شنبه ۲۶ خرداد ۱۴۰۳
کد مقاله: ۱۴۰۲۰۷۰۰۴۱

همه چیز درباره آرایه ادبی موازنه

XXXXXXXXXXXXآرایه موازنه
آرایه موازنه به معنای آوردن کلمات هموزن در دو مصراع از شعر یا دو پاره از نثر است. در برخی از موارد شاعران برای افزایش جذابیت اشعار از آرایه موازنه در دو بیت استفاده می کنند. در ادامه این مقاله از سرپوش به تفسیر آرایه موازنه می پردازیم.

آرایه موازنه چیست؟

موازنه نوعی از سجع متوازن و متوازی است که تنها به قافیه در شعر یا آخر جمله یا عبارت در نثر مربوط نباشد. موازنه اینگونه است که از اول تا آخر مطلب (نظم یا نثر) کلماتی را اضافه می کنند که هرکدام آنها با قرینه خود دارای وزن یکسان باشند و در حرف حروف قافیه (حروف هم‌وزنِ آخرِ دو کلمه)، متفاوت باشند.

در صورتی که واژگان در دو مصراع یک بیت یا دوجمله قرینه نثر به گونه باشند که واژگان جمله اول با جمله دوم یا واژگان مصراع اول با واژگان مصراع دوم به ترتیب دارای وزن یکسان باشند، شاعر از آرایه موازنه استفاده کرده است. در برخی از موارد شاعر آرایه موازنه را در دو بیت به کار می برد، به طوریکه واژگان دو بیت باهمدگیر هم وزن هستند. 

به طور مثال می توان گفت: 

همۀ واژگان مصراع اول با واژۀ مقابل خود از مصراع دوم، هم وزن است؛ بدین صورت:

(ای، وی)، (درد، یاد)، (تواَم، تواَم)، (درمان، مونس)، (در، در)، (بستر، گوشه)، (ناکامی، تنهایی):

ای    درد    تواَم     درمان    در    بستر       ناکامی

وی   یاد     تواَم     مونس    در    گوشۀ     تنهایی

XXXXXXXXXXXXدرباره آرایه موازنه

موازنه و ترصیع:

تصریع زمانی شکل می گیرد که سجع‌های مقابل یک بیت تماما سجع‌های موازی (واژه‌های هموزن و همقافیه) باشند، به طورمثال می توان به شعر زیر اشاره کرد:

هم حرکاتش متناسب به هم

هم خطواتش متقارب به هم

درصورتی که انواع سجع ها (متوازی، مطرف، متوازن) به خصوص سجع‌های متوازن در دو مصراع در مقابل هم قرار گیرند، موازنه ایجاد می‌شود:

این لطایف کز لب لعل تو من گفتم که گفت؟

وین تطاول کز سر زلف تو من دیدم که دید؟

XXXXXXXXXXXXآرایه موازنه چیست

موازنه در نثر:

«فلان را کرم بی‌شمار است و هنر بی‌حساب، دارای عزمی است متین و طبعی کریم.»

XXXXXXXXXXXXآرایه موازنه و نثر

موازنه در شعر:

در بعضی موارد ممکن است دو بیتِ متوالی را قرینه یکدیگر قرار دهند و از «صنعت/ صناعت/ آرایه موازنه» استفاده کنند؛ مانند:

بختِ آیینه ندارم که در او می‌نگری        خاکِ بازار نیرزم که بر او می‌گذری

گردآوری: بخش ادبی سرپوش

  • 16
  • 2
۵۰%
همه چیز درباره
نظر شما چیست؟
انتشار یافته: ۰
در انتظار بررسی:۰
غیر قابل انتشار: ۰
جدیدترین
قدیمی ترین
مشاهده کامنت های بیشتر
فردریش نیچه نگاهی ژرف به زندگینامه و اندیشه‌های فردریش نیچه

