۱۱:۱۴ - ۲۳ دي ۱۳۹۸ کد خبر: ۹۸۱۰۰۵۵۹۲
کتاب، شعر و ادب

رژه اساطیر در سیستان

دیدار رستم دستان و یعقوب لیث,اخبار فرهنگی,خبرهای فرهنگی,کتاب و ادبیات
بررسی ویژگی های فرهنگی دیار رستم دستان و یعقوب لیث، در گفت و گو با استاد مهدی سیدی.

«سیستان»، خانه رستم را آب بُرد! همان رستم دستانی که یک تنه حریف هر مشکلی بود، حالا خانه و سرزمینش گرفتار سیل شده است و در غربتِ توجه به سر می‌برد؛ همان سیستانی که منشأ خیلی از وقایع و اتفاقات مهم شاهنامه است و مرکز امید فرمانروایانِ ایرانی. انگار مقابله با سیل سیستان تنها از یلی مانند رستم برمی‌آید. این خطه از خاک ایران که روزگاری زادگاه و خاستگاه افرادی مانند رستم دستان و یعقوب لیث صفاری بوده است، حق بزرگی بر گردن تاریخ و ادبیات فارسی دارد. با استاد مهدی سیدی، پژوهشگر تاریخ و ادبیات و مصحح «تاریخ بیهقی» درباره اهمیت و جایگاه «سیستان» در فرهنگ و ادبیات فارسی گفت‌وگو کرده‌ایم که در ادامه می‌خوانید.

«سیستان» از دیروز تا امروز

مهدی سیدی درباره ریشه واژه «سیستان» می‌گوید: «ریشه این واژه به اقوام سَکایی برمی‌گردد که در گذشته‌های دور(پیش از اسلام) در منطقه‌ای که امروزه به نام سیستان می‌شناسیم، ساکن شدند و آن‌جا به «سَکستان» مشهور شد و بعدها به شکل امروزیِ «سیستان» درآمد. برای همین هم در تاریخ ما جایگاه خاصی دارد. خاندان رستم همگی حاکم محلی آن جا بودند؛ از سام نریمان و زال تا رستم و... به سیستانی مشهورند». این پژوهشگر درباره نام‌گذاری ولایت‌ها و مناطق در گذشته هم اطلاعات جالبی دارد.

او می‌گوید: «چون در گذشته اصل بر کشاورزی و آب بوده، اسم‌گذاری ولایات بر مبنای حوضه‌های آبریز بوده است؛ مثلاً حوضه آبریز رود هیرمند که از کوه‌های غور در افغانستان سرچشمه می‌گیرد، می‌شود «سیستان» که از شهری به نام بُست که امروزه دیگر نیست و به جایش شهری به نام لشکرگاه ساخته شده است، آغاز می‌شود و با رود هیرمند می‌آید تا به دریاچه هامون می‌ریزد. پس «سیستان»، یعنی مجموعه جاهایی که رودهایش به دریاچه هامون می‌ریزد؛ از محل بُست قدیم تا انتهای دریاچه هامون».

جایگاه «سیستان» در شاهنامه

این شاهنامه‌پژوه جایگاه «سیستان» در شاهنامه را بسیار قوی می‌داند و می‌گوید: «از آغاز شاهنامه، یعنی از زمانی که منوچهر پادشاه ایران است، سام نریمان جهان پهلوان سیستان است و بعد پسرش، زال و بعد نوه‌اش رستم می‌آیند و حاکم و جهان پهلوان این منطقه از ایران می‌شوند. در شاهنامه از سیستان به عنوان جزئی از ایران و با جایگاهی بزرگ یاد می‌شود. ولی آن‌چنان شهر مشهوری ندارد و فقط از بعضی روستاها و شهرهایی مانند بست و گوراب نام برده می‌شود. سیستان در همه دوره‌ها در شاهنامه اهمیت دارد و این جایگاه مهم به ویژه در زمان سام، زال، رستم و فرامرز بیشتر است».

اگر «تاریخ سیستان» نبود...

استاد سیدی درباره بزرگان منطقه سیستان می‌گوید: «قبل از اسلام، تعدادی از حکام دوره ساسانی ذکر شده در شاهنامه، سیستانی بوده‌اند و بعد از اسلام هم کسانی مانند یعقوب لیث صفاری، احیاگر زبان فارسی را داریم که اولین شعر فارسی در حضور او سروده شد. کتاب «تاریخ سیستان» در اوایل قرن پنجم هجری و همزمان با تاریخ بیهقی نوشته شده است و سرگذشت بزرگان، بناهایی مانند آتشکده‌ها و به طور کلی تاریخ و گذشته سیستان را نقل می‌کند. ملک الشعرا بهار هم این کتاب را تصحیح کرده است». به جرئت می‌توان گفت تاریخ ادبیات فارسی مدیون نویسنده‌ای ناشناخته و از اهالی سیستان است که کتابی ارزشمند به نام «تاریخ سیستان» را در قرن پنجم هجری نوشت که اگر این کتاب مهم نبود، ما به طور دقیق از اولین شعر فارسی و سراینده آن مطلع نمی‌شدیم.

