در سالهای گذشته سرعت گرفتن روند مهاجرت از روستاها به مناطق شهری زنگ خطر تغییر ترکیب جمعیتی کشور و خالی شدن روستاها بهعنوان مراکز تولید را به صدا درآورد. برهمین اساس درکنار طرحهای فرهنگی و اجتماعی، دولت در زمینه اقتصادی نیز فعال شد تا با فراهم کردن بسترهای اشتغال و تولید در مناطق روستایی ضمن جلوگیری از مهاجرت به اهداف پیشبینی شده برای اشتغالزایی نیز دست یابد. برپایه نتایج طرح سرشماری مرکز آمار ایران در سال ۱۳۹۵، ۷۴ درصد جمعیت در مناطق شهری و ۲۶ درصد در مناطق روستایی سکونت داشتهاند؛ ارقامی که در سال ۱۳۹۰ این ترکیب را ۷۱ درصد برای شهرها و ۲۹ درصد برای روستاها ذکر کرده بود. درهمین راستا در دولت یازدهم و دوازدهم مسئولان روی اشتغال روستایی و عشایری متمرکز شدند و قانون حمایت از ایجاد و توسعه اشتغال پایدار در مناطق روستایی و عشایری با استفاده از منابع ارزی کشور تدوین شد.
بدین ترتیب برنامه ملی اشتغال روستایی از سال ۹۶ با دریافت مجوز از رهبر معظم انقلاب با اختصاص ۱.۵ میلیارد دلار از منابع صندوق توسعه ملی با تلفیق منابع چهار مؤسسه عامل (بانک توسعه تعاون، بانک کشاورزی، پست بانک و صندوق کارآفرینی امید) با هدف حمایت از توسعه و ایجاد اشتغال پایدار در مناطق روستایی و عشایری تدوین و عملیات اجرایی آن از اردیبهشت ماه امسال آغاز شد. اولویت این طرح ایجاد اشتغال در مناطق کمتر توسعه یافته و عشایری و مرزی است که تسهیلات آن بهصورت قرضالحسنه دراختیار متقاضیان قرار میگیرد. دریافتکنندگان این تسهیلات نیز میتوانند با یک سال دوره تنفس پس از بهرهبرداری طرح و با دوره بازپرداخت حداکثر شش سال از آن استفاده کنند.
اعطای این تسهیلات به اشخاص حقیقی و حقوقی غیردولتی برای ایجاد اشتغال در روستاها و شهرهای زیر ۱۰ هزار نفر صورت میگیرد که شامل طرحهایی در زمینه کشاورزی، منابع طبیعی، معادن کوچک، فناوری اطلاعات، گردشگری، صنایع دستی، فرش دستباف و تأمین سرمایه در گردش واحدهای موجود میشود. پس از تصویب این قانون در ۳۱ مرداد سال ۹۶ در مجلس و تأیید شورای نگهبان در ۸ شهریورهمان سال، آیین نامه اجرایی آن در ۱۴ شهریور ۹۶ توسط دولت تصویب و ابلاغ شد و به فاصله چهار ماه با اختصاص هزار و ۵۰۰ میلیارد تومان مرحله نخست آن در ۲۶ دی ۹۶ اجرا شد.
مرحله دوم این طرح نیز در ۱۲ اردیبهشت ۹۷ با تخصیص هزار و ۵۰۰ میلیارد تومان دیگر کلید خورد. مراحل سوم و چهارم این طرح نیز به ترتیب در ۲۶ دی ۹۷ و اول اسفند سال گذشته با اختصاص هزار و ۴۳۹ و ۲ هزار و ۲۵۰ میلیارد تومان آغاز شد. همزمان در دی ماه سال ۹۶ اعتبار پیشبینی شده به سه بانک کشاورزی، توسعه تعاون و پست بانک ابلاغ شد و در نهایت در فروردین سال گذشته صندوق توسعه کارآفرینی امید نیز با دریافت اعتبار بهعنوان چهارمین مؤسسه به جمع بانکهای عامل این طرح پیوست.
بر اساس برنامه ششم توسعه باید یک میلیون و ۹۱۴ هزار شغل در روستاها ایجاد شود در همین زمینه دولت در لایحه بودجه ۱۳۹۷ به منظور دستیابی به اهداف برنامه ششم توسعه حدود ۱۷ هزار میلیارد تومان از محل اصلاح قیمتهای حاملهای انرژی، حدود ۱۵۰ هزار میلیارد ریال از محل صندوق توسعه ملی، حدود ۶۰ هزار میلیارد ریال از محل قانون توسعه اشتغال پایدار در مناطق روستایی عشایری و شهرهای زیر ۱۰ هزار نفر جمعیت و حدود ۲۲۰ هزار میلیارد ریال از محل منابع داخلی بانکها تجهیز شد. این منابع برای ارائه برنامههای اشتغال فراگیر، توسعه اشتغال پایدار در مناطق روستایی، عشایری و شهرهای زیر ۱۰ هزار نفر جمعیت و توسعه اشتغال حمایتی به کار گرفته شد. در سالجاری نیز طرح اشتغال روستایی ادامه خواهد یافت.
