یکشنبه ۳۱ تیر ۱۴۰۳
کد مقاله: ۱۴۰۱۰۸۰۰۰۷

معرفی انواع آرایه های ادبی

انواع آرایه های ادبی,آرایه های ادبیآرایه های ادبی از دو بخش بیان و بدیع تشکیل شده است
یکی از موضوعات مهم در ادبیات فارسی، صناعات ادبی یا آرایه های ادبی میباشد که اگر این صنایع بدیع در ادبیات فارسی رعایت شود باعث زیبایی جملات برای خواننده و شنونده می شود. یکی از ترفندهای زیبایی و اثربخشی بیشتر سخن منظوم یا منثور در مخاطب، آرایه ها یا صنایع ادبی می باشد.

انواع آرایه های ادبی

توجه کنید که آرایه­ ها، صرفا شامل شعر و سخن منظوم نیست؛ بلکه بسیاری از آرایه­ ها در نثر نیز کاربرد دارد که از آن ها می توان به تشبیه، کنایه، مجاز، سجع، جناس، تضاد، ایهام، تلمیح، مبالغه، تناسب و … اشاره کرد. نویسندگان برای زیبایی و اثربخشی نوشتۀ خود در دوره­ های مختلف و به خصوص در نثرهای فنی و مصنوع، از آرایه­ های ادبی بهرۀ فراوان برده ­اند ولی چون تشخیص آرایه­ های ادبی در شعر نسبت به نثر، دشوارتر است و شاعران، بیشتر از نویسندگان برای مضمون پردازی و سخن­ آرایی و پوشیده سخن گفتن، به آرایه­ های ادبی پرداخته­ اند و همچنین گزیده گویی و جابه ­جایی ارکان جمله در شعر، برخلاف نثر موجب دشواری فهم معنا و مفهوم سخن می­ شود، به همین خاطر به شواهد شعری و آثار منظوم در شرح آرایه ­ها، بیشتر پرداخته می ­شود.

به فنونی که رعایت آنها بر جلوه ها و جنبه های زیبایی و هنری سخن می افزاید؛ آرایه های ادبی یا صناعات ادبی یا صنایع بدیع در ادبیات فارسی می گویند. صنایع ادبی، برگرفته از تناسب هایی آوایی و تناسب های معنایی می باشد.

- آرایه ادبی تشبیه:

اگر بین دو یا چند پدیده، مشابهتی دیدید؛ به چنین حالتی تشبیه می گویند. هرتشبیهی دارای چهار رکن و پایه میباشد که این ارکان، نظیر مشبّه، مشبّهٌ به، ادات تشبیه، وجه تشبیه است.

- آرایه ادبی استعاره:

به نوعی تشبیه كه در آن یكی از طرفین تشبیه( مشبه یا مشبه به) را ذكر و طرف دیگر را اراده کنند؛ استعاره میگویند.

- آرایه ادبی مجاز:

واژه ای که در غیر معنی اصلی آن استفاده شود را آرایه ادبی مجاز می گویند .پیوند و تناسبی كه باعث ارتباط معنی حقیقی و مجازی به یکدیگر میشود را علاقه میگویند.

- آرایه ادبی كنایه:

آرایه ادبی كنایه به سخنی اطلاق میشود كه یك معنی ظاهری و نزدیك به ذهن و یك معنی باطنی و دور از ذهن داشته باشد و منظور از آن سخن، معنی باطنی و دور از ذهن باشد.

- آرایه ادبی سجع:

به آهنگی که از كلمات پایانی دو جمله یا بیشتر بوجود می آید را سجع میگویند .سجع موجب افزایش موسیقی لفظی و تأثير کلام می شود. کاربرد سجع، بیشتر برای نثر میباشد ولی در برخی از مواقع برای شعر نیز مورد استفاده قرار می گیرد.

- آرایه ادبی موازنه:

هرگاه کلمات پایانی جمله ها در دو مصراع یا دو جمله، هم وزن باشند ولی واج های پایانی آن ها با هم فرق داشته باشند؛ آرایه موازنه در بین آن ها وجود دارد.

انواع آرایه های ادبی,صناعات ادبیصناعات ادبی نام دیگر آرایه‌های ادبی میباشد

- آرایه ادبی ترصیع:

هرگاه کلمه های پایان جمله ها در دو مصراع یا دو جمله،  هم وزن باشند و نیز دارای یک واج پایانی باشند، آرایه ترصیع در بین آن ها وجود دارد .

- آرایه ادبی جناس:

به یكسانی یا شباهت بسیار دو واژه یا بیشتر، جناس میگویند. ارکان جناس به تلفّظ و اختلاف در معنی کلماتی می گویند که پدید آورندۀ جناس است. گاهی اركان جناس در تلفظ با هم یكسان هستند و تنها تفاوتشان در معنی است.

