یکشنبه ۲۶ اردیبهشت ۱۴۰۰
کد مقاله: ۹۹۱۲۰۰۰۰۷

واج آرایی چیست؟ (نمونه هایی از واج آرایی)

واج آرایی,نمونه های واج آرایی,واج آرایی یعنی چهواج آرایی آراستن سخن با واج است
یکی از آرایه های گوشنواز ادب فارسی، واج آرایی نام دارد و به نظم و نثر طراوت و زیبایی خاصی می دهد. شرط اصلی برای این که واج آرایی تشکیل شود، اینست که صامت یا مصوت بیش از ۳ بار آن هم در فاصله ی نزدیک تکرار شود.

واج آرایی

تکرار یک یا چند واج صامت یا مصوت در شعر یا در نثر را واج آرایی (نغمه حروف) میگویند، که در کلمه های یک مصراع یا بیت دیده میشود بگونه ای که آفریننده موسیقی درونی باشد و بر تأثیر شعر بیفزاید. موسیقی برخاسته از واج آرایی صامت ها معمولاً از موسیقی  که از واج آرایی مصوت ها به وجود می آید محسوس تر است. با این حال مصوت ها هم تأثیر بسزایی در واج آرایی ها داشته اند؛ پیشینیان به تکرار مصوت(- ِ) تتابع اضافات میگفتند و این چنین می پنداشتند که مانع روشنی و رسایی سخن است. واج آرایی با نگرش به سه نکته ارزیابی می شود:

۱. گونه واج

۲. تعداد واج 

۳. فاصله واج

درصورتیکه آواها از جهت تعدادشان در یک زبان خاص و نحوه ایجاد تفاوت معنایی مورد مطالعه قرار گیرند،  به آن ها «واج» گفته می­شوند. واج در واقع جنبه ذهنی و انتزاعی آوا است؛ به طورمثال، زبان فارسی بطور ثابت ۲۹ واج یعنی ۲۳ صامت و ۶ مصوت دارد و تفاوت آن با حروف الفبا در اینست که واج جنبه تلفظی و حروف جنبه نوشتاری دارند، به همین علت حروفی که تلفظ یکسان دارند یک واج می آیند و یا مصوت های کوتاه که در حروف الفبا نشانه ­ای ندارند، حرف به شمار نمی­ آیند ولی هر کدامیک واج به حساب می ­آیند.­ 

شرط اصلی برای این که واج آرایی تشکیل شود، اینست که صامت یا مصوت بیش از ۳ بار آن هم در فاصله ی نزدیک تکرار شود به سبب این که در یک بیت ممکن است که حتی یک حرف بیش از ۳ بار هم تکرار شده باشد ولی چون مشهود نیست سبب ایجاد واج آرایی نمیشود. بدین ترتیب ملاک و هدف اصلی" لذت شنیداری" از تکرار آن واج است.

تاریخچه واج آرایی,واج آرایی,نغمه حروفواج آرایی صامت ها از مصوّت ها محسوس تر است

تاریخچه واج آرایی

آرایه واج آرایی یا نغمه حروف از دهه ۱۳۷۰ در کتب درسی دوران دبیرستان نظیر فارسی پایه هشتم خودنمایی کرد. لزوم یافتن نامی که زیبنده و برازنده این مقوله باشد، از همین دوران اجتناب ناپذیر می نمود؛ کامل احمدنژاد در سال ۱۳۷۰ در کتاب« صنایع ادبی» مربوط به دوره کاردانی تربیت معلم در مورد آرایه واج آرایی می نویسد:« جز انواع جناس در شعر هماهنگی های صوتی دیگری نیز هست که تکرار یک حرف یکی از مهم ترین این هماهنگی هاست و در کلمات یک مصراع یا یک بیت و در بلاغت فرنگی به آن« Allitration» گفته می شود. این هماهنگی مورد توجه شاعران بزرگ ایران بوده و در شعر ایران نمونه های فراوانی دارد.

