چهارشنبه ۰۳ مرداد ۱۴۰۳
کد مقاله: ۱۴۰۰۰۱۱۰۱

اغراق چیست؟ (+ کاربرد، اهمیت و انواع اغراق)

اغراق,کارآیی اغراق,انواع اغراقاغراق، مناسب‌ترین آرایه ی ادبی برای حماسه است
اغراق یکی از اصطلاحات ادبیست. یکی از آرایه های ادبی معنوی پرکاربرد که در انواع ادبی از ادبیات حماسی گرفته تا غنایی و عاشقانه کاربرد دارد، آرایه اغراق می باشد. در شاهنامه فردوسی، زیباترین اغراق ها را میتوانید ببینید. مناسب ترین ابزار برای آفریدن صحنه های حماسی، اغراق می باشد.

اغراق چیست؟

اغراق یا مبالغه از آرایه های ادبی به شمار می رود. در واقع به ادعای وجود ویژگی در کسی یا چیزی، اغراق میگویند؛ به اندازه ای که برای آن کس یا چیز به دست آوردن آن ویژگی به آن اندازه، غیر ممکن باشد. عموماً اغراق سبب خیال انگیز شدن شعر و نثر می شود. شاعر معانی بزرگ را به کمک اغراق، کوچک و معانی کوچک را بزرگ نشان می دهد. زیبایی اغراق در اینست که ناممکن را بگونه ای ادا کند که شدنی بنظر برسد. مناسب ترین آرایهٔ ادبی برای حماسه،  اغراق نام دارد. در شاهنامهٔ سرودهٔ فردوسی و نیز آثار هومر و ویرژیل،  بیشترین اغراق دیده می شود.

اغراق یا مبالغه، در اصطلاح بدیع، بزرگ نمایی یا خُردنمایی اشیا و معانی در نوشته و شعرست یعنی بازنمود دگرگونی مفاهیم و موضوعات سخن، به صورتی که معانی خرد را بزرگ گرداند و معانی بزرگ را خرد بنماید تا تأثیر سخن را قویتر کند.

در شعر دری، اغراق بیشتر از عربی مورد استعمال داشته است. در شعر حماسی، صنعت اغراق به تناسب دیگر گونه های شعر بیشتر دخیل می باشد، گویا اغراق جزء ذاتی چنین شعریست. از انجایی كه حماسه ویژگی اساطیری، پهلوانی واعمال فوق العاده دارد، یعنی دلاوری، ستیز و پیكار در آن به نمایش  گرفته میشود از این جهت ، در این جا صنعت اغراق هم محل خاصی دارد. صنعت اغراق سبب شده تا شاهنامه ی فردوسی و سایر حماسه های زبان دری، مؤثریت و شور انگیزی برازنده ای داشته باشند.

اغراق تشبیهی,اغراق,اهمیت و ارزش اغراقاغراق، کلمه‌ای عربی و مصدر باب افعال است

بیان حماسه خود به خود همراه با اغراق است، مثلاً داستانهای شاهنامه فردوسی نظیر نبرد رستم وسهراب، داستان اسفندیار و رستم و سایر وقایع جنگی، محافل میگساری، بزم  و سرور و عشرت و غیره چنان به تمثیل كشیده شده اند كه با اغراق همراه میباشند. در سایر گونه های شعر و در كلام منثور نیز این ویژ گیها به پیمانه های مختلف موجود است. در اشعار مدحی، اغراق دارای درجه پایینتر می باشد به علت این که كثرت استعمال باعث میشود بر زیبایی كلام لطمه وارد شود.

معنای اغراق

اغراق، که کلمه ای عربی و مصدر باب افعال است به معانی مختلفی در فرهنگ ها از جمله غرق کردن، پر کردن کاسه و پر کردن کمان آمده است. معنی اخیر را در فرهنگ های ادبی در وجه تسمیه اغراق در نظر داشته اند. یعنی در وصف و مدح یا ذم کسی زیاده روی کنند و آنچه را وجود دارد ، بیش از آنچه که هست، جلوه دهند. مؤلفین کتاب های بدیعی تا حدود قرن هفتم، بین« مبالغه» و« اغراق» و« غلو» فرق نمی گذاشتند و هر سه کلمه را به یک معنا می گرفتند ولی بعدها بینشان فرق گذاشتند.

