شنبه ۰۳ آبان ۱۳۹۹
۰۹:۲۷ - ۰۸ مهر ۱۳۹۹ کد خبر: ۹۹۰۷۰۰۳۸۶
کتاب، شعر و ادب

به مناسبت روز مترجم

از ربات‌های مترجم تا ترجمه‌های رباتی

ترجمه کتاب به سبک سنتی و مدرن,اخبار فرهنگی,خبرهای فرهنگی,کتاب و ادبیات
در میان هیاهوی ربات‌های ترجمه و مترجم‌هایی که می‌خواهند با سرعت ربات‌ها پیش بروند، هنوز هم نام ترجمه و لذت خواندن آثار ترجمه با نام‌هایی گره خورده است که تعداد صفحه‌های محدود و گاهی حتی چند خط در روز ترجمه کرده‌اند اما در تاریخ ادبیات جاودان شده‌اند.

به گزارش ایسنا، خرجش نصب یک نرم‌افزار ترجمه است، یا حتی سرچ کردن "google translate" در گوگل؛ با این کار هر کس می‌تواند به خیل کسانی که امروز خودشان را «مترجم» می‌دانند بپیوندد. چنین می‌شود که دانشجوی رشته مترجمی زبان یا در خانه رویای کار در سر می‌پروراند و یا در محل کارش یک گوشه نشسته و بی‌سر و صدا کارش را می‌کند تا مبادا صف منتظران بیرون جایش را بگیرند، چرا که به قولی هر کس دیگری هم انگار می‌تواند کار او را انجام دهد. 

هرچه می‌گذرد انگار مترجم‌ها ربات‌تر و ربات‌ها مترجم‌تر می‌شوند. تا همین چند سال پیش به کتابی قطور که حملش روی دست سنگینی می‌کرد «دیکشنری» می‌گفتیم اما حالا ساده‌ترین سخت‌افزارهای متصل به اینترنت هم برای خودشان یک دیکشنری هستند. پیش‌تر دیکشنری‌های نرم‌افزاری یا تحت وب فقط بیان‌گر کلمات بودند و برای جمع‌ و جور کردن جملات کنار هم، و فرد ناگزیر به استفاده از دانش و هنر خود بود، اما حالا چه مقاله‌ها که ربات‌ها ترجمه‌شان می‌کنند و آدم‌ها سودش را می‌برند.

رفته‌رفته این زحمت بیشتر، انگار ربات‌ها را هوشمندتر و مترجم‌ترشان کرده است، ترجمه‌های گوگلی و غیره به نسبت قبل کم‌ایرادتر شده‌اند اما هنوز هم ممکن است لحن رباتی‌شان به چشم بزند که ناشی از ترجمه تحت‌اللفظی کلمات و یا انتخاب نخستین پیشنهاد ارائه‌شده برای هر کلمه است.

با این حال اما اگر از دنیای مجازی ترجمه به دنیای واقعی آن بیاییم باز هم متوجه تفاوت‌هایی نسبت به قبل خواهیم بود. کتاب‌های ترجمه‌شده در بازار کتاب آن‌قدر متنوع و بسیارند که گمان می‌رود صدها ربات برای تولیدشان به کار گرفته شده‌اند؛ یکی پس از دیگری چاپ می‌شوند و به بازار کتاب می‌رسند.

از این گذشته اگر از اعتبار نام مترجم مطمئن نباشیم و کتاب ترجمه‌شده‌ای را بخریم، حین خواندنش ممکن است احساس کنیم که انگار کلمات به خوبی معادل‌سازی نشده‌اند، از نظر دستوری درست نیستند و لحنی قطعه قطعه و شاید رباتی دارند. از طرف دیگر همانند چند ماه پیش با یک خبر همه منتظر برخورد یک شهاب‌سنگ می‌شویم و پس از مدتی گفته می‌شود که اشتباه در ترجمه بوده است!

در چنین شرایطی هنوز هم مترجم‌های برجسته روزی چند صفحه محدود ترجمه می‌کنند اما خیلی وقت‌ها وقتی کتاب‌شان آماده می‌شود و به بازار می‌رسد ظرف چند روز با نام مترجم‌ها و ناشرانی دیگر چند ترجمه دیگر از آن متن را در بازار می‌بینند؛ حال این کار ربات‌های مترجم است که دست افراد سودجو افتاده‌اند یا مترجم‌هایی که رباتی عمل می‌کنند و از روی دست دیگران می‌نویسند؛ کسی نمی‌داند. 

