جمعه ۰۴ خرداد ۱۴۰۳
کد مقاله: ۱۴۰۱۱۰۰۰۷۶

حس آمیزی چیست ؟ (+ انواع حس‌آمیزی)

حس آمیزی,حس آمیزی چیست,مثال حس آمیزیآمیختن دو یا چند حس در کلام، حس آمیزی نامیده میشود
معمولاً حاصل یافته ها و داشته های شاعر، شعر می باشد. این یافته ها و داشته ها به تنهایی از یک حواس بهره نمی برند، بلکه شاعر باید ترکیبات و تعبیراتی برای بیان و انتقال این موارد به خواننده، بیافریند تا بر تمام حواس وی تأثّیر بگذارد. گاهی اوقات به ترکیب حواس با امور ذهنی و انتزاعی، حس آمیزی میگویند. در این مطلب از سرپوش با آرایه حس آمیزی در ادبیات آشنا خواهید شد.

حس آمیزی

حس آمیزی به آمیختن دو یا چند حس از حواس پنجگانه در کلام اطلاق میشود که این حواس، شامل بینایی، شنوایی، چشایی، بویایی و لامسه است. حس آمیزی باعث کنجکاو شدن ذهن می گردد و با ایجاد موسیقی معنوی، بر تأثیر و زیبایی سخن می افزاید. از نمونه هایی حس آمیزی در ادبیات عامیانه  می توان به عبارت های« خبر تلخ»،« قیافه بانمک» اشاره کرد که حس شنوایی و حس بینایی در آنها با حس چشایی آمیخته شده است. حواس پنج گانه، متشکل از حواسی نظیر حسّ شنوایی، حسّ بینایی، حسّ چشایی، حسّ بویایی و حسّ لامسه می باشد.

گاهی اوقات صرفا یک کلمه در حس آمیزی به یک حس خاص، مربوط میشود و کلمه دیگر به صفات پنجگانه مربوط نیست بلکه قابل درک با قوای ادراکی دیگر، نظیر فریب آبی رنگ میشود.

پیشینه ارایه ادبی حس آمیزی

قدمت حس آمیزی در زبان و ادبیات فارسی، زیاد است و شاعرانی ازجمله فردوسی،  مولوی و ... از حس آمیزی در اشعارشان بهره می بردند. برخی از شاعران سبک هندی که از این آرایه در اشعارشان استفاده می کردند صائب تبریزی و بیدل دهلوی بودند. همچنین این آرایه در اشعار شاعران امروزی مانند اشعار سهراب سپهری بکار رفته است.

معنای حس آمیزی

در لغت نامه دهخدا، کلمه ی حس به معنای ادراک،  درک و احساس می باشد و کلمه آمیزی برگرفته از مصدر آمیزش است و معنای لغوی آن تلفیق،  مراوده و آمیختن می باشد. آرایه حس آمیزی در ابتدا به دسته ای از آرایه های معنوی، وابسته است. این آرایه به این معناست که چندین حس با یکدیگر، ترکیب شده است.

حس آمیزی چیست,مثال حس آمیزی,روش پیدا کردن آرایه حس آمیزی در شعر و متنگاهی در حس آمیزی صرفا یک کلمه مربوط به یک حس خاص است

انواع ساختار آرایه حس آمیزی

با توجه به دستور کلمات، حس آمیزی در اشعار و متون، متشکل از دو روش ترکیبی و غیرترکیبی می باشد.

>> ترکیبی:

آرایه حس آمیزی در اشعار و متون به صورت ترکیب اضافی یا ترکیب وصفی دیده می شود. ترکیبات وصفی، شامل صدای گرم و ترکیبات اضافی نظیر بوی عشق می باشد. البته ترکیبات وصفی مغلوب، از چنین خاصیتی برخوردار است مثل تلخند که همان خنده تلخ است.

>> غیرترکیبی:

ترکیبات وصفی و اضافی در حالت غیرترکیبی آرایه حس آمیزی، کاربرد ندارند و اغلب در جمله به شکل فعل بکار می روند. مانند بو شنیدن، درد خوردن

انواع حس آمیزی

طرفین حس امیزی باعث ایجاد دو دسته کلی برای این آرایه میشوند.