کاربرد اغراق

اغراق یا غلو، تصویریست که میتواند محصول عناصری باشد که از جمله ی آن ها می توان به صور خیال، سبک های زبانی، ادبی و فکری، تضادها و موارد بسیار دیگر اشاره کرد. این که هر یک از شاعران در اشعارشان چه مضامینی را با چه مشخصه هایی به تصویر کشیده اند، اهمیت بسیاری دارد. شاید بزرگنمایی مهم ترین عاملیست که به سخن تأثیر جادویی می بخشد؛ یعنی چیزی را بزرگتر از آنچه هست نشان دادن برای قدرت تأثیر بخشیدن به کلام. در ادب فارسی،  آرایه ی مبالغه نخستین بار در کتاب ترجمان البلاغه بیان شده است.

اغراق آمیز,اغراق آمیزی,اغراقاغراق از شیوه‌های بیانی متداول در ادب فارسی و تازی و از عناصر اصلی سازندۀ حماسه است

انواع اغراق

محمد فشارکی در کتاب« نقد بدیع» از دو نوع اغراق علاوه بر اغراق عادی، سخن می گوید:" اغراق کنایی و اغراق تشبیهی."« دقت کنید که اغراق معمولاً نتیجه ی تشبیه ها،  استعاره ها و کنایه است.

>> اغراق کنایی

از بهر بوسه ای ز لبش جان همی دهم ••• اینم همی ستاند و آنم نمی دهد( حافظ)

>> اغراق تشبیهی

هست طومار دل من به درازای ابد ••• برنوشته ز سرش تا سوی پایان تو مرو( مولوی)

بیان اغراق آمیز وسعت بی کرانه ی دل مولانا که از سر تا بن آن نوشته است:« تو مرو».

اهمیت و ارزش اغراق

در شعر، ارزش بزرگنمایی یک واقعیت آنجاست که شعر، هنر تجسم بخشیدن به عواطف با ابزار زبان است. پس زمانی که عاطفه ای نظیر شادی،  عشق،  نفرت و... شدت و غلیان یافته باشد یاری گرفتن از اغراق، بهترین وسیله ی تجسم بخشیدن به اینگونه عواطف است. اغراق از صنایع بدیع معنوی به شمار میرود و از اهمیت فوق العاده ای در گذشته برخوردار بوده، بگونه ای که کمتر شعری از این صنعت خالی است. گاهی وقت ها استفاده از این صنعت آنچنان با افراط همراه میشود که به ترک ادب شرعی در مواردی منجر شده است:

صواب کرد که پیدا نکرد دو جهان ••• یگانه ایزد دادار بی نظیر و همال

وگرنه هر دو جهان را کف تو بخشیدی ••• امید بنده نماندی به ایزد متعال( قنبری)

حماسه، عرصه ی گسترده ی صنعت اغراق بوده و از مختصات آن به حساب می آید؛ بگونه ای که عده ای بر این باورند که نباید به صنعت اغراق اطلاق کرد چونکه ، فردی مافوق بشر در حماسه قهرمان است و از این جهت رفتار و کردار او غیرطبیعی است.

کارآیی اغراق

اغراق، مانند تناسب و مراعات نظیر است یا بعبارتی تشبیه، جزء ذات سخن ادبی است و کم تر اتفاق می افتد که سخن ادبی نظم یا نثر از این نوع صنایع خالی باشد، مخصوصا در اثر حماسی مبالغه و اغراق، ارزش بسیار بالایی دارد. مبالغه و اغراق جزء ذات آثار حماسی به شمار میرود و به عبارت دیگر از مختصات آثار حماسی می باشد. علاوه بر آثار حماسی در قصیده که قالبی حماسی است، مبالغه فراوان دیده می شود.

