جشنواره جهانی رقیب جشنواره فجر می‌شود

پیش‌بینی‌ فیلم‌هایی که در جشنواره جهانی فیلم فجر روی پرده خواهند آمد می‌توان گفت که سینمای ایران در صف ورود به جشنواره جهانی به انتظار ایستاده

 بخش بین‌المللی جشنواره فیلم فجر یک زمانی در سایه بخش ملی گم بود. تب‌وتاب فیلمسازان برای رساندن فیلم‌ها به بخش ملی و هیاهوی رسانه‌ها و منتقدان و خبرنگاران درباره بخش ملی؛ بین‌الملل جشنواره را نه‌تنها تحت‌الشعاع، که کاملا می‌شود گفت ناپیدا می‌کرد. این روند اما دو سه‌سالی می‌شود که به هم خورده است. بعد از جدایی بخش‌های ملی و بین‌المللی فجر، اگرچه در ‌سال اول این جشنواره در ظاهر به رخدادی بی‌سروصدا و بی‌رمق تبدیل شد؛ اما با گذر روزها به نظر می‌رسد بخش بین‌الملل نیز می‌رود تا جایگاه و موجودیت یکه و یگانه خود را در بین رخدادهای سینمایی این مرزوبوم پیدا کند. این نخستین گام رسیدن به استانداردهای یک فستیوال جهانی است؛

و البته نمی‌توان انتظار داشت که این فستیوال در دو سه‌سال به جایی برسد که فستیوال‌های دیگر بعد از عمری به آن رسیده‌اند، اما همین که روند رخدادها نشان می‌دهد جشنواره بین‌المللی فیلم فجر در مسیر درستی درحال حرکت است؛ و حداقل این‌که میزان دستاوردهایش در این دوسالی که از سر گذرانده، می‌تواند قابل قیاس با دستاوردهای ٣٣ دوره پیشین باشد، اتفاقی نویدبخش است.

خاطره‌های تلخ

یکی از جنبه‌های اعتبار نویافته جشنواره بین‌المللی فیلم فجر را در اشتیاق فیلمسازان برای حضور آثارشان در این بخش می‌توان دید. هنوز یادمان نرفته روزهایی را که انتقادها و اعتراض‌های فیلمسازانی که فیلمشان از حضور در بخش ملی بازمانده بود و همزمان خبر انتخاب فیلمشان در بخش بین‌الملل بهشان می‌رسید، بسیار بیشتر از ابراز خوشحالی آنان برای انتخاب فیلمشان در بخشی بود که قاعدتا به خاطر بین‌المللی‌بودن باید واجد اهمیت و اعتبار بیشتری به شمار می‌آمد؛ که البته به هیچ‌وجه چنین نبود.

آن روزها بخش بین‌الملل چیزی بود در مایه‌های بچه ناتنی پدر و مادری به نام جشنواره فجر. اتفاقی کم‌رونق و کم‌اهمیت که حتی سازندگان آثار حاضر در آن نیز، به خودشان زحمت نمی‌دادند در جشنواره‌ای که فیلمشان را انتخاب کرده است، شرکت کنند؛ و یادمان نرفته که تصویر اعضای سفارتخانه کشورهای شرکت‌کننده که برای دریافت جوایز فیلمسازان هموطن‌شان روی صحنه می‌آمدند، بسیار بیشتر از فیلمسازان حاضر بود. با جداشدن دو بخش جشنواره اما به نظر می‌رسد آن روزها را باید به خاطره بسپاریم.

راه آینده

وقتی در تب‌وتاب جشنواره فیلم فجر بهمن فرمان‌آرا اعلام کرد که فیلمش را به جشنواره نمی‌دهد و آن را برای جشنواره بین‌المللی نگه داشته است؛ خیلی‌ها تعجب کردند. حقیقتش پیش از این سابقه نداشت کسی این را به آن ترجیح دهد؛ اما این اتفاق افتاد و این طلیعه رخدادی بود که امروز می‌بینیم؛ و شگفت‌زده به نظاره‌اش نشسته‌ایم. طعنه‌آمیزترین نکته ماجرا هم این‌که شمار فیلم‌های صاحبنامانی که امسال قصد حضور در جشنواره جهانی را دارند، اگر از متقاضیان بخش ملی بیشتر نباشد، قطعا و قطعا کمتر هم نیست.