* حسی- انتزاعی:

هنگامی که یکی از حواس در ابیات یا متون، در دسته حواس پنج گانه قرار گیرد و دیگری متعلق به دسته ای نباشد؛ انتزاعی یا بی حس است که به آن حس آمیزی حسی- انتزاعی می گویند. این نکته را در نظر داشته باشید که اغلب این دسته به صورت ترکیب اضافی حضور دارند.

مثال:بر لب کوه جنون خنده شیرین بهار

نقش زخمی است که از تیشه فرهاد شکفت.

نصرالله مردانی

ترکیب خنده شیرین از ترکیب حس چشایی با یک حس انتزاعی به دست می آید. البته از حسن تعلیل در این بیت،  استفاده شده است.

,انواع آرایه حس آمیزی,حس آمیزی,معنای حس آمیزیآرایه حس آمیزی قدمتی طولانی‌ در زبان و ادبیات فارسی دارد

* حسی- حسی:

وقتی که هر دو سمت ماجرا به حواس پنج گانه تعلق داشته باشد؛ حسی- حسی که یکی از انواع حس آمیزی است، بوجود می آید.

مثال: بی هیچ اثری از آن روشنایی های مبهم و خنک تابستان، شاخه های عظیم به وضعی موحش سیخ ایستاده بودند.

بینوایان، ویکتور هوگو

ترکیب روشنایی خنک به دو حس بینایی و لامسه وابسته است.

روش پیدا کردن آرایه حس آمیزی در شعر و متن

دقت کنید که حس آمیزی به هر شکلی در آرایه، استفاده شود حتماً یکی از حواس پنجگانه در آن بکار رفته است. پس اگر حس پنجگانه ای را با خواندن شعر یا متن، مشاهده کردید؛ به بررسی آن بپردازید. سپس براساس ترکیبات و کلمات کنار این حواس می توانید به تطابق یا عدم تطابق حس و محسوس با یکدیگر، پی ببرید. درصورت وابسته بودن حس و محسوس به یک دسته، آرایه ای وجود ندارد ولی چنانچه به دو حس متفاوت، تعلق داشته باشند؛ آرایه حس آمیزی وجود دارد.

حس آمیزی چیست,انواع آرایه حس آمیزی,معنای حس آمیزینقطه اوج حس‌آمیزی در اشعار بیدل دهلوی و صائب تبریزی و سهراب سپهری است

گردآوری: بخش فرهنگ و اندیشه سرپوش

  • 10
  • 1
۵۰%
همه چیز درباره
نظر شما چیست؟
انتشار یافته: ۰
در انتظار بررسی:۰
غیر قابل انتشار: ۰
جدیدترین
قدیمی ترین
مشاهده کامنت های بیشتر
علی عسکری بیوگرافی علی عسکری سیاستمدار ایرانی

تاریخ تولد: ۱۳۳۷

محل تولد: دهق، اصفهان

حرفه: سیاستمدار، نظامی، مدیر ارشد اجرایی، مدیر عامل شرکت صنایع پتروشیمی خلیج فارس

آغاز فعالیت: ۱۳۶۲ تاکنون

تحصیلات: کارشناسی مهندسی برق - الکترونیک، کارشناسی ارشد مدیریت، دکتری مهندسی صنایع - سیستم و بهره‌وری

ادامه
عبدالله دوم پادشاه اردن بیوگرافی عبدالله دوم پادشاه اردن به همراه عکس های خانواده اش

تاریخ تولد: ۳۰ ژانویه ۱۹۶۲ (۶۲ ساله)

محل تولد: عمان، اردن

سمت: پادشاه اردن (از سال ۱۹۹۹)

تاجگذاری: ۹ ژوئن ۲۰۰۰

ولیعهد: حسین بن عبدالله دوم

همسر: رانیا عبدالله (ازدواج ۱۹۹۳)

ادامه
زندگینامه امامزاده داوود زندگینامه امامزاده داوود در تهران

عنوان شده است که ایشان همراه با برخی از بستگان خود در همراه با امام رضا به ایران می آیند اما در منطقه شمال غربی تهران به شهادت رسیدند. مرقد ایشان در زمان صفویه ساخته شد و سپس در زمان فتحعلی شاه گسترش پیدا کرد. 