اغراق,اغراق در حماسه,اغراق کردنشاعران ایرانی، به نسبت، بیش از شاعران عرب به اغراق توجه داشته‌اند

مثال اغراق در ادبیات غنایی و عاشقانه سعدی و حافظ:

بگذار تا بگریم چون ابر در بهاران/  كز سنگ ناله خیزد وقت وداع یاران( سعدی)

مانند ابر بهار گریستن و گریه ی درد آلودی که حتا سنگ را هم به ناله وا می دارد، بیانی آمیخته به اغراق است

هر شبنمی در این ره، صد بحر آتشین است/ دردا كه این معما شرح و بیان ندارد( حافظ)

قطره ی ناچیز شبنم را در راه عشق، صد دریای آتشین تصّور کردن؛ بیانی اغراق‌امیز است

گردآوری: بخش فرهنگ و اندیشه سرپوش

  • 16
  • 2
۵۰%
نظر شما چیست؟
انتشار یافته: ۰
در انتظار بررسی:۰
غیر قابل انتشار: ۰
جدیدترین
قدیمی ترین
مشاهده کامنت های بیشتر
بزرگمهر بختگان زندگینامه بزرگمهر بختگان حکیم بزرگ ساسانی

تاریخ تولد: ۱۸ دی ماه د ۵۱۱ سال پیش از میلاد

محل تولد: خروسان

لقب: بزرگمهر

حرفه: حکیم و وزیر

دوران زندگی: دوران ساسانیان، پادشاهی خسرو انوشیروان

ادامه
صبا آذرپیک بیوگرافی صبا آذرپیک روزنامه نگار سیاسی و ماجرای دستگیری وی

تاریخ تولد: ۱۳۶۰

ملیت: ایرانی

نام مستعار: صبا آذرپیک

حرفه: روزنامه نگار و خبرنگار گروه سیاسی روزنامه اعتماد

آغاز فعالیت: سال ۱۳۸۰ تاکنون

ادامه
یاشار سلطانی بیوگرافی روزنامه نگار سیاسی؛ یاشار سلطانی و حواشی وی

ملیت: ایرانی

حرفه: روزنامه نگار فرهنگی - سیاسی، مدیر مسئول وبگاه معماری نیوز

شغل های دولتی: کاندید انتخابات شورای شهر تهران سال ۱۳۹۶

حزب سیاسی: اصلاح طلب

یاشار سلطانیبیوگرافی یاشار سلطانی

ادامه
زندگینامه امام زاده صالح زندگینامه امامزاده صالح تهران و محل دفن ایشان

نام پدر: اما موسی کاظم (ع)

محل دفن: تهران، شهرستان شمیرانات، شهر تجریش

تاریخ تاسیس بارگاه: قرن پنجم هجری قمری

روز بزرگداشت: ۵ ذیقعده

زندگینامه امامزاده صالح

باورها و اعتقادات مذهبی، نقشی پررنگ در شکل گیری فرهنگ و هویت ایرانیان داشته است. احترام به سادات و نوادگان پیامبر اکرم (ص) از جمله این باورهاست. از این رو، در طول تاریخ ایران، امامزادگان همواره به عنوان واسطه های فیض الهی و امامان معصوم (ع) مورد توجه مردم قرار داشته اند. آرامگاه این بزرگواران، به اماکن زیارتی تبدیل شده و مردم برای طلب حاجت، شفا و دفع بلا به آنها توسل می جویند.

