سه شنبه ۱۴ مرداد ۱۳۹۹
۱۱:۱۴ - ۲۳ دي ۱۳۹۸ کد خبر: ۹۸۱۰۰۵۵۹۲
کتاب، شعر و ادب

رژه اساطیر در سیستان

دیدار رستم دستان و یعقوب لیث,اخبار فرهنگی,خبرهای فرهنگی,کتاب و ادبیات
بررسی ویژگی های فرهنگی دیار رستم دستان و یعقوب لیث، در گفت و گو با استاد مهدی سیدی.

«سیستان»، خانه رستم را آب بُرد! همان رستم دستانی که یک تنه حریف هر مشکلی بود، حالا خانه و سرزمینش گرفتار سیل شده است و در غربتِ توجه به سر می‌برد؛ همان سیستانی که منشأ خیلی از وقایع و اتفاقات مهم شاهنامه است و مرکز امید فرمانروایانِ ایرانی. انگار مقابله با سیل سیستان تنها از یلی مانند رستم برمی‌آید. این خطه از خاک ایران که روزگاری زادگاه و خاستگاه افرادی مانند رستم دستان و یعقوب لیث صفاری بوده است، حق بزرگی بر گردن تاریخ و ادبیات فارسی دارد. با استاد مهدی سیدی، پژوهشگر تاریخ و ادبیات و مصحح «تاریخ بیهقی» درباره اهمیت و جایگاه «سیستان» در فرهنگ و ادبیات فارسی گفت‌وگو کرده‌ایم که در ادامه می‌خوانید.

«سیستان» از دیروز تا امروز

مهدی سیدی درباره ریشه واژه «سیستان» می‌گوید: «ریشه این واژه به اقوام سَکایی برمی‌گردد که در گذشته‌های دور(پیش از اسلام) در منطقه‌ای که امروزه به نام سیستان می‌شناسیم، ساکن شدند و آن‌جا به «سَکستان» مشهور شد و بعدها به شکل امروزیِ «سیستان» درآمد. برای همین هم در تاریخ ما جایگاه خاصی دارد. خاندان رستم همگی حاکم محلی آن جا بودند؛ از سام نریمان و زال تا رستم و... به سیستانی مشهورند». این پژوهشگر درباره نام‌گذاری ولایت‌ها و مناطق در گذشته هم اطلاعات جالبی دارد.

او می‌گوید: «چون در گذشته اصل بر کشاورزی و آب بوده، اسم‌گذاری ولایات بر مبنای حوضه‌های آبریز بوده است؛ مثلاً حوضه آبریز رود هیرمند که از کوه‌های غور در افغانستان سرچشمه می‌گیرد، می‌شود «سیستان» که از شهری به نام بُست که امروزه دیگر نیست و به جایش شهری به نام لشکرگاه ساخته شده است، آغاز می‌شود و با رود هیرمند می‌آید تا به دریاچه هامون می‌ریزد. پس «سیستان»، یعنی مجموعه جاهایی که رودهایش به دریاچه هامون می‌ریزد؛ از محل بُست قدیم تا انتهای دریاچه هامون».

جایگاه «سیستان» در شاهنامه

این شاهنامه‌پژوه جایگاه «سیستان» در شاهنامه را بسیار قوی می‌داند و می‌گوید: «از آغاز شاهنامه، یعنی از زمانی که منوچهر پادشاه ایران است، سام نریمان جهان پهلوان سیستان است و بعد پسرش، زال و بعد نوه‌اش رستم می‌آیند و حاکم و جهان پهلوان این منطقه از ایران می‌شوند. در شاهنامه از سیستان به عنوان جزئی از ایران و با جایگاهی بزرگ یاد می‌شود. ولی آن‌چنان شهر مشهوری ندارد و فقط از بعضی روستاها و شهرهایی مانند بست و گوراب نام برده می‌شود. سیستان در همه دوره‌ها در شاهنامه اهمیت دارد و این جایگاه مهم به ویژه در زمان سام، زال، رستم و فرامرز بیشتر است».

