همیشه بحث هایی در رابطه با شیوه تخصیص وام و تسهیلات به پروژه های سینمایی از سوی مراکز دولتی به وجود می آید که البته ضوابط و مقرراتی برای آن وجود دارد. چندی قبل خبری از سوی علیرضا تابش مدیرعامل بنیاد سینمایی فارابی بر این مبنا که شیوه پرداخت تسهیلات به پروژه های سینمایی تغییر می کند، منتشر شد. بر این اساس، به منظور افزایش تعداد وام گیرندگان و شفافیت در نحوه اجرای حمایت ها و همچنین تغییر شیوه های پرداخت تسهیلات به پروژه های سینمایی، تفاهم نامه ای با صندوق اعتباری هنر امضا شد. در این شیوه نامه جدید، وام به فیلم های دارای پروانه ساخت و با معرفی بنیاد سینمایی فارابی تعلق می گیرد و همچنین قرار است ستاد اقتصادی سینمای ایران با همین هدف در ماه های آینده تشکیل شود.
در این طرح های جدید قرار است در خصوص همکاری بانک ها برای اعطای تسهیلات با مدیران عامل بانک ها بررسی هایی صورت گیرد. هنوز جزئیاتی از چگونگی اعطای این وام و تسهیلات منتشر نشده است، اما به هرحال این شیوه نامه جدید در عین کارامدی باید بتواند جوابگوی فیلمسازان دغدغه مند باشد؛ چرا که سینمای بدنه سود خود را از گیشه می برد، اما در این میان دست فیلمسازان اول کمتر شناخته شده که ایده ها و فیلمنامه های خوب دارند، خالی می ماند و بنیاد سینمایی فارابی بستر مناسبی بخصوص برای فیلمسازان اولی که دغدغه های ارزشمندی دارند، می تواند باشد. اغلب فیلمسازان اول سرمایه کافی برای ادامه فعالیت ندارند و فارابی به عنوان یک بازوی اعتباری می تواند چرخ فیلمسازی را بگرداند. طبق اعلام فارابی این بنیاد سینمایی تا به حال از ۱۵۳ پروژه به شیوه های مختلف حمایت کرده است.
این اتفاق در خصوص فیلم هایی مانند «ویلایی ها» به کارگردانی منیره قیدی، «دریاچه ماهی» به کارگردانی مریم دوستی، «خانه ای در خیابان چهل و یکم» به کارگردانی حمیدرضا قربانی و… صورت گرفته است که البته در خصوص هر فیلم نوع و شیوه حمایت ها متفاوت است. گاهی تمام هزینه را فارابی پرداخت می کند و گاه در بخشی از هزینه آن شریک می شود که این بستگی به تشخیص کارگروه دارد.
این شیوه اعطای وام موافقان و مخالفان خود را دارد که هر فیلمسازی بر اساس تجربه خود به آن نگاه می کند. در گفت و گویی که با فیلمسازان داشتیم، در رابطه با تغییر شرایط تسهیلات و ورود بانک ها برای اعطای وام در آینده پرسیدیم که برخی موافق ورود بانک ها و بعضی دیگر به کلی مخالف بودند. همچنین نظر فیلمسازان را درباره پرداخت نکردن به موقع بازپرداخت وام ها برای تخصیص عادلانه به همه گروه های فیلمسازی جویا شدیم که در ادامه از نظر می گذرانید:
علی قائم مقامی:معتقدم این طرح به ضرر تهیه کنندگان مستقل تمام می شود
علی قائم مقامی تهیه کننده و مدیر تولید در خصوص تغییرات اعطای وام فارابی به پروژه ها از طریق صندوق اعتباری هنر به بانی فیلم گفت: ما در ابتدای این ماجرا هستیم و هنوز هیچ فیلمی نتوانسته است وام بگیرد و خودم درخواست وام داشتم که فارابی فیلم ما را به صندوق هنر معرفی کرد و هنوز هیچ اتفاقی نیفتاده؛ چون دستورالعمل آن اجرایی نشده است.
وی خاطرنشان کرد: معتقدم این طرح به ضرر تهیه کنندگان مستقل تمام می شود؛ چون وام ها روی کاغذ چهار درصد است، اما در عمل خیلی بالاتر از این رقم هاست. شنیدم تضامین بانکی در این رابطه می گیرند. اگر تضامین در گروی رایت ویدئوی فیلم باشد، خوب است، اما اگر احتیاج به سند ملکی داشته باشند، هیچ تهیه کننده مستقلی این کار را انجام نمی دهد، چون به مشکلات عدیده ای برخورد می کنند.
