پنجشنبه ۱۰ خرداد ۱۴۰۳
کد مقاله: ۱۴۰۱۰۲۰۰۴۲

قالب شعر مستزاد چیست و چه کاربردی دارد؟

مستزاد,مستزاد چگونه شعری است,شعر های مستزادمستزاد در اصطلاح ادبی یکی از قالب‌های شعر پارسی است
مستزاد در پیدایش شعر نیمایی تأثير به سزایی داشته و به همین خاطر حائز اهمیت است. معنی کلمه مستزاد،" زیاد شده" است و علتی که این نام را برایش انتخاب کرده اند؛ قطعه ایست که در پایان هر مصراع، اضافه شده است.

مستزاد

معنای کلمه ی مستزاد، افزوده شده میباشد و به عنوان یکی از قالب های شعر پارسی در اصطلاح ادبی محسوب میشود. در قالب مستزاد، جمله ­ای کوتاه از نوع نثر مسجع را در آخر هر مصراعِ رباعی یا غزل و قطعه و امثال آن اضافه می کنند تا با آن مصراع از نظر معنی مرتبط باشد، ولی از نظر وزن اصلی شعر، خارج و زاید باشد. از این رو به آن مستزاد می گویند. همهٔ مصراع ها در شعری با وزن مستزاد، وزن یکسان ندارند و تنوع در چیدمان واژه ها، منطبق با وزن های گوناگون بکار رفته در شعر می باشد. در عربی به چنین قالبی، مردوف می گویند که ظاهرا برگرفته از نوعی شعر عامیانه عرب می باشد. 

تاریخچه مستزاد

نشانه ای از مستزادگویی تا دوران قبل از دورۀ سلجوقی وجود ندارد و مسعود سعد سلمان برای اولین بار از مستزاد استفاده کرد؛ همچنین مستزاد را می توان در اشعار منسوب به ابوسعید ابوالخیر تماشا کرد. زمان رواج مستزاد مانند مُسَمَط، از دوره مشروطه به بعد میباشد و برای ساختن اشعار ملی و میهنی، کاربرد داشته است.

شاعران مستزادگوی

برخی از شاعران در ادبیات فارسی، اشعاری را در قالب مستزاد سروده­ اند که از آن ها می توان به مسعود سعد سلمان، مشتاق اصفهانی، ملک الشعرای بهار، عطار، میرزادۀ عشقی، مولوی، سید اشرف الدین حسینی گیلانی( نسیم شمال) و جلال الدین همایی اشاره کرد.

شعر های مستزاد,قالب شعر مستزاد,موضوع شعر مستزادمستزاد در عربی مردوف خوانده می‌شود

انواع مستزاد

مستزاد، متشکل از سه قسم به شرح زیر میباشد :

> قسم اول:

 به آخر مصراع، مستزاد را اضافه میکنند. در شعر مولوی زیر از مستزاد استفاده شده است:

هر لحظه به شکلی بتِ عَیار بر آمد

دل بُرد و نهان شد

هر دم به لباس دگر آن یار بر آمد

گه پیر و جوان شد

گه نوح شد و کرد جهانی به دعا غرق

خود رفت به کشتی

گه گشت خلیل و به دلِ نار بر آمد

آتش گُل از آن شد

 > قسم دوم:

در قسم دوم به آخر بیت، مستزاد را اضافه می کنند که نمونه ای از آن در شعر زیر بکار رفته:

صد حلقه عنبرین بند اندر بند

دلدار ز بهر فتنه بر دوش افکند

مانند کمند

> قسم سوم:

مستزاد، بعد از یک بیت به صورت یک مصراع استفاده میشود. مانند این شعر:

هرگز دل ما از تو به کامی نرسید

وصلت چو رسید، جز به خامی نرسید

درد دل ما به دست او بازت داد

هرگز نفسی به پیش ما ننشستی

کاندر پَیَت از خانه غلامی نرسید

برخیز و بیا که خواجه آوازت داد

موضوع مستزاد

در مرثیه های مذهبی و شعرهای سیاسی از مستزاد استفاده می شود. همچنین مستزاد، کاربرد کمتری در موضوعات عارفانه و غزل دارد. از این قالب شعری در دوران معاصر برای موضوع های اجتماعی، سیاسی، فرهنگی و انتقادی به کار می رفت.

