سه شنبه ۰۱ خرداد ۱۴۰۳
کد مقاله: ۱۴۰۱۱۰۰۱۳۵

آرایه تضاد چیست و چگونه میتوان آنرا تشخیص داد؟

آرایه تضاد,آرایه تضاد چیست,آرایه تضاد در شعربه آوردن دو کلمه با معنی متضاد در نثر و شعر ،آرایه ی تضاد میگویند
یکی از آرایه های ادبی، آرایه تضاد نام دارد و به معنای آوردن دو کلمه با معنی متضاد می باشد. هدف از استفاده از این کلمه در سخن به منظور روشنگری، زیبایی و لطافت آن است. آرایه تضاد دارای قدرت تداعی است و ذهن خواننده را به تلاش وا می دارد. در این مطلب از سرپوش انواع آرایه تضاد آورده شده است.

آرایه تضاد

کلمه تضاد به یک کلمه ی عربی گفته میشود که در زبان فارسی با عناوینی همچون دوگانگی و ناهمسانی شناخته میشود. در ابتدا از آرایه تضاد به عنوان یکی از آرایه های ادبی معنوی یاد میشد که به نامهایی همچون طباق، مطابقه، تطبیق و تکافو معروف بود. درصورت متفاوت بودن معنی دو یا چند کلمه در جمله یا بیت، اصطلاحا آرایه تضاد رخ داده است.

کاربرد تضاد برای شعر و نثر میباشد و صرفا برای ادبیات فارسی به کار نمی رود. با این حال در اشعار فارسی، به ویژه شعر صائب تبریزی و سعدی میتوانید نمونه هایی از تضاد را ببینید.

نحوه ی تشخیص آرایه تضاد

با توجه به اینکه آرایه تضاد، معنوی است؛ برای تشخیص آن می توانید به معنای آن توجه کنید. بنابراین معنای کلمات را در نظر بگیرید.

انواع تضاد

تضاد، انواع گوناگونی دارد که از آن ها می توان به موارد زیر اشاره کرد :

>> تضاد مدرّج:

تضاد مدرّج به منظور درجه بندی صفت ها می باشد. نمون هایی از این تضاد، شامل گرم و سرد، پیر و جوان و بزرگ و کوچک می باشد.

>> تضاد معنایی:

تضاد معنایی، تحت عنوان مکمل یا دوعضوی شناخته میشود. نفی یک واژه در این نوع تضاد، موجب اثبات دیگری میشود. به عنوان مثال ، مرده و زنده، زن و مرد، روشن و خاموش و …

تضاد فعلی,آرایه تضاد چیست,انواع آرایه تضادتضاد به کار بردن واژه هاييست که در معنا ضد يکديگرند

>> تضاد واژگانی:

کلماتی که در تضاد واژگانی استفاده می شوند معادلات منفی ندارند؛ به همین خاطر، باید از پیشوندهای منفی ساز برای منفی کردن آن ها استفاده کرد که نمونه هایی از آن نظیر آگاه و ناآگاه، باادب و بی ادب، دانا و نادان می باشد.

>> تضاد ضمنی:

اصولا دو کلمه در تضاد ضمنی، متضاد یکدیگر نیستند ولی وقتی با هم در ضمن کلام می آیند، باعث تشکیل یک ترکیب متضاد می شوند. برای مثال ، فیل و فنجان، راه و چاه.

>> تضاد دوسویه:

به نمونه هایی ازجمله زن و شوهر، خرید و فروش و… تضاد یا تقابل دوسویه می گویند.

>> تضاد مکانی:

تضاد مکانی یا تقابل جهتی، باتوجه به نامش به مخالف بودن جهت ها و مکان ها مربوط میشود، به عنوان مثال شمال و جنوب، مغرب و مشرق.

>> تضاد فعلی:

به تضاد بین فعل ها نظیر رفتن و نرفتن، ماندن و نماندن، تضاد فعلی میگویند.

