دوشنبه ۱۳ تیر ۱۴۰۱
کد مقاله: ۱۴۰۱۰۲۰۰۴۲

قالب شعر مستزاد چیست و چه کاربردی دارد؟

مستزاد,مستزاد چگونه شعری است,شعر های مستزادمستزاد در اصطلاح ادبی یکی از قالب‌های شعر پارسی است
مستزاد در پیدایش شعر نیمایی تأثير به سزایی داشته و به همین خاطر حائز اهمیت است. معنی کلمه مستزاد،" زیاد شده" است و علتی که این نام را برایش انتخاب کرده اند؛ قطعه ایست که در پایان هر مصراع، اضافه شده است.

مستزاد

معنای کلمه ی مستزاد، افزوده شده میباشد و به عنوان یکی از قالب های شعر پارسی در اصطلاح ادبی محسوب میشود. در قالب مستزاد، جمله ­ای کوتاه از نوع نثر مسجع را در آخر هر مصراعِ رباعی یا غزل و قطعه و امثال آن اضافه می کنند تا با آن مصراع از نظر معنی مرتبط باشد، ولی از نظر وزن اصلی شعر، خارج و زاید باشد. از این رو به آن مستزاد می گویند. همهٔ مصراع ها در شعری با وزن مستزاد، وزن یکسان ندارند و تنوع در چیدمان واژه ها، منطبق با وزن های گوناگون بکار رفته در شعر می باشد. در عربی به چنین قالبی، مردوف می گویند که ظاهرا برگرفته از نوعی شعر عامیانه عرب می باشد. 

تاریخچه مستزاد

نشانه ای از مستزادگویی تا دوران قبل از دورۀ سلجوقی وجود ندارد و مسعود سعد سلمان برای اولین بار از مستزاد استفاده کرد؛ همچنین مستزاد را می توان در اشعار منسوب به ابوسعید ابوالخیر تماشا کرد. زمان رواج مستزاد مانند مُسَمَط، از دوره مشروطه به بعد میباشد و برای ساختن اشعار ملی و میهنی، کاربرد داشته است.

شاعران مستزادگوی

برخی از شاعران در ادبیات فارسی، اشعاری را در قالب مستزاد سروده­ اند که از آن ها می توان به مسعود سعد سلمان، مشتاق اصفهانی، ملک الشعرای بهار، عطار، میرزادۀ عشقی، مولوی، سید اشرف الدین حسینی گیلانی( نسیم شمال) و جلال الدین همایی اشاره کرد.

شعر های مستزاد,قالب شعر مستزاد,موضوع شعر مستزادمستزاد در عربی مردوف خوانده می‌شود

انواع مستزاد

مستزاد، متشکل از سه قسم به شرح زیر میباشد :

> قسم اول:

 به آخر مصراع، مستزاد را اضافه میکنند. در شعر مولوی زیر از مستزاد استفاده شده است:

هر لحظه به شکلی بتِ عَیار بر آمد

دل بُرد و نهان شد

هر دم به لباس دگر آن یار بر آمد

گه پیر و جوان شد

گه نوح شد و کرد جهانی به دعا غرق

خود رفت به کشتی

گه گشت خلیل و به دلِ نار بر آمد

آتش گُل از آن شد

 > قسم دوم:

در قسم دوم به آخر بیت، مستزاد را اضافه می کنند که نمونه ای از آن در شعر زیر بکار رفته:

صد حلقه عنبرین بند اندر بند

دلدار ز بهر فتنه بر دوش افکند

مانند کمند

> قسم سوم:

مستزاد، بعد از یک بیت به صورت یک مصراع استفاده میشود. مانند این شعر:

هرگز دل ما از تو به کامی نرسید

وصلت چو رسید، جز به خامی نرسید

درد دل ما به دست او بازت داد

هرگز نفسی به پیش ما ننشستی

کاندر پَیَت از خانه غلامی نرسید

برخیز و بیا که خواجه آوازت داد

موضوع مستزاد

در مرثیه های مذهبی و شعرهای سیاسی از مستزاد استفاده می شود. همچنین مستزاد، کاربرد کمتری در موضوعات عارفانه و غزل دارد. از این قالب شعری در دوران معاصر برای موضوع های اجتماعی، سیاسی، فرهنگی و انتقادی به کار می رفت.

ویژگی قطعات مستزاد

- وزن قطعه های اضافه شده به مصراع یا بیت، تفاوت هایی با وزن خود مصراع یا بیت دارد، اما قسمتی از همان شعر محسوب میشود.

- باتوجه به یکسان بودن وزن قطعات مستزاد، این نکته را در نظر داشته باشید که وزنشان از وزن اصلی شعر، کم تر است.

- قطعات مستزاد، درواقع معنای شعر را تکمیل می کنند با این که خودشان دارای معنای مستقلی هستند.

- قطعات مستزاد در قافیه میتوانند پیرو مصراع اصلی یا متفاوت از آن باشند.

