روزنامه پیام ما نوشت: خبر تخریب حمام تاریخی دهونک چند روزی است که دست به دست میشود. بنایی که گفته میشود قدمت آن مربوط به دوره صفوی است و وقف عام شده است تا اهالی محله از آن استفاده کنند. این بنا نزدیک به سه دهه است که کاربری خود را از دست داده و تبدیل به انبار شده است. اهالی سالهاست تصمیم داشتند آن را تخریب و تبدیل به پارکینگ کنند. اما برخی موانع قانونی در مسیر وجود داشت که تاکنون این اتفاق نیفتاده بود. حالا اما گویا با بیتوجهی مسئولان شهرداری و میراثفرهنگی این حمام تخریب شده است؛ بنایی ارزشمند که بخشی از هویت تاریخی و اجتماعی این محله قدیمی تهران به شمار میرفت.
یکی از ساکنان قدیمی دهونک دراینباره میگوید: «تا حدود ۳۰ سال پیش مردم همچنان از این حمام استفاده میکردند، اما با گسترش ساختوسازهای جدید و تجهیز خانهها به حمامهای شخصی، کاربری آن تغییر کرد و به انبار ظروف، بهویژه دیگهای مسی و تجهیزات پختوپز مراسم نذری ماههای محرم و صفر تبدیل شد.»ساختمان حمام در کنار مسجدجامع ونک قرار داشت با وجود گذشت حدود سه قرن، همچنان سالم و استوار بود و بخشهای اصلی آن از جمله خزینه آب گرم و خزینه آب سرد، سربینه و فضای گرمخانه بهصورت کامل باقی مانده بود. این بنا علاوهبر کارکرد بهداشتی، سالها محل گردهمایی و تعامل اجتماعی مردم محله نیز محسوب میشد.بیش از ۱۰ سال است که موضوع تخریب این حمام و تبدیل آن به پارکینگ در محله مطرح است.
خبرگزاری مهر در سال ۱۳۹۴ درباره تخریب این حمام هشدار داده و نوشته بود: «طاقهای این حمام محرابیشکل است و به سبک قدیمی. حتی خزینه دارد. یک باغ ایرانی درست روبهروی حمام قرار گرفته. حمامی که مهمترین کاربری امروز آن انباری است برای همه وسایل اضافه مسجدجامع ونک. در این حمام ۲۰ سالی است که کسی تن خود را نمیشوید. برعکس این دیگها و قابلمهها و کفگیرها هستند که در این حمام کیسه به تنشان کشیده میشود؛ آنهم سالی چند روز، زمانی که مسجد شام بدهد! این بنای تاریخی در کنار باغ ایرانی و مسجدجامع ونک، یک پتانسیل فرهنگی بسیار خوب است که اهالی دهونک شاید ندانند کنار هم قرار گرفتن آنها چه مزیتیهایی دارد. به همین دلیل است که میخواهند هرچه زودتر تنها حمام تاریخی محلهشان تخریب شود.»
این گزارش به بازدید «احمد مسجدجامعی» عضو شورای وقت تهران، از این حمام اشاره کرده و نوشته است: «درخواست تخریب حمام یکبار در حضور عضو شورای شهر تهران مطرح شد. چهارم بهمنماه سال ۹۲ احمد مسجدجامعی، عضو شورای شهر تهران، به باغ مستوفیالممالک و مسجدجامع دهونک رفت و از این حمام تاریخی نیز دیدن کرد. «حاجی ونکی»، یکی از قدیمیهای محل، مسجدجامعی را همراهی میکرد و اطلاعاتی از گذشته این منطقه به او میداد. حاجی ونکی گفته بود: «اینجا مسجدی مثل قرص ماه بود، اما قدرش را ندانستیم و خراب شد.
فقط از دوران قدیم یک علامت برای عزاداری امامحسین(ع) مانده است و یک حمام قدیمی که وقف مسجد بوده است. مردم این منطقه مشکل پارکینگ دارند و میگویند اینجا را خراب کنید و به جایش پارکینگ بسازید، درحالیکه این حمام از دوره صفویان باقی مانده است.» مسجدجامعی در آن بازدید صراحتاً با تخریب حمام مخالفت کرد. آن روزها گفته میشد این بنا سالها پیش برای استفاده عموم مردم با کاربری حمام وقف شد و حالا صاحبان زیادی دارد که رضایت همه آنها برای تعیینتکلیف آن لازم است. گره کور این حمام همینجاست؛ جایی که نمیشود یک مالک برایش مشخص کرد و آن را تغییر کاربری داد چون وقف عموم مردم است.
اما حالا گویا همه اهالی به اتفاق تصمیم به تخریب گرفته و کسی نمیداند هنوز گزینه پارکینگ روی میز است یا تصمیم دیگری برای زمین این بنا که حالا دیگر تخریب شده، گرفتهاند. اما با ابراز نگرانیها در مورد این بنای صفوی در تهران، بهتر بود میراثفرهنگی ۱۰ سال پیش به موضوع ورود میکرد و دستکم با ثبت ملی بنا فکری به حال حفاظت آن میکرد. اما گویا بلاتکلیفی بنا باعث شد بهکلی این بنا را فراموش کند.کارشناسان میراثفرهنگی همواره تأکید دارند حمامهای تاریخی، تنها یک سازه معماری نیستند، بلکه بخشی از حافظه جمعی و سبک زندگی گذشتگان را در خود جای دادهاند. تخریب حمام دهونک نیز نمونهای دیگر از نابودی تدریجی میراث محلی در سایه نبود ثبت، حفاظت و نظارت مؤثر است.
- 11
- 1