در «تاریخ سیستان» ماجرای سروده شدن اولین شعر فارسی دری این‌طور آمده است: «هنگامی که یعقوب هری بگرفت و سیستان، کرمان و فارس را هم، شعرا یعقوب را شعر گفتندی به تازی. چون این شعر برخواندند و او عالم نبود و در نیافت، گفت: چیزی که من اندر نیابم، چرا باید گفت؟ محمد بن وصیف سگزی(سیستانی)، دبیر رسایل او این قطعه بگفت: ای امیری که امیران جهان خاصه و عام/ بنده و چاکر و مولای و سگ بند و غلام». این گونه شد که یعقوب لیث صفاری دستور داد از آن به بعد زبان فارسی، زبان رسمی دربار و قلمرویش باشد.

khorasannews.com
  • 13
  • 6
۵۰%
sarpoosh
با این خبر موافقم با این خبر مخالفم
همه چیز درباره
نظر شما چیست؟
انتشار یافته: ۰
در انتظار بررسی:۰
غیر قابل انتشار: ۰
جدیدترین
قدیمی ترین
مشاهده کامنت های بیشتر
وب گردی
گری هوپر,بیوگرافی گری هوپر,زندگینامه گری هوپر بیوگرافی گری هوپر، مهاجم انگلیسی

نام کامل:گری هوپر

زادروز:۲۶ ژانویهٔ ۱۹۸۸

زادگاه:هارلو، انگلستان

قد:۱٫۷۷ متر

پست:مهاجم

ادامه
مهران مدیری,بیوگرافی مهران مدیری,عکس مهران مدیری بیوگرافی مهران مدیری بازیگر توانمند ایرانی (+ عکس فرزندان)

نام اصلی: مهران مدیری

تولد: ۱۸ فروردین ۱۳۴۶

تهران، ایران

زمینه فعالیت: هنرپیشه، کارگردان، تهیه‌کننده

طراح صحنه و مجری

محل زندگی: تهران

ادامه
هانده ارچل,بیوگرافی هانده ارچل,عکس هانده ارچل بیوگرافی هانده ارچل و علت مشهور شدنش (+عکس)

چکیده ای از بیوگرافی هانده ارچل:

تولد : ۲۴ نوامبر ۱۹۹۳

محل تولد: استانبول (ترکیه)

محل زندگی: استانبول، ترکیه

ملیت: پدر (ترکیه) مادر (آلمان)

پیشه: بازیگر و مجری و مدل (ستاره سینمای ترکیه و بهترین مدل ترکیه)

ادامه
گروه سون,بیوگرافی گروه سون,عکس گروه سون بیوگرافی گروه سون (+ نحوه تشکیل گروه سون)

گزیده ای از بیوگرافی گروه سون:

نام مستعار: سون

سبک‌: پاپ

ساز: گیتار و پیانو

اعضای کنونی:

ادامه
هرویه میلیچ,هروویه میلیچ,بیوگرافی هرویه میلیچ بیوگرافی هروویه میلیچ، مدافع جدید استقلال

نام اصلی:   هروویه میلیچ

زادروز:   ۱۰ مهٔ ۱۹۸۹ ‏

زادگاه:  اوسییک، کرواسی

قد:  ۱٫۸۳ متر (۶ فوت ۰ اینچ)

 وزن:  ۷۴ کیلو

پست:  مدافع چپ / وینگر

ادامه
مانوئل پوکیارلی,بیوگرافی مانوئل پوکیارلی,عکس های مانوئل پوکیارلی بیوگرافی مانوئل پوکیارلی + تصاویر مراسم ازدواجش

بیوگرافی مانوئل پوکیارلی

نام کامل: مانوئل پوکیارلی (manuel pucciarelli)

تاریخ تولد: ۱۷ ژوئن ۱۹۹۱ ‏

زادگاه: پراتو

قد: ۱٫۷۴ متر (۵ فوت ۸ ۱⁄۲ اینچ)

پست : مهاجم دوم/هافبک هجومی

ادامه
مودیبو مایگا,بیوگرافی مودیبو مایگا بیوگرافی مودیبو مایگا، بازیکن جدید پرسپولیس

نام کامل:مودیبو مایگا

تولد:۳ سپتامبر ۱۹۸۷ ‏

زادگاه:باماکو، مالی

قد:۱٫۸۵ متر( ۶ فوت ۱ اینچ)

پست:مهاجم، هافبک

ادامه
فرناندو کانسین,بیوگرافی فرناندو کانسین,عکس های فرناندو کانسین بیوگرافی فرناندو کانسین + عکس همسرش

نام کامل: فرناندو کانسین ماتوس

نام  به انگلیسی: Fernando Canesin Matos

زادروز: ۲۷ فوریهٔ ۱۹۹۲ ‏

زادگاه: ریبرآ پرتو، برزیل

قد: ۱٫۷۶ متر

پست: هافبک

ادامه
شیخ دیاباته,بیوگرافی شیخ دیاباته,بازیکن جدید استقلال بیوگرافی شیخ دیاباته مهاجم جدید استقلال

نام کامل: شیخ تیدیانه دیاباته( فرانسوی:Cheick Tidiane Diabaté)

تاریخ تولد: ۱۹۸۸

محل تولد: باماکو، مالی

قد: ۱٫۹۴ متر

پست: مهاجم

باشگاه سابق: الامارات

ادامه

مرد پياده شد. به ياد چمدان افتاد. بر خود لرزيد. چمدان در صندوق عقب ماشين بود. ماشين وسط جاده خراب شده بود. جاده‌اي كوهستاني و باريك، يك طرفه. مي‌ترسيد. تا هتلي كه رزرو كرده بود ۱۰ كيلومتر مانده بود. رد خون را گرفت. به جايي نرسيد. ترسيده بود. هتل چطور جايي بود؟ جاده را درست مي‌آمد؟ فضا مه‌آلود بود.

...[ادامه]
ویژه سرپوش
شاید از دست داده باشید