تفاوت واج آرایی با آوا 

از دو نقطه نظر صداهای زبان را مورد بررسی قرار می­دهند، چنانچه از نظر نحوه تولید و مشخصات فیزیکی مورد بررسی قرار گیرند به آن­ها «آوا» می گویند، ولی درصورتی که آواها از نظر تعدادشان در یک زبان خاص و نحوه ایجاد تفاوت معنایی مورد بررسی قرار گیرند، به آن ها «واج آرایی» گفته می­شوند. از گذشته استفاده از ایهام و واژه آرایی در جهت فهم هر چه بهترِ شعر مد نظر شاعران بوده است. حافظ تحتِ تأثیر غزل عبرت آمیز كمالِ خُجندی كه در كمال آراستگی سروده شده، در ابتدای سلطنت شاه شجاع، غزلش را سروده و در سه بیت اول اشاره به دعوت ضمنی شاه شجاع از وی كه شاعری توانا و سخن پرداز و در آن هنگام مورد قبول شاه شجاع بوده است، می كند.

واج آرایی زبان فارسی,اشعار واج آرایی,واج آراییواج آرایی تکرار واج است

نمونه هایی از واج آرایی

۱. اشعار واج آرایی

شاه شمشاد قدان، خسروِ شیرین دهنان

که به مژگان شکند قلبِ همه صف شکنان

مست بگذشت و نظر بر منِ درویش انداخت

گفت:ای چشم و چراغ همه شیرین سخنان

تا کی از سیم و زرت کیسه تهی خواهد بود؟

بنده ی من شو و برخور ز همه سیم تنان

کم تر از ذره نه ای، پست مشو، مهر بورز

تا به خلوتگه خورشید رسی چرخ زنان

بر جهان تکیه مکن ور قدحی مِی داری

شادی زهره جبینان خور و نازک بدنان

پیرِ پیمانه کشِ من که روانش خوش باد

گفت پرهیز کن از صحبتِ پیمان شکنان

دامن دوست بدست آر و ز دشمن بگسل

مرد یزدان شو و فارغ گذر از اهرمنان

با صبا در چمن لاله، سحر می گفتم

که شهیدان که اند اینهمه خونین کفنان؟

گفت:حافظ من و تو مَحرم این راز نه ایم

از می لعل حکایت کن و شیرین دهنان

واج آرایی,واج آرایی چیست,آرایه واج آراییآرایه واج آرایی از دهه ۱۳۷۰ در کتب درسی دوران دبیرستان (فارسی پایه هشتم) خودنمایی کرد

۲. شعر واج آرایی/ پشت دریاها

قایقی خواهم ساخت،

خواهم انداخت به آب.

دور خواهم شد از این خاک غریب

که در آن هیچ کسی نیست که در بیشه عشق

قهرمانان را بیدار کند ...

پشت  دریاها شهری است!

قایقی باید ساخت

نمونه های واج آرایی,واج آرایی,اشعار واج آراییمصوّت‌ها تأثیر خاصی در واج‌ آرایی داشته‌ اند

۳. نمونه ای از شعر کوتاه واج آرایی 

ای تکیه گاه و پناه/ زیباترین لحظه های/ پر عصمت و پر شکوه/ تنهایی و خلوت من!/ ای شط شیرین شوکت من»( اخوان ثالث)

واج آرایی زبان فارسی,تاریخچه واج آرایی,واج آراییشرط اصلی برای ایجاد واج آرایی تکرار صامت یا مصوت بیشتر از سه بار است

۴. شعر واج آرایی از حافظ

«کشتی شکستگانیم ای باد شرطه بر خیز

شاید که باز بینیم دیدار آشنا را»

گردآوری: بخش فرهنگ و اندیشه سرپوش

  • 19
  • 4
۵۰%
sarpoosh
با این خبر موافقم با این خبر مخالفم
همه چیز درباره
نظر شما چیست؟
انتشار یافته: ۰
در انتظار بررسی:۰
غیر قابل انتشار: ۰
جدیدترین
قدیمی ترین
مشاهده کامنت های بیشتر
ژوزه مورینیو,شبکه اجتماعی ژوزه مورینیو,فعالیت های ژوزه مورینیو بیوگرافی ژوزه مورینیو یکی از مربیان برتر فوتبال جهان + تصاویر خانوادگی

متولد: ۲۶ ژانویهٔ ۱۹۶۳

محل تولد:پرتغال

فعالیت فعلی:مربیگری

پست گذشته:هافبک

وضعیت تاهل:متاهل

ادامه
راغب,زندگینامه راغب,اظهارات راغب در مورد مهاجرتش به یزد زندگینامه راغب خواننده ایرانی موسیقی پاپ (+ تصاویر)

