پنجشنبه ۱۷ آذر ۱۴۰۱
کد مقاله: ۱۴۰۱۰۲۰۰۴۲

قالب شعر مستزاد چیست و چه کاربردی دارد؟

مستزاد,مستزاد چگونه شعری است,شعر های مستزادمستزاد در اصطلاح ادبی یکی از قالب‌های شعر پارسی است
مستزاد در پیدایش شعر نیمایی تأثير به سزایی داشته و به همین خاطر حائز اهمیت است. معنی کلمه مستزاد،" زیاد شده" است و علتی که این نام را برایش انتخاب کرده اند؛ قطعه ایست که در پایان هر مصراع، اضافه شده است.

مستزاد

معنای کلمه ی مستزاد، افزوده شده میباشد و به عنوان یکی از قالب های شعر پارسی در اصطلاح ادبی محسوب میشود. در قالب مستزاد، جمله ­ای کوتاه از نوع نثر مسجع را در آخر هر مصراعِ رباعی یا غزل و قطعه و امثال آن اضافه می کنند تا با آن مصراع از نظر معنی مرتبط باشد، ولی از نظر وزن اصلی شعر، خارج و زاید باشد. از این رو به آن مستزاد می گویند. همهٔ مصراع ها در شعری با وزن مستزاد، وزن یکسان ندارند و تنوع در چیدمان واژه ها، منطبق با وزن های گوناگون بکار رفته در شعر می باشد. در عربی به چنین قالبی، مردوف می گویند که ظاهرا برگرفته از نوعی شعر عامیانه عرب می باشد. 

تاریخچه مستزاد

نشانه ای از مستزادگویی تا دوران قبل از دورۀ سلجوقی وجود ندارد و مسعود سعد سلمان برای اولین بار از مستزاد استفاده کرد؛ همچنین مستزاد را می توان در اشعار منسوب به ابوسعید ابوالخیر تماشا کرد. زمان رواج مستزاد مانند مُسَمَط، از دوره مشروطه به بعد میباشد و برای ساختن اشعار ملی و میهنی، کاربرد داشته است.

شاعران مستزادگوی

برخی از شاعران در ادبیات فارسی، اشعاری را در قالب مستزاد سروده­ اند که از آن ها می توان به مسعود سعد سلمان، مشتاق اصفهانی، ملک الشعرای بهار، عطار، میرزادۀ عشقی، مولوی، سید اشرف الدین حسینی گیلانی( نسیم شمال) و جلال الدین همایی اشاره کرد.

شعر های مستزاد,قالب شعر مستزاد,موضوع شعر مستزادمستزاد در عربی مردوف خوانده می‌شود

انواع مستزاد

مستزاد، متشکل از سه قسم به شرح زیر میباشد :

> قسم اول:

 به آخر مصراع، مستزاد را اضافه میکنند. در شعر مولوی زیر از مستزاد استفاده شده است:

هر لحظه به شکلی بتِ عَیار بر آمد

دل بُرد و نهان شد

هر دم به لباس دگر آن یار بر آمد

گه پیر و جوان شد

گه نوح شد و کرد جهانی به دعا غرق

خود رفت به کشتی

گه گشت خلیل و به دلِ نار بر آمد

آتش گُل از آن شد

 > قسم دوم:

در قسم دوم به آخر بیت، مستزاد را اضافه می کنند که نمونه ای از آن در شعر زیر بکار رفته:

صد حلقه عنبرین بند اندر بند

دلدار ز بهر فتنه بر دوش افکند

مانند کمند

> قسم سوم:

مستزاد، بعد از یک بیت به صورت یک مصراع استفاده میشود. مانند این شعر:

هرگز دل ما از تو به کامی نرسید

وصلت چو رسید، جز به خامی نرسید

درد دل ما به دست او بازت داد

هرگز نفسی به پیش ما ننشستی

کاندر پَیَت از خانه غلامی نرسید

برخیز و بیا که خواجه آوازت داد

موضوع مستزاد

در مرثیه های مذهبی و شعرهای سیاسی از مستزاد استفاده می شود. همچنین مستزاد، کاربرد کمتری در موضوعات عارفانه و غزل دارد. از این قالب شعری در دوران معاصر برای موضوع های اجتماعی، سیاسی، فرهنگی و انتقادی به کار می رفت.

ویژگی قطعات مستزاد

- وزن قطعه های اضافه شده به مصراع یا بیت، تفاوت هایی با وزن خود مصراع یا بیت دارد، اما قسمتی از همان شعر محسوب میشود.

- باتوجه به یکسان بودن وزن قطعات مستزاد، این نکته را در نظر داشته باشید که وزنشان از وزن اصلی شعر، کم تر است.

- قطعات مستزاد، درواقع معنای شعر را تکمیل می کنند با این که خودشان دارای معنای مستقلی هستند.

- قطعات مستزاد در قافیه میتوانند پیرو مصراع اصلی یا متفاوت از آن باشند.

