پنجشنبه ۳۱ خرداد ۱۴۰۳
کد مقاله: ۱۴۰۱۱۰۰۰۵۶

آرایه حسن تعلیل چیست؟ (+ نمونه هایی از این آرایه)

آرایه حسن تعلیل,آرایه حسن تعلیل چیست,آرایه حسن تعلیل با مثالیکی از بهترین روش‌های پیدا کردن آرایه حسن تعلیل در اشعار، دانش ادبی غنی میباشد
آرایه حُسن تعلیل در زمانی کاربرد دارد که شاعر یا نویسنده از آن به منظور خیال انگیز کردن متن خود، استفاده می کند. درواقع یکی از زیباترین آرایه های ادبی معنوی، آرایه حسن تعلیل نام دارد که موجب لطافت شعر میشود. در این مطلب از سرپوش با آرایه حسن تعلیل بیشتر آشنا خواهید شد.

آرایه حسن تعلیل

سرپوش مذهبی - زمانی که برای مطلب، واقعه یا پدیده­ ای طبیعی در سخن، دلیل ادبی بیاورید؛ به گونه­ ای که بر زیبایی و تأثیر سخن بیفزاید و غیرحقیقی و ادعایی باشد؛ به چنین کاری، آرایه حسن تعلیل یا بهانه نیکو می گویند.

برای مثال، بارش باران در اثر تغییرات آب و هوایی بوجود می آید و دارای دلیل علمی می باشد. حال اگر بخواهیم دلیل ادبی برای بارش باران، بیاوریم و بگوییم:« آسمان بخاطر حال غمگین و سوگواری من و همچنین برای هم دردی با من دارد می­ گرید». به چنین کاری حسن تعلیل میگویند؛ به این خاطر که دلیل ادبی و ساختگی برای یک پدیدۀ طبیعی آورده­ ایم بدون آنکه به دلیل علمی و واقعی آن توجهی کنیم.

درصورت عدم لطافت تعلیل در اثری که جنبۀ علمی دارد، نمی­توان آن را ادبی تلقی کرد.

در آرایه حسن تعلیل برای حسن تعلیل، علتی بیان می شود که بر پایه تشبیهات و نظریات علمی نیست. درواقع شاعر، صرفا قصد دارد که دلیلی را به منظور قانع کردن خواننده بیاورد و ادعایی کند که به مذاق خواننده در عین غیرحقیقی بودن، خوش بیاید.

دانش ادبی غنی و مطالعه فراوان، از بهترین روش های پیدا کردن حسن تعلیل در اشعار به شمار میرود که از این طریق می توانید مسلط به مفاهیم ویژه این آرایه شوید.

مثال هایی از آرایه حسن تعلیل,آرایه حسن تعلیل در ادبیات,آرایه حسن تعلیل با مثالآرایه حسن تعلیل، آوردن دلیل ادبی برای مطلب، واقعه یا پدیده¬ ای طبیعی در سخن است

مثال برای آرایه حسن تعلیل

در اشعار منوچهری میتوانید بیشترین حسن تعلیل در ادبیات فارسی را مشاهده کنید. با این که نمونه های بسیاری از آن در آثار رودکی، حافظ، سعدی، سنایی و نظامی به کار رفته است.

>> شاعر با استفاده از آرایه حسن تعلیل در بیت زیر، علت روئیدن گل­ها را در خاک خفتن گل­ اندامان( زیبارویان) می داند؛ در حالیکه میان این دو امر، هیچ ارتباطی وجود ندارد:

عجب نیست، بر خاک اگر گل شکفت که چندین گل­ اندام در خاک خُفت( بوستان سعدی)

>> از دیدگاه شاعر، علت خندیدن لاله و گلزار در مثال حسن تعلیل زیر، گریه کردن بی ­سبب ابر میباشد که یک دلیل ادبی است:

ز بهر آنکه همی­ گرید ابر بی­ سببی همی بخندد بر ابر، لاله و گلزار( سنا)

>> برطبق گفته ی شاعر در بیت زیر، چون پسته گستاخی کرده و دربرابر دهان تو از تنگ بودن دهان خودش لاف زده است، مردم دهنش را باز و پاره می­ کنند که بیانگر یک دلیل ادبی و ادعایی است؛ به این دلیل که اپسته لاف نمی­زند و مردم هم آنرا به قصد خوردن باز می­ کنند، نه این که تنبیهش کنند:

پیش­ دهنت پسته ز تنگی زده لاف ز آن­ است­ که­­ هرکس ­دهنش ­پاره­ کند( سنا)

>> از نظر شاعر، علت خمیده شدن پشت پیرمردان در بیت زیر اینست که خم شده اند و به دنبال گنج جوانی خود که در خاک، مدفون شده می گردند:

خمیده پشت از آن گشتند مردان جهاندیده که در خاک می جویند ایام جوانی را( نظامی)

آرایه حسن تعلیل را توضیح دهید,آرایه حسن تعلیل یعنی چیاگر آرایه حسن تعلیل در اثری لطیف نباشد، یا جنبۀ علمی داشته باشد، نمی¬توان آن را ادبی دانست

گردآوری: بخش فرهنگ و اندیشه سرپوش

  • 15
  • 6
۵۰%
همه چیز درباره
نظر شما چیست؟
انتشار یافته: ۰
در انتظار بررسی:۰
غیر قابل انتشار: ۰
جدیدترین
قدیمی ترین
مشاهده کامنت های بیشتر
زندگینامه امام زاده صالح زندگینامه امامزاده صالح تهران و محل دفن ایشان

نام پدر: اما موسی کاظم (ع)

محل دفن: تهران، شهرستان شمیرانات، شهر تجریش

تاریخ تاسیس بارگاه: قرن پنجم هجری قمری

روز بزرگداشت: ۵ ذیقعده

زندگینامه امامزاده صالح

باورها و اعتقادات مذهبی، نقشی پررنگ در شکل گیری فرهنگ و هویت ایرانیان داشته است. احترام به سادات و نوادگان پیامبر اکرم (ص) از جمله این باورهاست. از این رو، در طول تاریخ ایران، امامزادگان همواره به عنوان واسطه های فیض الهی و امامان معصوم (ع) مورد توجه مردم قرار داشته اند. آرامگاه این بزرگواران، به اماکن زیارتی تبدیل شده و مردم برای طلب حاجت، شفا و دفع بلا به آنها توسل می جویند.