وی افزود: این وضعیت شبیه سال های قبل می شود که برخی از تهیه کنندگان نتوانستند وام های خود را به بانک ها بازپرداخت کنند و به خاطر بدهی وام و شکایت بانک ها از آنان پرونده قضایی برای تعدادی تشکیل شد. هم اکنون تهیه کننده و کارگردانی را سراغ دارم که چند روز قبل به من گفت برای ساخت فیلم از بانکی وام گرفتم و فیلمم در اکران نفروخت. چند ماه است اخطار برای منزلش صادر شده و نتوانسته کاری انجام دهد و منزلش بزودی حراج می شود!
قائم مقامی یادآوری کرد: بعضی پروژه ها خاص یا فرهنگی هستند و به نیت فروش ساخته نشده اند. تهیه کننده ای که فیلمش تجاری است و می فروشد که به این وام ها احتیاجی ندارد. همچنین تهیه کننده ای که از ارگان ها و سازمان های دولتی یا عمومی برای ساخت فیلم هایش پول می گیرد، به این وام های ۳۰۰ یا ۴۰۰ میلیونی احتیاجی ندارد. این وام ها برای تهیه کنندگان خصوصی و ضعیف از لحاظ بنیه مالی است. وقتی فیلم نمی فروشد، فرد مجبور است رایت های ویدئویی را به فارابی بفروشد و به اصطلاح به نوعی برای پرداخت بدهی ها با فارابی تعامل می کند. البته شنیده ام مدیر عامل فارابی به نحوه اجرایی شدن این توافقنامه معترض شده است که چرا می خواهند وثیقه بگیرند و جلساتی هم در این زمینه برگزار شده است تا مشکلات حل شود که امیدوارم این اتفاق بیفتد؛ چون وام گرفتن از بانک ها برای فیلمسازی یعنی خود زنی برای تهیه کنندگان مستقل!
محمد احمدی:تهیه کنندگان تا زمان تسویه:تنها یکبار وام دریافت کنند
محمد احمدی تهیه کننده در خصوص تغییرات اعطای وام فارابی به پروژه ها از طریق صندوق اعتباری هنر به بانی فیلم گفت: چند فیلم را با فارابی کار کردم و تا الآن مشکل خاصی نداشتیم و تا زمانی که این شیوه جدید اعطای وام اجرا نشود، نمی دانیم چه مزایا یا معایبی دارد. اگر برنامه ای تدارک ببینند که همه بتوانند از این تسهیلات فارابی استفاده کنند و به موارد و آدم های خاص تعلق نگیرد، خیلی مناسب است. بنابراین، اگر شیوه اعطای وام به شیوه ای باشد که به همه تعلق بگیرد، خوب است، اما اگر این شیوه جدید، فیلمسازی را سخت تر کند نمی توانیم کاری انجام دهیم. چندسالی است با مشکل مالی مواجه شده ایم؛ چون اگر حتی از قبل هم قرار بر حمایت بود، پول بعدها به پروژه تزریق می شد. در مجموع شرایط خوبی بود و ما هم عادت کرده بودیم پول را از جایی دریافت کنیم تا اعتبار برسد. هرچند معمولا وامی که تعلق می گیرد، بخشی از سرمایه است و همه آن نیست. می دانستیم که دیر و زود دارد، اما سوخت و سوز ندارد و ما بر اساس تسهیلات فارابی، باقی پول را از بخش خصوصی جذب کنیم و فیلم را به تولید برسانیم.
وی در رابطه با اینکه فارابی معتقد است پرداخت نکردن به موقع وام ها و بدهی ها از طرف فیلمسازان و تهیه کنندگان برایشان مشکلات ایجاد کرده و چه راهکاری در این زمینه پیشنهاد می دهید، بیان کرد: هر تهیه کننده ای که وام می گیرد، فارابی می تواند این قانون را اعمال کند تا مبلغ قبلی از فروش اکران یا واگذاری رایت ها تسویه نشود، وام دیگری را به تهیه کنندگان اختصاص ندهد. هر تهیه کننده ای یکبار بدهکار می شود، اما مگر چقدر تهیه کننده داریم که وام دریافت می کنند. در حال حاضر هر تهیه کننده ای بیش از پنج میلیون به فارابی بدهکار است. اگر این قانون را بگذارند که تنها یک وام به تهیه کنندگان بدهند و تا زمانی که تسویه نشده، وام ندهند، می تواند بسیاری از مشکلات فارابی را برطرف کند.
احمدی در رابطه با شیوه اعطای وام از راه بانک ها یا صندوق اعتباری هنر گفت: این شیوه که از بانک های خصوصی وام بگیرند و به تهیه کنندگان اختصاص دهند، سال های قبل هم بوده است اما جوابگو نبود. در کل نمی دانم قرار است چه اتفاقی بیفتد.