رضا رضایی که از مترجم‌های پرکار محسوب می‌شود، برخی از ترجمه‌ها را جنایت می‌داند و می‌گوید: من ممکن است ۱۲ ساعت کار کنم و حاصلش فقط دو صفحه بشود. اما اگر ۱۲ ساعت کار کنم و ۱۲ صفحه بشود آن وقت کیفیت را زیر سوال برده‌ام. در حال حاضر مترجم جوان‌تر از خودم می‌شناسم که ۱۵۰ کتاب دارد که البته کیفیت ندارند. مترجمی هم داریم که هفته‌ای یک کتاب ترجمه می‌کند. این‌ها از نظر من ترجمه نیست؛ جنایت است. اما به هر حال روی جلد این کتاب‌ها هم نوشته شده «ترجمه». این‌ها جزء بیماری‌ها و آسیب‌های ترجمه در ایران است. لطمه‌اش هم این است که سلیقه ادبی خواننده در حال تنزل پیدا کردن است. هیچ نقدی هم روی کتاب‌ها صورت نمی‌گیرد. فقط یک رقابت و سرعت بر سر بی‌کیفیتی درگرفته است. کتابی که امروز در آمریکا چاپ می‌شود و هفته بعد در ایران پشت ویترین است، چگونه در عرض یک هفته ترجمه و صحافی می‌شود و مجوز می‌گیرد؟ برای ما یک فیپا گرفتن سه هفته طول می‌کشد. این فاجعه آسیبی به سواد جامعه است. 

همچنین محمود حدادی از مترجم‌های «گرسنه‌شکم» یاد می‌کند و معتقد است آسیب عمده‌ ترجمه این است که مترجم‌ها در سال‌های اخیر از راه ترجمه نانی به دست نمی‌آورند. این مترجم می‌گوید: این مسئله باعث می‌شود خیلی از استعدادها اصلا به راه ترجمه نمی‌آیند یا مترجمان تفننی می‌شوند؛ یعنی یکی دو کتاب ترجمه می‌کنند و تا بخواهند تجربه‌ای کسب و سبکی پیدا کنند و ببینند که در کدام حوزه می‌توانند موفق‌تر متن برگردانند، رانده می‌شوند، هم به این خاطر که رسانه‌های دیداری مثل موبایل، اینترنت و ... جای کتاب را گرفته و هم این‌که اداره ارشاد گاهی سخت‌گیری‌هایی می‌کند که دیگر ترجمه کردن اصلا نمی‌ارزد، کتابی را ترجمه کنی که نصف آن هم به سلیقه دیگران حذف شود و درآمدی هم ندارد. من اگر درآمد ۳۰ سال ترجمه‌ام را به ماه‌های زندگی‌ام تقسیم کنم، مقداری می‌شود که حتی به پول تاکسی، کاغذ و مداد هم نمی‌رسد. اما به نظر من در گذشته خیلی از مترجم‌ها بودند که از این راه نان می‌خوردند، مثل آقای قاضی و به‌آذین.

با این همه اما هنوز برای اهل کتاب و ادبیات، نام ترجمه با نام رفتگانی چون محمود اعتمادزاده (م.ا. به‌آذین)، محمد قاضی، ابوالحسن نجفی، مهدی سحابی، نجف دریابندری که چندی پیش از دنیا رفت و ... گره خورده است که ربات‌ها به گرد جادوی کلمات آن‌ها نخواهند رسید.

در آستانه روز مترجم (سی‌ام سپتامبر که امسال با نهم مهرماه مصادف شده) یاد مترجمانی را که با کار خود به زبان فارسی و فرهنگ ایران افزوده‌اند، گرامی می‌داریم.