این روزها؛ در فاصله کمتر از دوماه مانده تا شروع جشنواره جهانی فجر، درحالی‌ که مهلت ارسال فیلم‌های ایرانی برای شرکت در جشنواره جهانی فجر به دبیری سیدرضا میرکریمی تا ١٧ اسفندماه تمدید شده است، اسامی فیلم‌هایی به‌عنوان متقاضی شرکت در این فستیوال به گوش می‌رسد و گمانه‌هایی در این زمینه مطرح می‌شود، که تا چند سال پیش شاید نمی‌شد حتی تصورش را هم کرد.

فیلم‌هایی پرستاره که در شکل نرمالش باید منتظر جشنواره آتی فجر می‌ماندند، اما حالا نه‌تنها این فیلم‌ها که از مدت‌ها قبل خبر نمایش احتمالی آنها در این جشنواره منتشر ‌شده، در صف انتظار ایستاده‌اند؛ که حتی یک‌سری فیلم دیگر هم که مراحل نهایی تولید خود را پشت‌سر می‌گذارند، تقاضای حضور در این رخداد را دارند. در این بین البته فیلم‌هایی هم هستند که متقاضی شرکت در جشنواره ملی فجر بودند، اما یا آماده نشدند یا توسط هیأت انتخاب رد شدند، تا فهرست انتظار امسال پر و پیمان‌تر از همیشه باشد. ‌هزار پای ابوالحسن داودی، خوک مانی حقیقی و حکایت دریای بهمن فرمان‌آرا از این دسته‌اند.

بزرگان در انتظار

حکایت دریا به‌عنوان جدیدترین ساخته بهمن‌ فرمان‌آرا خیلی وقت است حضور در جشنواره جهانی فجر را زمزمه می‌کند. این فیلم که در آن بازیگرانی چون فاطمه‌ معتمدآریا، علی نصیریان، لیلا حاتمی، صابر ابر، علی مصفا، رویا نونهالی، داریوش اسدزاده، پانته‌آ پناهی‌ها، اصغر پیران و بهمن فرمان آرا ایفای نقش کرده‌اند؛ از همان چند ماه قبل و پیش از شروع جشنواره ملی فجر گفته ‌شد که درجشنواره جهانی رونمایی خواهد شد. این اتفاق برای فیلم قبلی بهمن فرمان‌آرا دلم می‌خواد نیز اتفاق افتد و در دوره قبل جشنواره جهانی به نمایش درآمد؛ اما این فیلم اکران نشده است.

هزار پای ابوالحسن داودی را هم می‌گویند که به احتمال زیاد در جشنواره جهانی حضور خواهد داشت. داودی که تمایلی به نمایش فیلم جدید خود در جشنواره ملی فجر نداشت و به دنبال این بود تا هرچه سریع‌تر آن را روانه اکران عمومی کند، به نظر می‌رسد حالا که فرصت اکران نوروزی را از دست داده، ‌هزارپا را در جشنواره جهانی فجر نمایش خواهد داد. در این فیلم رضا عطاران، جواد عزتی، سارا بهرامی، مهران احمدی، لاله اسکندری، سعید امیرسلیمانی، شهره لرستانی، امید روحانی، سپند امیرسلیمانی، امیر مهدی ژوله و... بازی کرده‌اند.

خوک مانی حقیقی را نیز نباید فراموش کرد. نماینده سینمای ایران در جشنواره فیلم برلین ازجمله دیگر فیلم‌هایی است که احتمال حضور آن درجشنواره جهانی فجر و پیش از اکران عمومی وجود دارد. حسن معجونی، لیلا حاتمی، لیلی رشیدی، پریناز ایزدیار، سیامک انصاری و... در این فیلم ایفای نقش کرده‌اند.