- آرایه ادبی اشتقاق :

به استفاده از واژه های هم ریشه كه موجب نزدیکی واج های آن ها به هم میشود؛ آرایه اشتقاق میگویند.

- آرایه ادبی تكرار :

درصورت استفاده از كلمه ای در كلام برای دو مرتبه یا بیشتر، بگونه ای كه بر موسیقی درونی و تأثیر سخن بیفزاید؛ آرایه ادبی تكرار میگویند.

- آرایه ادبی تصدیر :

آرایه تصدیر به واژه ای اطلاق میشود که در آغاز و پایان بیتی تكرار شود.

- آرایه ادبی مراعات نظیر :

آرایه ادبی مراعات نظیر، واژه های یك مجموعه ایست كه با هم از نظر جنس، نوع، مكان، زمان، همراهی و ….. تناسب دارند.

پركاربردترین آرایه در شعر و نثر فارسی را مراعات نظیر میگویند. درواقع اركان تشبیه و آرایه تضاد، نوعی مراعات نظیر است.

- آرایه ادبی تلمیح: 

آرایه تلمیح به هر نوع حدیث، خاطره، داستان، ضرب المثل، آیه، شعر و موضوعی گفته میشود كه اغلب مردم از آن سابقه ذهنی دارند.

- آرایه لفّ ونشر:

درصورت آوردن دو یا چند جزء از کلام بدون توضیحی در پی هم( لف) و سپس آوردن توضیحات مربوط به هر یک در پی هم( نشر)، آرایه لف و نشر شکل می گیرد.

- آرایه تلمیح:

هر گاه یک بیت یا عبارتی، یادآور داستان و افسانه، رویدادی تاریخی و مذهبی یا آیه و حدیثی یا … باشد بدون آنکه درباره ی موضوع، تعریف مستقیمی شده باشد؛ آن بیت یا عبارت، آرایه تلمیح دارد.

- آرایه تضمین:

شاعر یا نویسنده، با آوردن بخشی از نوشته فردی دیگر در میان اثر خود، آن شعر یا نوشته را تضمین کرده است. این نکته را در نظر داشته باشید که باید نوشته عینا تکرار شود و داخل« ...» بیان شود.

انواع آرایه های ادبی,معرفی انواع آرایه های ادبیآرایه‌های ادبی بر جلوه‌ها و جنبه‌های زیبایی و هنری سخن می‌افزاید

گردآوری: بخش فرهنگ و اندیشه سرپوش

  • 14
  • 7
۵۰%
همه چیز درباره
نظر شما چیست؟
انتشار یافته: ۰
در انتظار بررسی:۰
غیر قابل انتشار: ۰
جدیدترین
قدیمی ترین
مشاهده کامنت های بیشتر
بزرگمهر بختگان زندگینامه بزرگمهر بختگان حکیم بزرگ ساسانی

تاریخ تولد: ۱۸ دی ماه د ۵۱۱ سال پیش از میلاد

محل تولد: خروسان

لقب: بزرگمهر

حرفه: حکیم و وزیر

دوران زندگی: دوران ساسانیان، پادشاهی خسرو انوشیروان

ادامه
صبا آذرپیک بیوگرافی صبا آذرپیک روزنامه نگار سیاسی و ماجرای دستگیری وی

تاریخ تولد: ۱۳۶۰

ملیت: ایرانی

نام مستعار: صبا آذرپیک

حرفه: روزنامه نگار و خبرنگار گروه سیاسی روزنامه اعتماد

آغاز فعالیت: سال ۱۳۸۰ تاکنون

ادامه
یاشار سلطانی بیوگرافی روزنامه نگار سیاسی؛ یاشار سلطانی و حواشی وی

ملیت: ایرانی

حرفه: روزنامه نگار فرهنگی - سیاسی، مدیر مسئول وبگاه معماری نیوز

شغل های دولتی: کاندید انتخابات شورای شهر تهران سال ۱۳۹۶

حزب سیاسی: اصلاح طلب

یاشار سلطانیبیوگرافی یاشار سلطانی

ادامه
زندگینامه امام زاده صالح زندگینامه امامزاده صالح تهران و محل دفن ایشان

نام پدر: اما موسی کاظم (ع)

محل دفن: تهران، شهرستان شمیرانات، شهر تجریش

تاریخ تاسیس بارگاه: قرن پنجم هجری قمری

روز بزرگداشت: ۵ ذیقعده

زندگینامه امامزاده صالح

باورها و اعتقادات مذهبی، نقشی پررنگ در شکل گیری فرهنگ و هویت ایرانیان داشته است. احترام به سادات و نوادگان پیامبر اکرم (ص) از جمله این باورهاست. از این رو، در طول تاریخ ایران، امامزادگان همواره به عنوان واسطه های فیض الهی و امامان معصوم (ع) مورد توجه مردم قرار داشته اند. آرامگاه این بزرگواران، به اماکن زیارتی تبدیل شده و مردم برای طلب حاجت، شفا و دفع بلا به آنها توسل می جویند.