مجید جوانمرد:مخالف هرگونه مراجعه به نهادها برای ساخت فیلم هستم
مجید جوانمرد در خصوص تغییرات اعطای وام فارابی به پروژه ها از طریق صندوق اعتباری هنر به بانی فیلم گفت: من با فارابی دچار مشکل شدید شدم و مشکلات و دردسرهایی جلوی پایم قرار دادند. من مخالف هرگونه مراجعه به نهادها برای ساخت فیلم هستم و ترجیح می دهم فیلم نسازم و به این گونه نهادها روی نیاورم. این پولی که خرج می کنند مربوط به بیت المال است و باید به تمام فیلمسازان تعلق بگیرد.
وی افزود: سی سال سابقه کار دارم و یک بار برای دریافت وام مراجعه کردم، اما خیلی تحقیر شدم. در بدترین زمان که احتیاج به پول توی جیبی داشتم، مجبور شدم وام دریافت شده را به سختی پرداخت کنم. به همین دلیل تصمیم گرفتم اگر قرار است فیلمی بسازم، اصلا به این مراکز رجوع نکنم.
جوانمرد در پاسخ به این پرسش که اگر شیوه اعطای تسهیلات تغییر کند، فکر می کنید اتفاق مثبتی می افتد یا نه، عنوان کرد: مشکل بیشتر به سیستم باز می گردد و نواقص در این مسائل نمود پیدا می کند. تنها راه فیلمسازی در ایران این است که از هزینه خودمان خرج کنیم. وارد جزئیات نمی شوم اما از لحن کلامم متوجه می شوید که دچار چه دردسرهایی شدم.
حمیدرضا قربانی:شرایط وام دهی فارابی به فیلمسازان اول کمک می کند
حمیدرضا قربانی کارگردان فیلم «خانه ای در خیابان چهل و یکم» که قبلا فیلمی به صورت مشارکت با فارابی ساخته است، در خصوص تغییرات اعطای وام فارابی به پروژه ها از طریق صندوق اعتباری هنر به بانی فیلم گفت: در حال حاضر شرایط به گونه ای است که جذب سرمایه خیلی سخت است. زمانی که بسیاری از دوستان و همکاران من که سال ها دستیاری انجام دادند، می خواهند فیلم اول خود را بسازند، با مشکل رو به رو می شوند؛ یعنی خودشان باید بروند و اسپانسر و سرمایه گذار پیدا کنند و تهیه کننده باید فیلم را بسازد. این را دیدم که بچه ها وقتی می خواهند فیلم بسازند، می روند و می گویند ما سرمایه گذار داریم و سرمایه گذار می آید با تهیه کننده صحبت می کند و فیلم ساخته می شود؛ مگر کارگردان، کارگردان را بشناسد. این سرمایه ها مانند اعطای وام از صندوق اعتباری هنر یا بانک ها خیلی به این بچه ها کمک می کند. هرکدام از این ها اضافه شود، برای بچه های فیلم اول خیلی خوب است. این سرمایه برای فیلم های طنز خوب نیست؛ چرا که سرمایه گذار و اسپانسر دارند. به عنوان فیلمساز اول احتیاج به کمک داشتم و زمانی که سرمایه گذار اسمم را می خواند، نگران برگشت سرمایه بود. کاملا با این سرمایه ها موافقم. البته بعضی از دوستان می گویند می خواهند مستقل کار کنیم که هیچ استفاده ای از پول دولتی که مربوط به تهیه کننده باشد، نمی برند و این بچه ها باید هزینه ها را پایین بیاورند. اگر بچه های فیلمساز مستقل بخواهند با هزینه های فعلی فیلم بسازند، حداقل به سرمایه یک میلیاردی احتیاج دارند.
وی در رابطه با اینکه فارابی معتقد است پرداخت نکردن به موقع وام ها و بدهی ها از طرف فیلمسازان و تهیه کنندگان برایشان مشکلات ایجاد کرده و چه راهکاری در این زمینه پیشنهاد می دهید، بیان کرد: اگر بانک ها در این سرمایه گذاری ها دخیل شوند، راهگشاست. به دلیل اینکه بانک در بازپس گیری وام ها جدیت بیشتری دارد، می تواند کمک کننده باشد. هرکس که به سمت بانک ها برای دریافت وام برود، می داند باید بازپرداخت داشته باشد. شاید فارابی این شرایط را نداشته باشد یا این صندوق شرایط مالی بانک ها را به وجود نیاورد. حقیقت این است که فیلم ها فروش خوبی ندارند و اصلا معلوم نیست که با این سرمایه گذاری ها سرانجام فیلم ها چه می شود و ممکن است حتی خود سرمایه هم برنگردد. به هرحال باید ضوابط محکمی وجود داشته باشد که تهیه کنندگان بدانند سرمایه را برگردانند که شاید بانک ها بتوانند این شرایط را به وجود بیاورند.
- 18
- 4