براساس اعلام وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی مرحله دوم اعطای تسهیلات این طرح از ابتدای اسفند ماه سال گذشته آغاز شده است. توجه ویژه به مناطق روستایی در سالهای اخیر باعث افزایش سهم روستاها از اشتغال کشور شده است. درحالی که در سالهای گذشته سهم اشتغال روستایی کمتر از سه درصد از کل اشتغال کشور بود، اما این رقم در سال ۹۷ به ۳۰ درصد افزایش پیدا کرد که نشان میدهد سهم اشتغال روستایی ۱۰ برابر شده است.
دستاوردهای طرح اشتغال روستایی
منابع مالی طرح اشتغال روستایی با برداشت ۱.۵ میلیارد دلاری از صندوق توسعه ملی و تبدیل آن به ریال تأمین میشود که در سال ۹۷ این میزان بر اساس دلار ۴۲۰۰ تومانی محاسبه شد و در سالجاری بر مبنای دلار نیمایی محاسبه شده است. بدین ترتیب در مجموع ۱۸ هزار میلیارد تومان منابع از این محل تأمین میشود که تاکنون حدود ۷هزار و ۷۰۰ میلیارد تومان آن پرداخت شده است. براساس اعلام وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی در قالب این طرح تاکنون ۷ هزار و ۷۰۰ میلیارد تومان تسهیلات به متقاضیان پرداخت شده است که براساس آمار رسمی مرکز آمار ایران به ایجاد ۱۱۴ هزار شغل خالص در سال ۱۳۹۷ منجر شده است.
البته طبق اعلام متقاضیان این طرح درحدود ۱۸۸ هزار شغل ایجاد شده؛ رقمی که گزارشهای میدانی وزارت کار آن را ۱۴۱ هزار شغل اعلام کرده است. برخلاف سایر طرحهای اشتغالی منابع و تسهیلات پرداخت شده در قالب طرح جدید با انحراف اندکی همراه بوده است به طوری که دربخش تعهد ایجاد اشتغال میزان انحراف ۱۲ بوده است. همچنین میزان انحراف در پرداخت وامها از سوی بانکها نیز ۶ درصد بوده است که تمام موارد اعلام شده و اصلاح شده است.
سازمان برنامه و بودجه کار تمام شماری انجام داد که میزان انحراف تعهد ایجاد اشتغال ۱۲تا۱۵ درصد بوده است. درهمین راستا وزارت کار اعلام کرده است در صورتی که اثربخشی این طرح قابل قبول باشد پیشنهاد برداشت سالانه ۵۰۰ میلیون دلار از صندوق توسعه ملی برای اشتغال روستایی به دولت ارائه خواهد شد. گفتنی است طبق آمار رسمی مرکز آمار ایران نرخ بیکاری مناطق روستایی از ۸.۹ درصد در سال ۱۳۹۰ به ۷ درصد در سال گذشته کاهش یافته است که نشان از موفقیت طرحها دارد.
طرح اشتغال روستایی موفق بود
در همین زمینه عضو کمیسیون برنامه، بودجه و محاسبات مجلس گفت: ۸۰ درصد منابع صندوق توسعه ملی برای اشتغال پایدار روستایی اهداف قانونگذار را محقق کرده است.
محمد حسینی در گفتوگو با خانه ملت، در خصوص اختصاص ۱.۵ میلیارد دلار به طرح اشتغال پایدار روستایی و نتایج آن افزود: از اعتبار ۱.۵ میلیارد دلار از محل منابع صندوق توسعه ملی در حدود یک میلیارد و ۲۴۰ میلیون دلار از صندوق برداشت شده است که بخشی از آن به نرخ ارز نیمایی و بخش دیگر به ارز دولتی تبدیل شده و در اختیار بانکها قرار گرفته است. عضو کمیسیون برنامه، بودجه و محاسبات مجلس ادامه داد: بانکها بر اساس مصوبات شورای اشتغال، به متقاضیان اشتغال روستایی و متناسب با رستههایی که مشخص شده، تسهیلات پرداخت میکنند.
نماینده مردم تفرش، آشتیان و فراهان در مجلس دهم شورای اسلامی اظهار داشت: متقاضیان ایجاد اشتغال پایدار روستایی باید تقاضای خود را در سامانهای که وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی ایجاد کرده اطلاعات خود را ثبت کنند تا توسط سازمان برنامه و بودجه راستی آزمایی شود که آیا طرح آنها به اشتغال منجر میشود یا نه. وی با بیان اینکه تسهیلات پیشبینی شده در بسیاری ازمناطق کامل جذب نشده است، بیان داشت: تاکنون سه مرحله از طرح اشتغال پایدار روستایی انجام شده و یک مرحله آن باقی مانده است، حدود ۲۴۰ میلیون دلار دیگر باید تبدیل به ریال و به بانکها تخصیص داده شود و بانکها باید برابر آن اعتبار بگذارند.
این نماینده مجلس با بیان اینکه بر اساس آمارهایی که داریم طرح موفقیت آمیزی بوده است، افزود: انحراف از منابع در این طرح بسیار کم است و بیش از ۸۰درصد اعتبارات دقیقاً برای ایجاد اشتغال هزینه شده شده است.
- 13
- 6