ویژگی قطعات مستزاد

- وزن قطعه های اضافه شده به مصراع یا بیت، تفاوت هایی با وزن خود مصراع یا بیت دارد، اما قسمتی از همان شعر محسوب میشود.

- باتوجه به یکسان بودن وزن قطعات مستزاد، این نکته را در نظر داشته باشید که وزنشان از وزن اصلی شعر، کم تر است.

- قطعات مستزاد، درواقع معنای شعر را تکمیل می کنند با این که خودشان دارای معنای مستقلی هستند.

- قطعات مستزاد در قافیه میتوانند پیرو مصراع اصلی یا متفاوت از آن باشند.

مستزاد موقوف

مستزاد دیگری تحت عنوان مستزاد موقوف وجود دارد که معنی بیت آورده شده وابسته به معنی بیت بعد و مستزاد میباشد و معنی بیت به اصطلاح، به کلمات اضافه شده پس از آن وابسته است و درواقع با آن ها تکمیل می شود. در ادامه با نمونه ای از مستزاد موقوف در شعر امیرخسرو دهلوی آشنا شوید:

تا خط معنبر از رُخت بیرون جست

از باده اشک خویش هر عاشق مست

رخ گلگون کرد

در جوی جمال تو مگر آب نماند

کان سبزه که زیر آب بودی، پیوست

سر بیرون کرد

ویژگی قطعات مستزاد,مستزاد چیست,شاعران مستزادگویمستزاد در لغت به معنای افزوده شده است

گردآوری: بخش فرهنگ و اندیشه سرپوش

  • 12
  • 4
۵۰%
همه چیز درباره
نظر شما چیست؟
انتشار یافته: ۰
در انتظار بررسی:۰
غیر قابل انتشار: ۰
جدیدترین
قدیمی ترین
مشاهده کامنت های بیشتر
علی عسکری بیوگرافی علی عسکری سیاستمدار ایرانی

تاریخ تولد: ۱۳۳۷

محل تولد: دهق، اصفهان

حرفه: سیاستمدار، نظامی، مدیر ارشد اجرایی، مدیر عامل شرکت صنایع پتروشیمی خلیج فارس

آغاز فعالیت: ۱۳۶۲ تاکنون

تحصیلات: کارشناسی مهندسی برق - الکترونیک، کارشناسی ارشد مدیریت، دکتری مهندسی صنایع - سیستم و بهره‌وری

ادامه
عبدالله دوم پادشاه اردن بیوگرافی عبدالله دوم پادشاه اردن به همراه عکس های خانواده اش

تاریخ تولد: ۳۰ ژانویه ۱۹۶۲ (۶۲ ساله)

محل تولد: عمان، اردن

سمت: پادشاه اردن (از سال ۱۹۹۹)

تاجگذاری: ۹ ژوئن ۲۰۰۰

ولیعهد: حسین بن عبدالله دوم

همسر: رانیا عبدالله (ازدواج ۱۹۹۳)

ادامه
زندگینامه امامزاده داوود زندگینامه امامزاده داوود در تهران

عنوان شده است که ایشان همراه با برخی از بستگان خود در همراه با امام رضا به ایران می آیند اما در منطقه شمال غربی تهران به شهادت رسیدند. مرقد ایشان در زمان صفویه ساخته شد و سپس در زمان فتحعلی شاه گسترش پیدا کرد. 