ادامه
شاه نعمت الله ولی زندگینامه شاه نعمت الله ولی؛ عارف نامدار و شاعر پرآوازه

تاریخ تولد: ۷۳۰ تا ۷۳۱ هجری قمری

محل تولد: کوهبنان یا حلب سوریه

حرفه: شاعر و عارف ایرانی

دیگر نام ها: شاه نعمت‌الله، شاه نعمت‌الله ولی، رئیس‌السلسله

آثار: رساله‌های شاه نعمت‌الله ولی، شرح لمعات

درگذشت: ۸۳۲ تا ۸۳۴ هجری قمری

ادامه
آپولو سایوز ماموریت آپولو سایوز؛ دست دادن در فضا

ایده همکاری فضایی میان آمریکا و شوروی، در بحبوحه رقابت های فضایی دهه ۱۹۶۰ مطرح شد. در آن دوران، هر دو ابرقدرت در تلاش بودند تا به دستاوردهای فضایی بیشتری دست یابند. آمریکا با برنامه فضایی آپولو، به دنبال فرود انسان بر کره ماه بود و شوروی نیز برنامه فضایی سایوز را برای ارسال فضانورد به مدار زمین دنبال می کرد. با وجود رقابت های موجود، هر دو کشور به این نتیجه رسیدند که برقراری همکاری در برخی از زمینه های فضایی می تواند برایشان مفید باشد. ایمنی فضانوردان، یکی از دغدغه های اصلی به شمار می رفت. در صورت بروز مشکل برای فضاپیمای یکی از کشورها در فضا، امکان نجات فضانوردان توسط کشور دیگر وجود نداشت.

مذاکرات برای انجام ماموریت مشترک آپولو سایوز، از سال ۱۹۷۰ آغاز شد. این مذاکرات با پیچیدگی های سیاسی و فنی همراه بود. مهندسان هر دو کشور می بایست بر روی سیستم های اتصال فضاپیماها و فرآیندهای اضطراری به توافق می رسیدند. موفقیت ماموریت آپولو سایوز، نیازمند هماهنگی و همکاری نزدیک میان تیم های مهندسی و فضانوردان آمریکا و شوروی بود. فضانوردان هر دو کشور می بایست زبان یکدیگر را فرا می گرفتند و با سیستم های فضاپیمای طرف مقابل آشنا می شدند.

فضاپیماهای آپولو و سایوز

ماموریت آپولو سایوز، از دو فضاپیمای کاملا متفاوت تشکیل شده بود:

ادامه
نیلوفر اردلان بیوگرافی نیلوفر اردلان؛ سرمربی فوتسال و فوتبال بانوان ایران

چکیده بیوگرافی نیلوفر اردلان

نام کامل: نیلوفر اردلان

تاریخ تولد: ۸ خرداد ۱۳۶۴

محل تولد: تهران 

حرفه: بازیکن سابق فوتبال و فوتسال، سرمربی تیم ملی فوتبال و فوتسال بانوان

سال های فعالیت: ۱۳۸۵ تاکنون

قد: ۱ متر و ۷۲ سانتی متر

ادامه
حمیدرضا آذرنگ بیوگرافی حمیدرضا آذرنگ؛ بازیگر سینما و تلویزیون ایران

چکیده بیوگرافی حمیدرضا آذرنگ

نام کامل: حمیدرضا آذرنگ

تاریخ تولد: تهران

محل تولد: ۲ خرداد ۱۳۵۱ 

حرفه: بازیگر، نویسنده، کارگردان و صداپیشه

تحصیلات: روان‌شناسی بالینی از دانشگاه آزاد رودهن 

ادامه
محمدعلی جمال زاده بیوگرافی محمدعلی جمال زاده؛ پدر داستان های کوتاه فارسی

تاریخ تولد: ۲۳ دی ۱۲۷۰

محل تولد: اصفهان، ایران

حرفه: نویسنده و مترجم

سال های فعالیت: ۱۳۰۰ تا ۱۳۴۴

درگذشت: ۲۴ دی ۱۳۷۶

آرامگاه: قبرستان پتی ساکونه ژنو

ادامه

حکایت های اسرار التوحید اسرار التوحید یکی از آثار برجسته ادبیات فارسی است که سرشار از پند و موعضه و داستان های زیبا است. این کتاب به نیمه ی دوم قرن ششم هجری  مربوط می باشد و از لحاظ نثر فارسی و عرفانی بسیار حائز اهمیت است. در این مطلب از سرپوش تعدادی از حکایت های اسرار التوحید آورده شده است.

...[ادامه]
ویژه سرپوش