اگر «تاریخ سیستان» نبود...

استاد سیدی درباره بزرگان منطقه سیستان می‌گوید: «قبل از اسلام، تعدادی از حکام دوره ساسانی ذکر شده در شاهنامه، سیستانی بوده‌اند و بعد از اسلام هم کسانی مانند یعقوب لیث صفاری، احیاگر زبان فارسی را داریم که اولین شعر فارسی در حضور او سروده شد. کتاب «تاریخ سیستان» در اوایل قرن پنجم هجری و همزمان با تاریخ بیهقی نوشته شده است و سرگذشت بزرگان، بناهایی مانند آتشکده‌ها و به طور کلی تاریخ و گذشته سیستان را نقل می‌کند. ملک الشعرا بهار هم این کتاب را تصحیح کرده است». به جرئت می‌توان گفت تاریخ ادبیات فارسی مدیون نویسنده‌ای ناشناخته و از اهالی سیستان است که کتابی ارزشمند به نام «تاریخ سیستان» را در قرن پنجم هجری نوشت که اگر این کتاب مهم نبود، ما به طور دقیق از اولین شعر فارسی و سراینده آن مطلع نمی‌شدیم.

در «تاریخ سیستان» ماجرای سروده شدن اولین شعر فارسی دری این‌طور آمده است: «هنگامی که یعقوب هری بگرفت و سیستان، کرمان و فارس را هم، شعرا یعقوب را شعر گفتندی به تازی. چون این شعر برخواندند و او عالم نبود و در نیافت، گفت: چیزی که من اندر نیابم، چرا باید گفت؟ محمد بن وصیف سگزی(سیستانی)، دبیر رسایل او این قطعه بگفت: ای امیری که امیران جهان خاصه و عام/ بنده و چاکر و مولای و سگ بند و غلام». این گونه شد که یعقوب لیث صفاری دستور داد از آن به بعد زبان فارسی، زبان رسمی دربار و قلمرویش باشد.

khorasannews.com
  • 13
  • 6
۵۰%
sarpoosh
با این خبر موافقم با این خبر مخالفم
همه چیز درباره
نظر شما چیست؟
انتشار یافته: ۰
در انتظار بررسی:۰
غیر قابل انتشار: ۰
جدیدترین
قدیمی ترین
مشاهده کامنت های بیشتر
پیر امیدیار,بیوگرافی پیر امیدیار,پیرامیدیار بیوگرافی پیر امیدیار، بنیان گذار و رئیس سایت Ebay (+ تصاویر)

زاده:۲۱ ژوئن ۱۹۶۷ 

محل تولد: پاریس، فرانسه

شغل: بنیانگذار شرکت eBay

مادر: الهه میر جلالی امیدیار

پدر: کوروش امیدیار

همسر: پاملا کر امیدیار

ادامه
برادران رایت,برادران رایت اختراع هواپیما,زندگی نامه ی برادران رایت زندگینامه ی برادران رایت و اختراعات آنها

ویلبر رایت

ارویل رایت

- تاریخ تولد برادران رایت

ویلبر رایت: ۱۶ آوریل ۱۸۶۷

ارویل رایت: ۱۹ آگوست ۱۸۷۱

ادامه
حضرت محمد (ص),تولد حضرت محمد (ص),میلاد حضرت محمد (ص) زندگی نامه حضرت محمد (ص) از ولادت تا رحلتش

نام پدر: عبدالله

نام مادر: آمنه

شهرت: خاتم پیامبران، رسول خدا، امین

كنیه: ابوالقاسم و ابوابراهیم.

القاب حضرت محمد (ص): رسول اللّه، نبى اللّه، مصطفى، محمود، امین، امّى، خاتم، مزّمل، مدّثر، نذیر، بشیر، مبین، كریم، نور، رحمت، نعمت، شاهد، مبشّر، منذر، مذكّر، یس، طه‏ و... 