در رباعی زیر، کلمات برخیز و بنشین، نوعی تضاد فعلی به شمار می روند :

برخیز و مخور غم جهان گذران

بنشین و دمی به شادمانی گذران

در طبع جهان اگر وفایی بودی

نوبت بتو خود نیامدی از دگران

>> تضاد نمادین:

شاعر در تضاد نمادین، با استفاده از نمادها در بین واژگان، تضاد می آفریند. به عنوان مثال ، در بیت زیر که سروده ی ظهیر فاریابی است، خر به عنوان نماد جسم و عیسی به عنوان نماد روح می باشد. بنابراین، تضادی بین آنها به وجود آمده است :

سخن چه عرضه کنم با جماعتی کز جهل

زبانگ خر نشناسد نطق عیسی را

بوم و هما در بیت زیر از سعدی به ترتیب، نماد بدبختی و خوشبختی است:

کس نیاید به زیر سایه بوم

ور همای از جهان شود معدوم

در بیت زیر، بنفشه نماد انسان غافل میباشد درحالیکه نرگس، نماد انسان آگاه است:

تا کی آخر چو بنفشه سر غفلت در پیش

حیف باشد که تو در خوابی و نرگس بیدار

>> تضاد مجازی و کنایی:

طرفین تضاد در این نوع تضاد، در معنای مجازی، مخالف هم هستند ولیکن در معنای واژگانی و حقیقی خود مخالف نیستند.

نحوه ی تشخیص آرایه تضاد,چگونگی تشخیص آرایه تضاد,آرایه تضاد در شعراز ديگر نام های تضاد مي توان به مطابقه ، طباق ، تطبيق و تکافو اشاره کرد

تخت در بیت زیر، به معنی قدرت و ثروت است درحالیکه خاک به معنی فقر و تهیدستی میباشد :

چو آهنگ رفتن کند جان پاک

چه بر تخت مردن، چه بر روی خاک

مصراع اول بیت زیر، کنایه از خوشبخت کردن و مصراع دوم این بیت، کنایه از بدبخت کردن است:

یکی را به سر بنهد تاج بخت

یکی را به خاک اندر آرد زتخت

>> تضاد ترکیبی( اضافی یا وصفی):

اگر طرفین تضاد در سخن به صورت ترکیب اضافی یا وصفی بکار بروند؛ به آن، تضاد ترکیبی می گویند. به طور مثال یکی از نمونه های تضاد ترکیبی در کلام زیر، دو ترکیب کوتاه خردمند و نادان بلند میباشد :

ای پدر، کوتاه خردمند به از نادان بلند

یاد در بیت های زیر تضاد ترکیبی داریم:

آن شنیدی که لاغری دانا

گفت باری به ابلهی فربه

اسب تازی اگر ضعیف بود

همچنان از طویله ای خربه

,تضاد ترکیبی,تضاد مکانی,نحوه ی تشخیص آرایه تضادتضاد کلام را روشن‌تر می‌کند و به زیبایی آن می‌افزاید

گردآوری: بخش فرهنگ و اندیشه سرپوش

  • 13
  • 2
۵۰%
همه چیز درباره
نظر شما چیست؟
انتشار یافته: ۰
در انتظار بررسی:۰
غیر قابل انتشار: ۰
جدیدترین
قدیمی ترین
مشاهده کامنت های بیشتر
علی عسکری بیوگرافی علی عسکری سیاستمدار ایرانی

تاریخ تولد: ۱۳۳۷

محل تولد: دهق، اصفهان

حرفه: سیاستمدار، نظامی، مدیر ارشد اجرایی، مدیر عامل شرکت صنایع پتروشیمی خلیج فارس

آغاز فعالیت: ۱۳۶۲ تاکنون

تحصیلات: کارشناسی مهندسی برق - الکترونیک، کارشناسی ارشد مدیریت، دکتری مهندسی صنایع - سیستم و بهره‌وری

ادامه
عبدالله دوم پادشاه اردن بیوگرافی عبدالله دوم پادشاه اردن به همراه عکس های خانواده اش