مستزاد موقوف

مستزاد دیگری تحت عنوان مستزاد موقوف وجود دارد که معنی بیت آورده شده وابسته به معنی بیت بعد و مستزاد میباشد و معنی بیت به اصطلاح، به کلمات اضافه شده پس از آن وابسته است و درواقع با آن ها تکمیل می شود. در ادامه با نمونه ای از مستزاد موقوف در شعر امیرخسرو دهلوی آشنا شوید:

تا خط معنبر از رُخت بیرون جست

از باده اشک خویش هر عاشق مست

رخ گلگون کرد

در جوی جمال تو مگر آب نماند

کان سبزه که زیر آب بودی، پیوست

سر بیرون کرد

ویژگی قطعات مستزاد,مستزاد چیست,شاعران مستزادگویمستزاد در لغت به معنای افزوده شده است

گردآوری: بخش فرهنگ و اندیشه سرپوش

  • 12
  • 4
۵۰%
همه چیز درباره
نظر شما چیست؟
انتشار یافته: ۰
در انتظار بررسی:۰
غیر قابل انتشار: ۰
جدیدترین
قدیمی ترین
مشاهده کامنت های بیشتر
ابوالفضل پورعرب,بیوگرافی ابوالفضل پورعرب,زندگینامه ابوالفضل پورعرب بیوگرافی ابوالفضل پورعرب و فعالیت های او (+ تصاویر)

زمینه فعالیت:تئاتر، سینما، تلویزیون

پیشه:بازیگر

متولد:۱ تیر ۱۳۴۰

زادگاه:تهران

ملیت:ایرانی

قد:۱۷۵ سانتیمتر

ادامه
وریا غفوری,بیوگرافی وریا غفوری,عکس وریا غفوری بیوگرافی وریا غفوری، فوتبالیست مشهور ایرانی (+ تصاویر)

تاریخ متولد :۲۹  شهریور ۱۳۶۶

محل تولد:کردستان

ملیت:ایران

پست :مدافع، هافبک

قد:۱۷۸ سانتیمتر

ادامه
افسانه بایگان,بیوگرافی افسانه بایگان,عکس افسانه بایگان بیوگرافی افسانه بایگان بازیگر و ماجرای کشف حجابش (+ تصاویر)

تاریخ تولد:۱۳۴۰/۱۰/۲۶

محل تولد:تهران

ملیت:ایرانی

وضعیت تاهل:متاهل

پیشه:هنرپیشه

ادامه
میریام فارس,بیوگرافی میریام فارس,میریام فارس خواننده لبنانی بیوگرافی میریام فارس خواننده، رقاص و بازیگر لبنانی (+ تصاویر)

متولد:۳ مهٔ ۱۹۸۳ روستای كفر شلال٫ جنوب لبنان

ملیت:لبنانی

سبک( ها):پاپ عربی

حرفه( ها):خواننده، رقاص، بازیگر

زمینهٔ فعالیت:موسیقی

ادامه
داوود عابدی,بیوگرافی داوود عابدی,داوود عابدی مجری بیوگرافی داوود عابدی، گوینده و مجری سابق صدا و سیمای ایران (+ تصاویر)

زاده:یک تیر ۱۳۵۴

زادگاه:تهران

تحصیلات:کارشناسی روزنامه نگاری

پیشه:مجری و گوینده خبر

ملیت:ایرانی

ادامه
سحر زکریا,بیوگرافی سحر زکریا,عکس سحر زکریا بیوگرافی سحر زکریا و ماجرای کشف حجابش (+ تصاویر)

زمینه فعالیت:بازیگر

تولد:۲۸ آذر ۱۳۵۲

محل تولد:اراک 

ملیت:ایرانی

وضعیت تاهل: مجرد

ادامه
المیرا شریفی مقدم,عکس المیرا شریفی,تصاویر خانم المیرا شریفی مقدم المیرا شریفی مقدم، گوینده و مجری ایرانی (+تصاویر خانوادگی)

سال تولد:۱۳۶۰

محل تولد:تبریز

تحصیلات:دانشجوی رشته میکروبیولوژی

پیشه:گویندگی خبر

ملیت:ایرانی

وضعیت تاهل:متاهل

ادامه
کتانه افشاری نژاد,بیوگرافی کتانه افشاری نژاد,زندگینامه کتانه افشاری نژاد بیوگرافی کتانه افشاری نژاد، بازیگر سینما و تئاتر (+ تصاویر)

تاریخ تولد:۳ مرداد ۱۳۵۲

محل تولد:تهران

فعالیت:بازیگر و گوینده

سالهای فعالیت:۱۳۷۰- تاکنون

ملیت:ایرانی

ادامه
شقایق دهقان,بیوگرافی شقایق دهقان,عکس شقایق دهقان بیوگرافی شقایق دهقان بازیگر و نویسندهٔ ایرانی (+ تصاویر)

زاده:۴ اسفند ۱۳۵۷

زادگاه:آلمان

وضعیت تاهل:متاهل

ملیت:ایرانی

سمت:بازیگر و نویسندهٔ ایرانی

ادامه

ضرب المثل درباره زبان در زبان فارسی، ضرب المثل ها کاربرد بسیاری دارند بگونه ای که در آثار ادبی نویسندگان و شعرا و در بین مردم در زبان محاوره مورد استفاده قرار میگیرد. در این مطلب از سرپوش چندین ضرب المثل درباره زبان انسان و همچنین یادگیری زبان جدید آورده شده است.

...[ادامه]
ویژه سرپوش