دوشنبه ۳۱ اردیبهشت ۱۴۰۳
کد مقاله: ۱۴۰۱۰۶۰۰۵۹

عروض چیست؟

عروض,عروض چیست,علم عروضاز سابقه ي علم عروض قبل از اسلام اطلاعي در دست نيست
به دانشی که شعر بر آن عرضه میشود؛ عروض میگویند و هدف آن شناخت سخن آهنگین و موزون از گفته های پریشان و بی آهنگ است و در واقع درباره وزن شعر به بحث میپردازد. دانش عروض، دارای اهمیت بسیاری از دیدگاه علم فنوتیک( صوت شناسی) می باشد.

عروض

« عروض» بعنوان یک واژه ی عربی شناخته میشود و معنای این کلمه شامل فنّ سنجیدن شعر و شناختن وزن ها و بحرهای کلام منظوم با افاعیل عروضی و پیدا کردن اوزان اشعار بر پایه آن افاعیل می باشد. به جزء آخر از مصراع یکم هر بیت شعر،« عروض» میگویند.

علت نامگذاری عروض

علت انتخاب نام« عروض» برای این دانش این است که وزن شعر بر آن عرضه می شود.

تاریخچه عروض

وزن کمّی در زبان های سانسکریت و برخی زبان ها باستانیِ هندواروپایی تا قرن ها پیش از خلیل بن احمد فراهیدی تدوین شده بود، اما خلیل بن احمد فراهیدی برای نخستین بار ، این وزن را بر زبان عربی منطبق کرد. او برای زبان عربی، قواعد بسیار خوبی داشت اما شمس قیس رازی، قواعد عروض فارسی را در کتاب معروفش، المعجم فی معاییر اشعار العجم براساس قواعد عربی و بدون توجه به مسائل خاص زبان فارسی تهیهٔ کرد و حتّی بدون تغيير نام بحرها و وزن های مختلف نظم فارسی، از همان نام های عربی استفاده کرد. خواجه نصیر طوسی سعی کرد که بخش های غیر منطبق بر فارسی را در کتاب معروفش به نام معیارالاشعار نشان دهد، اما عملاً برای تدوین قواعد وزن شناسی فارسی، کار تازه ای انجام نداد.

انواع بحر

متخصصان فن عروض در نوزده جنسِ مختلف، به تقسیم بندی وزن های موجود در شعرهای فارسی پرداخته اند که به هریک از آن ها بحر می گویند. بحرها به دو دستهٔ سالم و غیرسالم از نظر کاربرد افاعیلِ کامل یا مزاحف تقسیم میشوند اما بحر برطبق اظهارات پرویز ناتل خانلری این چنین است:« به صورتی خاص از ترکیب هجاها اطلاق میشود که در میان هجاهای کوتاه و بلند، تناسب معیّنی وجود داشته باشد و آنرا به صورتی که حاصل تناسب دیگری باشد، نتوان در یک قطعه آمیخت». هر وزنی براساس این تعریف، به عنوان یک بحر مستقل محسوب میشود اما بحرها را برای سهولت طبقه بندی ، به اصلی و فرعی تقسیم کرده اند. بحر اصلی، نوعی دستگاه میباشد که دربرگیرنده ی چند وزن است درحالیکه بوجود آمدن وزن های فرعیِ هر بحر، نیازمند اِعمال قواعدی خاصی است:

> وقتی که یک یا چند هجا از آخر بحر، حذف شود؛ وزن های فرعیِ هر بحر بوجود می آید.

عروض,عروض و قافیه در شعر,عروض وقافیهاصطلاح عروض به جزوِ آخر از مصراع یکم هر بیت شعر اطلاق می‌شود

> زمانیکه از آخر بحر و تکرار پارهٔ باقی مانده ، چند هجا را حذف کنید؛ باعث ایجاد مصراع هایی با دو پارهٔ مساوی میشود که به وزنِ آن ها در اصطلاح، وزن خیزابی یا وزن دوری یا وزن متناوب می گویند.

> وقتی که به آخرِ هر پاره از وزن اصلی یا فرعی، یک هجا افزوده شود.

قواعد پیچیدهٔ زحاف عروض قدیم را می توان به کمک این سه قاعده، به آسانی توجیه کرد. نزدیک به پنجاه بحر در عروض خانلری وجود دارد که در پانزده« سلسله» طبقه بندی شده است.