تاریخ تولد: ۳۰ ژانویه ۱۹۶۲ (۶۲ ساله)

محل تولد: عمان، اردن

سمت: پادشاه اردن (از سال ۱۹۹۹)

تاجگذاری: ۹ ژوئن ۲۰۰۰

ولیعهد: حسین بن عبدالله دوم

همسر: رانیا عبدالله (ازدواج ۱۹۹۳)

ادامه
کاظم نوربخش بیوگرافی کاظم نوربخش بازیگر کمدین ایرانی

تاریخ تولد: ۱ مهر ۱۳۵۵

محل تولد: بیجار، کردستان، ایران

حرفه: بازیگر

آغاز فعالیت: ۱۳۷۰ تاکنون

تحصیلات: دیپلم انسانی

ادامه
جیمی ولز بیوگرافی جیمی ولز نابغه پشت ویکی پدیا

تاریخ تولد: ۷ اوت ۱۹۶۶

محل تولد: هانتسویل، آلاباما، ایالات متحده آمریکا

ملیت: آمریکایی، بریتانیایی

حرفه: موسس بنیاد ویکی مدیا

ثروت: ۱/۵ میلیون دلار

ادامه
مینا ساداتی بیوگرافی مینا ساداتی بازیگر سینما و تلویزیون ایران

تاریخ تولد: ۱۰ آذر ۱۳۶۰

محل تولد: کاشان، ایران

حرفه: بازیگر سینما، تلویزیون

تحصیلات: فوق لیسانس گرافیک از دانشگاه هنرهای زیبای تهران

آغاز فعالیت: ۱۳۸۶ تاکنون

ادامه
شاه نعمت الله ولی شاه نعمت الله ولی؛ عارف نامدار و شاعر پرآوازه ایرانی

تاریخ تولد: ۱۴ ربیع الاول۷۳۱ هجری قمری

محل تولد: کوهبنان یا حلب سوریه

نام های دیگر: شاه نعمت‌الله، شاه نعمت‌الله ولی، رئیس‌السلسله

پیشه: فلسفه و تصوف

مکتب: عارف و تصوف

آثار: شرح لمعات، رساله‌های شاه نعمت‌الله ولی

ادامه
محمدرضا احمدی بیوگرافی محمدرضا احمدی؛ مجری و گزارشگری ورزشی تلویزیون

تاریخ تولد: ۵ دی ۱۳۶۱

محل تولد: تهران

حرفه: مجری تلویزیون

شروع فعالیت: سال ۱۳۸۲ تاکنون

تحصیلات: کارشناسی حسابداری و تحصیل در رشته مدیریت ورزشی 

ادامه
رضا داوودنژاد بیوگرافی مرحوم رضا داوودنژاد

تاریخ تولد: ۲۹ اردیبهشت ۱۳۵۹

محل تولد: تهران

حرفه: بازیگر

شروع فعالیت: ۱۳۶۵ تا ۱۴۰۲

تحصیلات: دیپلم علوم انسانی

درگذشت: ۱۳ فروردین ۱۴۰۳

ادامه
مائوریستو موتا پائز بیوگرافی مائوریسیو موتا پائز؛ سرمربی والیبال

تاریخ تولد: ۲۶ مه ۱۹۶۳

محل تولد: ریو دو ژانیرو، برزیل

ملیت: فرانسه

حرفه: سرمربی والیبال

آغاز فعالیت: سال ۱۹۹۴ تاکنون

ادامه

انواع ضرب المثل درباره امانت داری ضرب المثل ها ابزار ارزشمندی برای انتقال مفاهیم مهم اجتماعی و اخلاقی به نسل های بعدی هستند. انواع ضرب المثل درباره امانت داری نیز از این قاعده مستثنی نیستند و طی قرن ها، اهمیت حفظ امانت و درستی در روابط انسانی را به ما گوشزد کرده اند.

...[ادامه]
ویژه سرپوش