نام هنری:مصطفی راغب

متولد:اسفند ماه ۱۳۶۸

زادگاه:تهران

مهارت:نقاشی، بازیگری و موسیقی پاپ

مدرک تحصیلی:کارشناسی مدیریت

شغل:تدریس و آموزش صداسازی و آواز

ادامه
محمود احمدی نژاد,دکتر محمود احمدی نژاد,عکس محمود احمدی نژاد بیوگرافی محمود احمدی نژاد ششمین رئیس جمهور ایران (+ تصاویر)

زادروز: ۶ آبان ۱۳۳۵

زادگاه: آرادان، گرمسار، ایران

دین: اسلام، شیعه

ملیت:ایرانی

پیشه:سیاستمدار ،  هیئت علمی

ادامه
ساره بیات,عکس ساره بیات,بیوگرافی ساره بیات متولد بیوگرافی ساره بیات بازیگر سینمای ایران (+ تصاویر خانوادگی)

تایخ تولد: ۱۴ مهر ۱۳۵۸

محل تولد:تهران

پیشه:بازیگر

سال های فعالیت:۱۳۸۰  تاکنون

ملیت:ایرانی

ادامه
روبرت امرسون لوکاس,تصاویر روبرت امرسون لوکاس,بهینه‌سازی ساختار مالیات رابرت لوکاس بیوگرافی رابرت لوکاس و فعالیت های او در زمینه اقتصاد (+ تصاویر)

زاده:۱۵ سپتامبر ۱۹۳۷

زادگاه:یاکیما، واشینگتن,  ایالات متحده آمریکا

زمینه:اقتصاد کلان

ملیت:ایالات متحده آمریکا

مکتب فکری:اقتصاد کلان کلاسیک نو

ادامه
بیوگرافی و زندگینامه لیندا کیانی عکس,لیندا کیانی,عکس های جدید لیندا کیانی بیوگرافی لیندا کیانی بازیگر موفق کشور (+ تصاویر اینستاگرامی)

تاریخ تولد:۲۳ شهریور ۱۳۵۹

محل تولد:آبادان

تحصیلات:فوق لیسانس فلسفه

ملیت:ایرانی

زمینه فعالیت:بازیگر

ادامه
ابوریحان بیرونی,درباره ی ابوریحان بیرونی,شرح حال ابوریحان بیرونی زندگینامه ابوریحان بیرونی دانشمند مشهور ایرانی (+ تصاویر)

زاده:۳ ذیحجه ۳۶۲

زادگاه:کاث،  خوارزم

ملیت:ایران

دین:اسلام

دیگر نام ها:ابوریحان محمد بن احمد بیرونی

ادامه
هادی ساعی,هادی ساعی در نقش,زندگینامه هادی ساعی زندگینامه هادی ساعی تکواندوکار پیشین و بازیگر ایرانی (+ تصاویر)

تاریخ تولد:۲۱ خرداد ۱۳۵۵

محل تولد:شهرستان بستان آباد

ملیت:ایرانی

سال های فعالیت:۱۳۸۷ – ۱۳۶۵

پیشه:مدیر ورزشی، بازیگر

ادامه
سبک خاص حجت اشرف زاده,شهرت حجت اشرف زاده با ماه و ماهی,حجت اشرف زاده بیوگرافی حجت اشرف زاده خواننده ترانه ی معروف ماه و ماهی (+ تصاویر خانوادگی)

نام:حجت اشرف زاده

تاریخ تولد:۱۲ آذر ۱۳۵۸

محل تولد: نیشابور- خراسان رضوی

سبک: تلفیقی پاپ و سنتی

تحصیلات: کارشناس نرم افزار

ملیت: ایرانی

ادامه

حکایت های قرآنی بعنوان مجموعه ای مستقل و غنی تألیف می شود قصه گویی در قرآن شیوه ای پرکاربرد است که به دفعات از آن برای منظور خود که هدایت و بیان حقایق است بهره می گیرد. حکایت های قرآنی معمولاً به بیان سرگذشت امم پیشین می پردازند و غالبا نحوه برخورد آن ها با انبیای خود را بیان می دارند.

...[ادامه]
ویژه سرپوش