تاریخ تولد: ۱۵ اکتبر ۱۸۴۴

محل تولد: روکن، آلمان

حرفه: فیلسوف و منتقد فرهنگی

درگذشت: ۱۹۰۰ میلادی

مکتب: فردگرایی، اگزیستانسیالیسم، پسانوگرایی، پساساختارگرایی، فلسفه قاره‌ای

ادامه
هدیه بازوند بیوگرافی هدیه بازوند؛ بازیگر کرد سینما و تلویزیون ایران

تاریخ تولد: ۲۷ مرداد ۱۳۶۶

محل تولد: بندرعباس، ایران

حرفه: بازیگر سینما، تلویزیون و تئاتر

آغاز فعالیت: ۱۳۹۶ تاکنون

تحصیلات: فارغ التحصیل لیسانس رشته مهندسی معماری

ادامه
سانجیو باجاج بیوگرافی سانجیو باجاج میلیارد و کارآفرین موفق هندی

تاریخ تولد: ۲ نوامبر ۱۹۶۹

محل تولد: هندی

ملیت: هندی

حرفه: تاجر، سرمایه گذار و میلیارد 

تحصیلات: دکتری مدیریت از دانشگاه هاروارد

ادامه
محمد مهدی احمدی بیوگرافی محمدمهدی احمدی، داماد محسن رضایی

تاریخ تولد: دهه ۱۳۶۰

محل تولد: تهران

حرفه: مدیرعامل بانک شهر

مدرک تحصیلی: دکترای اقتصاد واحد علوم تحقیقات دانشگاه آزاد اسلامی تهران، کارشناسی ارشد علوم اقتصادی دانشگاه تهران، کارشناسی اقتصاد بازرگانی دانشگاه شهید بهشتی

نسبت خانوادگی: داماد محسن رضایی، برادر عروس قالیباف، برادر داماد رحمانی فضلی

ادامه
علی عسکری بیوگرافی علی عسکری سیاستمدار ایرانی

تاریخ تولد: ۱۳۳۷

محل تولد: دهق، اصفهان

حرفه: سیاستمدار، نظامی، مدیر ارشد اجرایی، مدیر عامل شرکت صنایع پتروشیمی خلیج فارس

آغاز فعالیت: ۱۳۶۲ تاکنون

تحصیلات: کارشناسی مهندسی برق - الکترونیک، کارشناسی ارشد مدیریت، دکتری مهندسی صنایع - سیستم و بهره‌وری

ادامه
ندا قاسمی بیوگرافی ندا قاسمی؛ بازیگر تازه کار و خوش چهره تلویزیون ایران

چکیده بیوگرافی ندا قاسمی

نام کامل: ندا قاسمی

تاریخ تولد: ۳۰ خرداد ۱۳۶۰

محل تولد: کرمانشاه

حرفه: بازیگر سینما، تلویزیون و تئاتر، مجری و صداپیشه

آغاز فعالیت: ۱۳۸۶ تاکنون

تحصیلات: دکترای شیمی آلی

ادامه
غلامعلی حداد عادل بیوگرافی غلامعلی حداد عادل؛ سیاستمدار ایرانی

تاریخ تولد: ۱۹ اردیبهشت ۱۳۲۴

محل تولد: تهران

حرفه: سیاستمدار ایرانی، عضور مجمع تشخیص مصلحت نظام، دانشیار بازنشسته دانشگاه، رئیس فرهنگستان زبان و ادب فارسی و بنیاد سعدی

آغاز فعالیت: ۱۳۵۷ تاکنون

حزب سیاسی: اصولگرا

تحصیلات: لیسانس و فوق لیسانس فیزیک از دانشگاه تهران و شیراز (پهلوی قدیم)، دکتری فلسفه از دانشگاه تهران

ادامه
عبدالله دوم پادشاه اردن بیوگرافی عبدالله دوم پادشاه اردن به همراه عکس های خانواده اش

تاریخ تولد: ۳۰ ژانویه ۱۹۶۲ (۶۲ ساله)

محل تولد: عمان، اردن

سمت: پادشاه اردن (از سال ۱۹۹۹)

تاجگذاری: ۹ ژوئن ۲۰۰۰

ولیعهد: حسین بن عبدالله دوم

همسر: رانیا عبدالله (ازدواج ۱۹۹۳)

ادامه
فرزان عاشورزاده بیوگرافی فرزان عاشورزاده تکواندوکار ایرانی

تاریخ تولد: ۵ آذر ۱۳۷۵

محل تولد: تنبکابن، مازندران

محل زندگی: آمریکا

حرفه: تکواندوکار

لقب جهانی: سونامی تکواندو جهان

ادامه

انواع ضرب المثل درباره امانت داری ضرب المثل ها ابزار ارزشمندی برای انتقال مفاهیم مهم اجتماعی و اخلاقی به نسل های بعدی هستند. انواع ضرب المثل درباره امانت داری نیز از این قاعده مستثنی نیستند و طی قرن ها، اهمیت حفظ امانت و درستی در روابط انسانی را به ما گوشزد کرده اند.

...[ادامه]
ویژه سرپوش