ادامه
شاه نعمت الله ولی زندگینامه شاه نعمت الله ولی؛ عارف نامدار و شاعر پرآوازه

تاریخ تولد: ۷۳۰ تا ۷۳۱ هجری قمری

محل تولد: کوهبنان یا حلب سوریه

حرفه: شاعر و عارف ایرانی

دیگر نام ها: شاه نعمت‌الله، شاه نعمت‌الله ولی، رئیس‌السلسله

آثار: رساله‌های شاه نعمت‌الله ولی، شرح لمعات

درگذشت: ۸۳۲ تا ۸۳۴ هجری قمری

ادامه
آپولو سایوز ماموریت آپولو سایوز؛ دست دادن در فضا

ایده همکاری فضایی میان آمریکا و شوروی، در بحبوحه رقابت های فضایی دهه ۱۹۶۰ مطرح شد. در آن دوران، هر دو ابرقدرت در تلاش بودند تا به دستاوردهای فضایی بیشتری دست یابند. آمریکا با برنامه فضایی آپولو، به دنبال فرود انسان بر کره ماه بود و شوروی نیز برنامه فضایی سایوز را برای ارسال فضانورد به مدار زمین دنبال می کرد. با وجود رقابت های موجود، هر دو کشور به این نتیجه رسیدند که برقراری همکاری در برخی از زمینه های فضایی می تواند برایشان مفید باشد. ایمنی فضانوردان، یکی از دغدغه های اصلی به شمار می رفت. در صورت بروز مشکل برای فضاپیمای یکی از کشورها در فضا، امکان نجات فضانوردان توسط کشور دیگر وجود نداشت.

مذاکرات برای انجام ماموریت مشترک آپولو سایوز، از سال ۱۹۷۰ آغاز شد. این مذاکرات با پیچیدگی های سیاسی و فنی همراه بود. مهندسان هر دو کشور می بایست بر روی سیستم های اتصال فضاپیماها و فرآیندهای اضطراری به توافق می رسیدند. موفقیت ماموریت آپولو سایوز، نیازمند هماهنگی و همکاری نزدیک میان تیم های مهندسی و فضانوردان آمریکا و شوروی بود. فضانوردان هر دو کشور می بایست زبان یکدیگر را فرا می گرفتند و با سیستم های فضاپیمای طرف مقابل آشنا می شدند.

فضاپیماهای آپولو و سایوز

ماموریت آپولو سایوز، از دو فضاپیمای کاملا متفاوت تشکیل شده بود:

ادامه
نیلوفر اردلان بیوگرافی نیلوفر اردلان؛ سرمربی فوتسال و فوتبال بانوان ایران

چکیده بیوگرافی نیلوفر اردلان

نام کامل: نیلوفر اردلان

تاریخ تولد: ۸ خرداد ۱۳۶۴

محل تولد: تهران 

حرفه: بازیکن سابق فوتبال و فوتسال، سرمربی تیم ملی فوتبال و فوتسال بانوان

سال های فعالیت: ۱۳۸۵ تاکنون

قد: ۱ متر و ۷۲ سانتی متر

ادامه
حمیدرضا آذرنگ بیوگرافی حمیدرضا آذرنگ؛ بازیگر سینما و تلویزیون ایران

چکیده بیوگرافی حمیدرضا آذرنگ

نام کامل: حمیدرضا آذرنگ

تاریخ تولد: تهران

محل تولد: ۲ خرداد ۱۳۵۱ 

حرفه: بازیگر، نویسنده، کارگردان و صداپیشه

تحصیلات: روان‌شناسی بالینی از دانشگاه آزاد رودهن 

ادامه
محمدعلی جمال زاده بیوگرافی محمدعلی جمال زاده؛ پدر داستان های کوتاه فارسی

تاریخ تولد: ۲۳ دی ۱۲۷۰

محل تولد: اصفهان، ایران

حرفه: نویسنده و مترجم

سال های فعالیت: ۱۳۰۰ تا ۱۳۴۴

درگذشت: ۲۴ دی ۱۳۷۶

آرامگاه: قبرستان پتی ساکونه ژنو

ادامه

حکایت های اسرار التوحید اسرار التوحید یکی از آثار برجسته ادبیات فارسی است که سرشار از پند و موعضه و داستان های زیبا است. این کتاب به نیمه ی دوم قرن ششم هجری  مربوط می باشد و از لحاظ نثر فارسی و عرفانی بسیار حائز اهمیت است. در این مطلب از سرپوش تعدادی از حکایت های اسرار التوحید آورده شده است.

...[ادامه]
ویژه سرپوش