مستزاد موقوف

مستزاد دیگری تحت عنوان مستزاد موقوف وجود دارد که معنی بیت آورده شده وابسته به معنی بیت بعد و مستزاد میباشد و معنی بیت به اصطلاح، به کلمات اضافه شده پس از آن وابسته است و درواقع با آن ها تکمیل می شود. در ادامه با نمونه ای از مستزاد موقوف در شعر امیرخسرو دهلوی آشنا شوید:

تا خط معنبر از رُخت بیرون جست

از باده اشک خویش هر عاشق مست

رخ گلگون کرد

در جوی جمال تو مگر آب نماند

کان سبزه که زیر آب بودی، پیوست

سر بیرون کرد

ویژگی قطعات مستزاد,مستزاد چیست,شاعران مستزادگویمستزاد در لغت به معنای افزوده شده است

گردآوری: بخش فرهنگ و اندیشه سرپوش

  • 12
  • 4
۵۰%
همه چیز درباره
نظر شما چیست؟
انتشار یافته: ۰
در انتظار بررسی:۰
غیر قابل انتشار: ۰
جدیدترین
قدیمی ترین
مشاهده کامنت های بیشتر
سعید صادقی,بیوگرافی سعید صادقی فوتبالیست,عکس های سعید صادقی بیوگرافی سعید صادقی فوتبالیست ایرانی (+ تصاویر)

ملیت:ایرانی

محل تولد:ساری

پیشه:بازیکن فوتبال – عضو تیم ملی فوتبال ایران

پست:هافبک

پا:راست

تاریخ تولد:۵ اردیبهشت ۱۳۷۳

ادامه
الکساندر نوری,بیوگرافی الکساندر نوری,عکس الکساندر نوری بیوگرافی الکساندر نوری اولین سرمربی ایرانی در بوندس لیگا (+ تصاویر)

زاده:۲۹ مرداد ۱۳۵۸

زادگاه:شهر بوکستهوده آلمان

پیشه:سرمربی و فوتبالیست

وضعیت تاهل:متاهل

ملیت:آلمانی

ادامه
علی شادمان,بیوگرافی علی شادمان,زندگی نامه علی شادمان بیوگرافی علی شادمان، بازیگر سینمای ایران (+ تصاویر)

زاده:۴ آذر ۱۳۷۵

زادگاه:ایلام

پیشه:بازیگر 

ملیت:ایرانی

تحصیلات:لیسانس رشته کارگردانی

ادامه
حامد سلطانی,بیوگرافی حامد سلطانی,حامد سلطانی مجری بیوگرافی حامد سلطانی و ماجرای فوت همسرش درتصادف (+ تصاویر)

متولد:۱۳ شهریور ۱۳۶۷ 

زادگاه:مشهد

زمینه فعالیت:تلویزیون

پیشه:مجری

مدرک تحصیلی:گرافیک

همسر:مرحوم فائزه صفری

ادامه
سعید عزت اللهی در کنار کارلوس کیروش,زندگی نامه سعید عزت اللهی,رابطه ترلان پروانه و سعید عزت اللهی بیوگرافی سعید عزت اللهی؛ بازیکن پرسپولیس و تیم ملی ایران

تاریخ تولد: ۱۰ مهر ۱۳۷۵

محل تولد: ایران، بندر انزلی

حرفه: فوتبالیست

پست: هافبک میانی

قد: ۱۹۰ سانتی متر

ادامه
زندگینامه مارتا استوارت,سن مارتا استوارت,برنامه آشپزی مارتا استوارت بیوگرافی مارتا استوارت؛اولین زن میلیارد خانه دار

تاریخ تولد: ۳ آگوست ۱۹۴۱

محل تولد: نیوجرسی

نام همسر: اندی استورات

ملیت: آمریکایی

حرفه: میلیارد، سرمایه گذار، نویسنده

ادامه
عکس های محمدرضا اخباری,بیوگرافی محمدرضا اخباری,محمدرضا اخباری فوتبالیست بیوگرافی محمدرضا اخباری دروازه بان ایرانی

تاریخ تولد: ۲۶ بهمن ۱۳۷۱ معادل ۱۵ فوریه ۱۹۹۳

محل تولد: ایران، اصفهان

قد: ۱۹۰ سانتی متر

وزن: ۸۷ کیلوگرم

سمت: دروازه بان تیم تراکتور

ادامه
عکس حضرت علی اصغر,حضرت علی اصغر ع,حضرت علی اصغر زندگی نامه حضرت علی اصغر؛ نوزاد شش ماهه امام حسین

محل تولد: مدینه، حجاز

درگذشت: ۱۰ محرم ۶۱ ه‍.ق

محل شهادت: کربلا، عراق

مدفن: حرم حسین بن علی

نام پدر: حسین بن علی

نام مادر: رباب بنت امرئ القیس

ادامه
بیوگرافی بهرام عین اللهی,دکتر بهرام عین اللهی,دکتر بهرام عین‌اللهی بیوگرافی بهرام عین اللهی؛ وزیر بهداشت دولت سیزدهم

زاده: ۱۰ بهمن ۱۳۳۷

سمت: وزیر بهداشت، درمان و آموزش پزشکی

شروع فعالیت : ۳ شهریور ۱۴۰۰

ملیت: ایرانی

محل تحصیل: دانشگاه علوم پزشکی اصفهان

دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی

ادامه

داستان های کوتاه از نویسندگان بزرگ در اوایل قرن نوزدهم، نخستین داستان های کوتاه نوشته شدند. داستان کوتاه به مانند دریچه ای بر روی زندگی شخصیت یا شخصیت هایی باز می شود و خواننده میتواند از این دریچه به اتفاق های رخ داده برای مدت کوتاهی نگاه کند.

...[ادامه]
ویژه سرپوش