دلیل مرگ این امامزاده را به صورت دقیق نمی دانند اما براساس روایات بومیان آن منطقه مشخص می شود که وی همزمان با بستگان خود به همراه امام رضا به ایران می آیند که همزمان با امام ایشان نیز به شهادت رسیدند و سال شهادت را نیز به سال ۴۸۰ هجری قمری نسبت داده اند، البته باز هم باید اشاره کرد که این تاریخ دقیق نیست و تنها براساس شواهد محاسبه شده است. 

براساس آنچه مردم محلی می گویند، امامزاده داوود در آبادی کیگا که در نزدیکی روستای کن قرار دارد، شهید شده، همجنین برخی می گویند وی با همدستی فردی به اسم نجیم گبر و یکی از درویش های روستا به شهادت رسیده است. ز منظر دیگر قاتل این حضرت شخصی به نام محمود فرح‌زادی می باشد.

ادامه
کاظم نوربخش بیوگرافی کاظم نوربخش بازیگر کمدین ایرانی

تاریخ تولد: ۱ مهر ۱۳۵۵

محل تولد: بیجار، کردستان، ایران

حرفه: بازیگر

آغاز فعالیت: ۱۳۷۰ تاکنون

تحصیلات: دیپلم انسانی

ادامه
جیمی ولز بیوگرافی جیمی ولز نابغه پشت ویکی پدیا

تاریخ تولد: ۷ اوت ۱۹۶۶

محل تولد: هانتسویل، آلاباما، ایالات متحده آمریکا

ملیت: آمریکایی، بریتانیایی

حرفه: موسس بنیاد ویکی مدیا

ثروت: ۱/۵ میلیون دلار

ادامه
مینا ساداتی بیوگرافی مینا ساداتی بازیگر سینما و تلویزیون ایران

تاریخ تولد: ۱۰ آذر ۱۳۶۰

محل تولد: کاشان، ایران

حرفه: بازیگر سینما، تلویزیون

تحصیلات: فوق لیسانس گرافیک از دانشگاه هنرهای زیبای تهران

آغاز فعالیت: ۱۳۸۶ تاکنون

ادامه
شاه نعمت الله ولی شاه نعمت الله ولی؛ عارف نامدار و شاعر پرآوازه ایرانی

تاریخ تولد: ۱۴ ربیع الاول۷۳۱ هجری قمری

محل تولد: کوهبنان یا حلب سوریه

نام های دیگر: شاه نعمت‌الله، شاه نعمت‌الله ولی، رئیس‌السلسله

پیشه: فلسفه و تصوف

مکتب: عارف و تصوف

آثار: شرح لمعات، رساله‌های شاه نعمت‌الله ولی

ادامه
محمدرضا احمدی بیوگرافی محمدرضا احمدی؛ مجری و گزارشگری ورزشی تلویزیون

تاریخ تولد: ۵ دی ۱۳۶۱

محل تولد: تهران

حرفه: مجری تلویزیون

شروع فعالیت: سال ۱۳۸۲ تاکنون

تحصیلات: کارشناسی حسابداری و تحصیل در رشته مدیریت ورزشی 

ادامه
رضا داوودنژاد بیوگرافی مرحوم رضا داوودنژاد

تاریخ تولد: ۲۹ اردیبهشت ۱۳۵۹

محل تولد: تهران

حرفه: بازیگر

شروع فعالیت: ۱۳۶۵ تا ۱۴۰۲

تحصیلات: دیپلم علوم انسانی

درگذشت: ۱۳ فروردین ۱۴۰۳

ادامه

انواع ضرب المثل درباره امانت داری ضرب المثل ها ابزار ارزشمندی برای انتقال مفاهیم مهم اجتماعی و اخلاقی به نسل های بعدی هستند. انواع ضرب المثل درباره امانت داری نیز از این قاعده مستثنی نیستند و طی قرن ها، اهمیت حفظ امانت و درستی در روابط انسانی را به ما گوشزد کرده اند.

...[ادامه]
ویژه سرپوش