  • 15
  • 5
۵۰%
sarpoosh
با این خبر موافقم با این خبر مخالفم
همه چیز درباره
نظر شما چیست؟
انتشار یافته: ۰
در انتظار بررسی:۰
غیر قابل انتشار: ۰
جدیدترین
قدیمی ترین
مشاهده کامنت های بیشتر
احمد جنتی,سن احمد جنتی,احمد جنتی بیوگرافی زندگینامه احمد جنتی و فعالیت های او (+ تصاویر)

زاده: ۳ اسفند ماه ۱۳۰۵  

زادگاه: لادان، اصفهان

شروع به کار : ۲۷ اسفند ماه ۱۳۷۵

سمت: پنجمین رئیس مجلس خبرگان رهبری

تحصیلات: اجتهاد

گمارنده: سید علی خامنه ای

ادامه
شیخ بهایی,درباره شیخ بهایی,لقب شیخ بهایی زندگی نامه شیخ بهایی شاعر و عارف ایرانی (+ تصاویر)

تاریخ تولد: ۱۸ فوریهٔ ۱۵۴۷

زادگاه: بعلبک، لبنان

تاریخ مرگ: ۱ سپتامبر ۱۶۲۱

آثار برجسته: کشکول

محل دفن: حرم امام رضا (علیه السلام)، مشهد، ایران

ملیت: ایرانی

ادامه
محسن ربیع خواه,افتخارات محسن ربیع خواه,بازی های باشگاهی محسن ربیع خواه بیوگرافی محسن ربیع خواه و تصاویری از وی

زادروز: ۳ دی ۱۳۶۶ ‏

زادگاه: تهران

قد: ۱٫۷۹ متر

پست: هافبک دفاعی، مدافع

ملیت: ایرانی

ادامه
مهدی کوشکی,ازدواج اول مهدی کوشکی,گروه لیو مهدی کوشکی بیوگرافی مهدی کوشکی بازیگر و کارگردان سینمای ایران + تصاویر همسرانش

تاریخ تولد: مرداد ماه ۱۳۵۹

محل تولد: خرم آباد، ایران

حرفه: بازیگر، نویسنده

ملیت: ایرانی

تحصیلات: لیسانس ادبیات نمایشی

قد: ۱.۷۰

ادامه
حضرت زینب (س),زندگینامه حضرت زینب (س),سرگذشت حضرت زینب (س) زندگی نامه حضرت زینب (س) از کودکی تا به شهادت رسیدنش

نام پدر: حضرت امیرالمؤمنین (علیه السلام)

نام مادر: حضرت فاطمه زهرا (سلام الله علیها)

ناریخ ولادت: پنجم جمادی الأولی سال پنجم (یا ششم) هجری قمری

محل تولد: مدینه منوره

همسر: عبدالله بن جعفر بن ابی‎طالب

وفات: شب یکشنبه ۱۵ رجب سال ۶۲ هجری قمری

ادامه
خواهران منصوریان,زندگی نامه خواهران منصوریان,زندگینامه خواهران منصوریان بیوگرافی خواهران منصوریان ( شهربانو - الهه - سهیلا ) + تصاویر

ملیت: ایران

زادهٔ: ۸ بهمن ۱۳۶۴

محل تولد: سمیرم

قد: ۱٫۷۵ متر

وزن: ۶۰ کیلوگرم

ورزش: ووشو

ادامه
نظامی گنجوی,کتاب نظامی گنجوی,زندگی نامه ی نظامی گنجوی زندگینامه نظامی گنجوی و آثارش (+ تصاویر)

زادروز: ۵۳۷ هـ. ق گنجه

محل زندگی: گنجه

ملیت: ایرانی

پیشه: شاعر، تاریخ نگار و داستان سرا 

سبک: عراقی

عنوان: حکیم نظامی

ادامه
محمود فکری,عکس محمود فکری,تعداد بازی ملی محمود فکری بیوگرافی محمود فکری و فوتبالیست شدن او (+ تصاویر)

زادروز: ۴ مرداد ۱۳۵۲

زادگاه: جوی بار، ایران

پُست: مدافع

ملیت: ایرانی

سال فعالیت: ۱۳۶۵

ادامه
سحر قریشی,طلاق سحر قریشی از همسرش,زندگی نامه سحر قریشی بیوگرافی سحر قریشی و علت مشهور شدنش (+ تصاویر)

تاریخ تولد: ۶ دی ماه ۱۳۶۶

زادگاه: تهران

قد: ۱٫۷۰ متر

محل زندگی: تهران

ملیت: ایرانی

پیشه: بازیگر، مدل

ادامه

تصاویر و داستان های عاشقانه غمگین داستان های عاشقانه غمگین قصه هایی از عاشقان واقعی یا خیالی هستند که در آخر همدیگر را از دست میدهند و داستان عاشقانه زیبا با شکست عشقی پسر یا دختر پایان می پذیرد.

...[ادامه]
ویژه سرپوش