ادامه
محمدعلی جمال زاده بیوگرافی محمدعلی جمال زاده؛ پدر داستان های کوتاه فارسی

تاریخ تولد: ۲۳ دی ۱۲۷۰

محل تولد: اصفهان، ایران

حرفه: نویسنده و مترجم

سال های فعالیت: ۱۳۰۰ تا ۱۳۴۴

درگذشت: ۲۴ دی ۱۳۷۶

آرامگاه: قبرستان پتی ساکونه ژنو

ادامه
فردریش نیچه نگاهی ژرف به زندگینامه و اندیشه‌های فردریش نیچه

تاریخ تولد: ۱۵ اکتبر ۱۸۴۴

محل تولد: روکن، آلمان

حرفه: فیلسوف و منتقد فرهنگی

درگذشت: ۱۹۰۰ میلادی

مکتب: فردگرایی، اگزیستانسیالیسم، پسانوگرایی، پساساختارگرایی، فلسفه قاره‌ای

ادامه
هدیه بازوند بیوگرافی هدیه بازوند؛ بازیگر کرد سینما و تلویزیون ایران

تاریخ تولد: ۲۷ مرداد ۱۳۶۶

محل تولد: بندرعباس، ایران

حرفه: بازیگر سینما، تلویزیون و تئاتر

آغاز فعالیت: ۱۳۹۶ تاکنون

تحصیلات: فارغ التحصیل لیسانس رشته مهندسی معماری

ادامه
سانجیو باجاج بیوگرافی سانجیو باجاج میلیارد و کارآفرین موفق هندی

تاریخ تولد: ۲ نوامبر ۱۹۶۹

محل تولد: هندی

ملیت: هندی

حرفه: تاجر، سرمایه گذار و میلیارد 

تحصیلات: دکتری مدیریت از دانشگاه هاروارد

ادامه
محمد مهدی احمدی بیوگرافی محمدمهدی احمدی، داماد محسن رضایی

تاریخ تولد: دهه ۱۳۶۰

محل تولد: تهران

حرفه: مدیرعامل بانک شهر

مدرک تحصیلی: دکترای اقتصاد واحد علوم تحقیقات دانشگاه آزاد اسلامی تهران، کارشناسی ارشد علوم اقتصادی دانشگاه تهران، کارشناسی اقتصاد بازرگانی دانشگاه شهید بهشتی

نسبت خانوادگی: داماد محسن رضایی، برادر عروس قالیباف، برادر داماد رحمانی فضلی

ادامه
علی عسکری بیوگرافی علی عسکری سیاستمدار ایرانی

تاریخ تولد: ۱۳۳۷

محل تولد: دهق، اصفهان

حرفه: سیاستمدار، نظامی، مدیر ارشد اجرایی، مدیر عامل شرکت صنایع پتروشیمی خلیج فارس

آغاز فعالیت: ۱۳۶۲ تاکنون

تحصیلات: کارشناسی مهندسی برق - الکترونیک، کارشناسی ارشد مدیریت، دکتری مهندسی صنایع - سیستم و بهره‌وری

ادامه
ندا قاسمی بیوگرافی ندا قاسمی؛ بازیگر تازه کار و خوش چهره تلویزیون ایران

چکیده بیوگرافی ندا قاسمی

نام کامل: ندا قاسمی

تاریخ تولد: ۳۰ خرداد ۱۳۶۰

محل تولد: کرمانشاه

حرفه: بازیگر سینما، تلویزیون و تئاتر، مجری و صداپیشه

آغاز فعالیت: ۱۳۸۶ تاکنون

تحصیلات: دکترای شیمی آلی

ادامه
غلامعلی حداد عادل بیوگرافی غلامعلی حداد عادل؛ سیاستمدار ایرانی

تاریخ تولد: ۱۹ اردیبهشت ۱۳۲۴

محل تولد: تهران

حرفه: سیاستمدار ایرانی، عضور مجمع تشخیص مصلحت نظام، دانشیار بازنشسته دانشگاه، رئیس فرهنگستان زبان و ادب فارسی و بنیاد سعدی

آغاز فعالیت: ۱۳۵۷ تاکنون

حزب سیاسی: اصولگرا

تحصیلات: لیسانس و فوق لیسانس فیزیک از دانشگاه تهران و شیراز (پهلوی قدیم)، دکتری فلسفه از دانشگاه تهران

ادامه

حکایت های اسرار التوحید اسرار التوحید یکی از آثار برجسته ادبیات فارسی است که سرشار از پند و موعضه و داستان های زیبا است. این کتاب به نیمه ی دوم قرن ششم هجری  مربوط می باشد و از لحاظ نثر فارسی و عرفانی بسیار حائز اهمیت است. در این مطلب از سرپوش تعدادی از حکایت های اسرار التوحید آورده شده است.

...[ادامه]
ویژه سرپوش