گردآوری: بخش فرهنگ و اندیشه سرپوش

  • 13
  • 4
۵۰%
همه چیز درباره
نظر شما چیست؟
انتشار یافته: ۰
در انتظار بررسی: ۱۱
غیر قابل انتشار: ۹
جدیدترین
قدیمی ترین
مشاهده کامنت های بیشتر
علی عسکری بیوگرافی علی عسکری سیاستمدار ایرانی

تاریخ تولد: ۱۳۳۷

محل تولد: دهق، اصفهان

حرفه: سیاستمدار، نظامی، مدیر ارشد اجرایی، مدیر عامل شرکت صنایع پتروشیمی خلیج فارس

آغاز فعالیت: ۱۳۶۲ تاکنون

تحصیلات: کارشناسی مهندسی برق - الکترونیک، کارشناسی ارشد مدیریت، دکتری مهندسی صنایع - سیستم و بهره‌وری

ادامه
عبدالله دوم پادشاه اردن بیوگرافی عبدالله دوم پادشاه اردن به همراه عکس های خانواده اش

تاریخ تولد: ۳۰ ژانویه ۱۹۶۲ (۶۲ ساله)

محل تولد: عمان، اردن

سمت: پادشاه اردن (از سال ۱۹۹۹)

تاجگذاری: ۹ ژوئن ۲۰۰۰

ولیعهد: حسین بن عبدالله دوم

همسر: رانیا عبدالله (ازدواج ۱۹۹۳)

ادامه
مینا ساداتی بیوگرافی مینا ساداتی بازیگر سینما و تلویزیون ایران

تاریخ تولد: ۱۰ آذر ۱۳۶۰

محل تولد: کاشان، ایران

حرفه: بازیگر سینما، تلویزیون

تحصیلات: فوق لیسانس گرافیک از دانشگاه هنرهای زیبای تهران

آغاز فعالیت: ۱۳۸۶ تاکنون

ادامه
شاه نعمت الله ولی شاه نعمت الله ولی؛ عارف نامدار و شاعر پرآوازه ایرانی

تاریخ تولد: ۱۴ ربیع الاول۷۳۱ هجری قمری

محل تولد: کوهبنان یا حلب سوریه

نام های دیگر: شاه نعمت‌الله، شاه نعمت‌الله ولی، رئیس‌السلسله

پیشه: فلسفه و تصوف

مکتب: عارف و تصوف

آثار: شرح لمعات، رساله‌های شاه نعمت‌الله ولی

ادامه
محمدرضا احمدی بیوگرافی محمدرضا احمدی؛ مجری و گزارشگری ورزشی تلویزیون

تاریخ تولد: ۵ دی ۱۳۶۱

محل تولد: تهران

حرفه: مجری تلویزیون

شروع فعالیت: سال ۱۳۸۲ تاکنون

تحصیلات: کارشناسی حسابداری و تحصیل در رشته مدیریت ورزشی 

ادامه
رضا داوودنژاد بیوگرافی مرحوم رضا داوودنژاد

تاریخ تولد: ۲۹ اردیبهشت ۱۳۵۹

محل تولد: تهران

حرفه: بازیگر

شروع فعالیت: ۱۳۶۵ تا ۱۴۰۲

تحصیلات: دیپلم علوم انسانی

درگذشت: ۱۳ فروردین ۱۴۰۳

ادامه
مائوریستو موتا پائز بیوگرافی مائوریسیو موتا پائز؛ سرمربی والیبال

تاریخ تولد: ۲۶ مه ۱۹۶۳

محل تولد: ریو دو ژانیرو، برزیل

ملیت: فرانسه

حرفه: سرمربی والیبال

آغاز فعالیت: سال ۱۹۹۴ تاکنون

ادامه
فرشید اسماعیلی بیوگرافی فرشید اسماعیلی فوتبالیست جوان ایرانی

تاریخ تولد: ۴ اسفند ۱۳۷۲

محل تولد: بندرلنگه، هرمزگان، ایران

حرفه: فوتبالیست

پست: هافبک هجومی

باشگاه کنونی: پیکان

قد: ۱ متر ۷۲ سانتی متر 

ادامه
رضا عطاران بیوگرافی رضا عطاران؛ ستاره سینمای کمدی ایران

تاریخ تولد: ۲۰ اردیبهشت ۱۳۴۷

محل تولد: مشهد

حرفه: بازیگر، کارگردان، فیلم‌نامه‌نویس، تدوین‌گر، خواننده

آغاز فعالیت: ۱۳۶۹ تا کنون

تحصیلات: دانشجوی انصرافی دانشکدهٔ هنرهای زیبای دانشگاه تهران 

ادامه

انواع ضرب المثل درباره امانت داری ضرب المثل ها ابزار ارزشمندی برای انتقال مفاهیم مهم اجتماعی و اخلاقی به نسل های بعدی هستند. انواع ضرب المثل درباره امانت داری نیز از این قاعده مستثنی نیستند و طی قرن ها، اهمیت حفظ امانت و درستی در روابط انسانی را به ما گوشزد کرده اند.

...[ادامه]
ویژه سرپوش