون

تحصیلات: فوق لیسانس گرافیک از دانشگاه هنرهای زیبای تهران

آغاز فعالیت: ۱۳۸۶ تاکنون

ادامه
شاه نعمت الله ولی شاه نعمت الله ولی؛ عارف نامدار و شاعر پرآوازه ایرانی

تاریخ تولد: ۱۴ ربیع الاول۷۳۱ هجری قمری

محل تولد: کوهبنان یا حلب سوریه

نام های دیگر: شاه نعمت‌الله، شاه نعمت‌الله ولی، رئیس‌السلسله

پیشه: فلسفه و تصوف

مکتب: عارف و تصوف

آثار: شرح لمعات، رساله‌های شاه نعمت‌الله ولی

ادامه
محمدرضا احمدی بیوگرافی محمدرضا احمدی؛ مجری و گزارشگری ورزشی تلویزیون

تاریخ تولد: ۵ دی ۱۳۶۱

محل تولد: تهران

حرفه: مجری تلویزیون

شروع فعالیت: سال ۱۳۸۲ تاکنون

تحصیلات: کارشناسی حسابداری و تحصیل در رشته مدیریت ورزشی 

ادامه
رضا داوودنژاد بیوگرافی مرحوم رضا داوودنژاد

تاریخ تولد: ۲۹ اردیبهشت ۱۳۵۹

محل تولد: تهران

حرفه: بازیگر

شروع فعالیت: ۱۳۶۵ تا ۱۴۰۲

تحصیلات: دیپلم علوم انسانی

درگذشت: ۱۳ فروردین ۱۴۰۳

ادامه

انواع ضرب المثل درباره امانت داری ضرب المثل ها ابزار ارزشمندی برای انتقال مفاهیم مهم اجتماعی و اخلاقی به نسل های بعدی هستند. انواع ضرب المثل درباره امانت داری نیز از این قاعده مستثنی نیستند و طی قرن ها، اهمیت حفظ امانت و درستی در روابط انسانی را به ما گوشزد کرده اند.

...[ادامه]
ویژه سرپوش