دلیل مرگ این امامزاده را به صورت دقیق نمی دانند اما براساس روایات بومیان آن منطقه مشخص می شود که وی همزمان با بستگان خود به همراه امام رضا به ایران می آیند که همزمان با امام ایشان نیز به شهادت رسیدند و سال شهادت را نیز به سال ۴۸۰ هجری قمری نسبت داده اند، البته باز هم باید اشاره کرد که این تاریخ دقیق نیست و تنها براساس شواهد محاسبه شده است. 

براساس آنچه مردم محلی می گویند، امامزاده داوود در آبادی کیگا که در نزدیکی روستای کن قرار دارد، شهید شده، همجنین برخی می گویند وی با همدستی فردی به اسم نجیم گبر و یکی از درویش های روستا به شهادت رسیده است. ز منظر دیگر قاتل این حضرت شخصی به نام محمود فرح‌زادی می باشد.

ادامه
کاظم نوربخش بیوگرافی کاظم نوربخش بازیگر کمدین ایرانی

تاریخ تولد: ۱ مهر ۱۳۵۵

محل تولد: بیجار، کردستان، ایران

حرفه: بازیگر

آغاز فعالیت: ۱۳۷۰ تاکنون

تحصیلات: دیپلم انسانی

ادامه
جیمی ولز بیوگرافی جیمی ولز نابغه پشت ویکی پدیا

تاریخ تولد: ۷ اوت ۱۹۶۶

محل تولد: هانتسویل، آلاباما، ایالات متحده آمریکا

ملیت: آمریکایی، بریتانیایی

حرفه: موسس بنیاد ویکی مدیا

ثروت: ۱/۵ میلیون دلار

ادامه
مینا ساداتی بیوگرافی مینا ساداتی بازیگر سینما و تلویزیون ایران

تاریخ تولد: ۱۰ آذر ۱۳۶۰

محل تولد: کاشان، ایران

حرفه: بازیگر سینما، تلویزیون

تحصیلات: فوق لیسانس گرافیک از دانشگاه هنرهای زیبای تهران

آغاز فعالیت: ۱۳۸۶ تاکنون

ادامه
شاه نعمت الله ولی شاه نعمت الله ولی؛ عارف نامدار و شاعر پرآوازه ایرانی

تاریخ تولد: ۱۴ ربیع الاول۷۳۱ هجری قمری

محل تولد: کوهبنان یا حلب سوریه

نام های دیگر: شاه نعمت‌الله، شاه نعمت‌الله ولی، رئیس‌السلسله

پیشه: فلسفه و تصوف

مکتب: عارف و تصوف

آثار: شرح لمعات، رساله‌های شاه نعمت‌الله ولی

ادامه
محمدرضا احمدی بیوگرافی محمدرضا احمدی؛ مجری و گزارشگری ورزشی تلویزیون

تاریخ تولد: ۵ دی ۱۳۶۱

محل تولد: تهران

حرفه: مجری تلویزیون

شروع فعالیت: سال ۱۳۸۲ تاکنون

تحصیلات: کارشناسی حسابداری و تحصیل در رشته مدیریت ورزشی 

ادامه
رضا داوودنژاد بیوگرافی مرحوم رضا داوودنژاد

تاریخ تولد: ۲۹ اردیبهشت ۱۳۵۹

محل تولد: تهران

حرفه: بازیگر

شروع فعالیت: ۱۳۶۵ تا ۱۴۰۲

تحصیلات: دیپلم علوم انسانی

درگذشت: ۱۳ فروردین ۱۴۰۳

ادامه

انواع ضرب المثل درباره امانت داری ضرب المثل ها ابزار ارزشمندی برای انتقال مفاهیم مهم اجتماعی و اخلاقی به نسل های بعدی هستند. انواع ضرب المثل درباره امانت داری نیز از این قاعده مستثنی نیستند و طی قرن ها، اهمیت حفظ امانت و درستی در روابط انسانی را به ما گوشزد کرده اند.

...[ادامه]
ویژه سرپوش