بازمانده‌های جشنواره ملی

اردک لی بهروز غریب‌پور یکی دیگر از فیلم‌هایی است که ممکن است متقاضی جشنواره جهانی فجر باشد. این فیلم که پس از دوری ١٦ساله این کارگردان از سینما ساخته شده؛ پیش از این مورد پذیرش هیأت انتخاب جشنواره فجر قرار نگرفت که این مسأله گله و انتقاد غریب‌پور را در پی داشت. هنگامه قاضیانی و شاهرخ فروتنیان دو بازیگر شاخص این فیلم پربازیگر هستند.

سال دوم دانشکده من و خودسر دو فیلم دیگر هستند که کسی از دیدن آنها در فستیوال جهانی فجر شگفت‌زده نخواهد شد. ‌سال دوم دانشکده من جدیدترین ساخته رسول صدرعاملی که برای حضور در جشنواره ملی آماده نشد؛ و خودسر کمال تبریزی که این نیز آماده نشد؛ و علاوه بر آن عضویت سازندگان این دو فیلم در هیأت داوران فاصله فیلم‌ها را با جشنواره بیشتر کرد؛ احتمالا در جشنواره جهانی رونمایی خواهند شد.

در ‌سال دوم دانشکده من علی مصفا، بابک حمیدیان، شقایق فراهانی، ویشکا آسایش، افشین‌ هاشمی، پدرام شریفی، نیلوفر خوش‌خلق، شیوا خسرومهر و مریم بوبانی؛ و در خودسر ویشکا آسایش، حامد بهداد، آزاده صمدی، رضا ناجی و محمد بحرانی حضور دارند.

در این بین، سراسر شب فرزاد موتمن را هم نباید نادیده گذاشت. جدیدترین فیلم سازنده شب‌های روشن و باج خور یکی دیگر از فیلم‌های جامانده از جشنواره فجر است که الناز شاکردوست، امیر جعفری، افسانه چهره‌آزاد، سینا حجازی، آزاده صمدی و مهدی سلطانی ازجمله بازیگران ‌آن هستند.

شاه‌کش جدیدترین فیلم وحید امیرخانی که پیش از این در مدت معلوم را کارگردانی کرده بود، با بازی مهناز افشار، ‌هادی حجازی‌فر، فرید سجادی‌حسینی، مجید صالحی، علیرضا کمالی‌نژاد، پیمان مقدمی و مهدی کوشکی یکی دیگر از فیلم‌هایی است که پیش‌بینی می‌شود متقاضی حضور در این رویداد باشد. یواشکی رضا درمیشیان که به دلیل درگیری‌های این روزهای کارگردان بر سر اکران فیلم «عصبانی نیستم» فیلم کنجکاوی‌برانگیزی می‌تواند باشد؛ و هت‌تریک رامتین لوافی که یکی دیگر از فیلم‌های راه‌نیافته به جشنواره فجر بود، دیگر فیلم‌هایی هستند که می‌توان حضور احتمالی آنها را در جشنواره فجر انتظار کشید. با این توضیح که یواشکی پیشتر در جشنواره سائوپائلو برزیل رونمایی شده است.

فیلم اولی‌ها

نبات به‌عنوان نخستین اثر سینمایی پگاه ارضی که شهاب حسینی، نازنین فراهانی و ستایش محمودی بازیگران اصلی آن هستند؛ پاسیو به کارگردانی مریم بحرالعلومی که بهناز جعفری، پوریا پورسرخ و شقایق فراهانی از بازیگران شناخته‌شده آن هستند؛ گرگ بازی نخستین ساخته عباس نظام‌دوست با بازی علی مصفا، ‌هانیه توسلی، نگار جواهریان، سهیلا گلستانی و سعید چنگیزیان؛ درساژ با بازی علی مصفا، شبنم مقدمی، یسنا میرطهماسب و جلال فاطمی که در جشنواره برلین رونمایی شد؛ واسطه ساخته آرش لاهوتی مستندساز و بازی علی مصفا، هدیه تهرانی و مهران احمدی؛ و آستیگمات مجیدرضا مصطفوی؛ دیگر آثاری هستند که به گزارش ایسنا از گزینه‌های نمایش در جشنواره جهانی هستند.