زمان تولد: ۱۷ ربیع الاول ۵۷۱ میـلادی

ادامه
علی صادقی,فیلم های علی صادقی,علی صادقی و ملیکا زارعی بیوگرافی علی صادقی بازیگر معروف طنز ایرانی (+ مصاحبه)

تولد: ۱۰ آذر ماه ۱۳۵۹ 

محل زندگی: تهران

ملیت: ایرانی

پیشه: بازیگر

مدرک تحصیلی: فوق دیپلم کامپیوتر

ادامه
سهراب سپهری,دبستان سهراب سپهری,زندگینامه سهراب سپهری زندگینامه سهراب سپهری (+ عکس)

زادروز: ۱۵ مهر ۱۳۰۷

محل تولد: کاشان

پیشه: شاعر، نقاش و مدرّس هنرستان هنرهای زیبا

مرگ: ۲۱ ماه آوریل ۱۹۸۰

علت مرگ: سرطان خون 

ادامه
محسن تنابنده,همسر محسن تنابنده,محسن تنابنده عکس بیوگرافی محسن تنابنده، فیلمنامه نویس و بازیگر مطرح ایرانی(+ تصاویر)

تاریخ تولد: ۲۶ فروردین ماه ۱۳۵۴

محل تولد: تهران

تحصیلات: فارغ التحصیل رشته بازیگری

همسر: روشنک گلپا

فرزند: یک پسر به نام نامی

ادامه
برد پیت,فیلم های برد پیت,برد پیت و ورزش مورد علاقه اش بیوگرافی برد پیت مشهورترین بازیگر آمریکایی (+ تصاویر همسران برد پیت)

ملیت: آمریکایی

تاریخ تولد: ۱۸ دسامبر ۱۹۶۳

محل تولد: شانی، اکلاهما، آمریکا

محل زندگی: اسپرینگفیلد، میزوری

زمینه فعالیت: بازیگر سینما و تلویزیون

همسران: جنیفر آنیستون (۲۰۰۰ تا ۲۰۰۵)، آنجلینا جولی (۲۰۱۴ تا ۲۰۱۶)

ادامه
پوریا فیاضی,پوریا فیاضی بازیکن والیبال,تصاویر اینستاگرامی پوریا فیاضی بیوگرافی پوریا فیاضی و سوابق ورزشی اش (+ مصاحبه)

تاریخ تولد:۲۲ دی ۱۳۷۱

زادگاه: ارومیه، ایران

قد: ۱۹۵ سانتیمتر

رشته ورزشی: والیبال

پُست: دریافت کننده قدرتی

ادامه
استیو هانکه,زندگینامه استیو هانکه,زندگی نامه استیو هانکه بیوگرافی استیو هانکه، اقتصاددان مشهور آمریکا (+ تصاویر)

تاریخ تولد: ۲۹ دسامبر ۱۹۴۲

محل تولد: ماکن، جورجیا

ملیت: ایالات متحده آمریکا 

فارغ التحصیل: دانشگاه کلرادو بولدر

مؤسسه: مدرسه معادن کلرادو، دانشگاه برکلی، دانشگاه جانز هاپکینز

ادامه

مرد پياده شد. به ياد چمدان افتاد. بر خود لرزيد. چمدان در صندوق عقب ماشين بود. ماشين وسط جاده خراب شده بود. جاده‌اي كوهستاني و باريك، يك طرفه. مي‌ترسيد. تا هتلي كه رزرو كرده بود ۱۰ كيلومتر مانده بود. رد خون را گرفت. به جايي نرسيد. ترسيده بود. هتل چطور جايي بود؟ جاده را درست مي‌آمد؟ فضا مه‌آلود بود.

...[ادامه]
ویژه سرپوش