در مراسم تقدیر کانون کارگردانان سینمای ایران و بنیاد سینمایی فارابی از سیامک شایقی چه گذشت؟

«آدم بی‌سر و صدای سینما». دوستانش از او با این ویژگی یاد می‌کنند. خودش اما می‌گوید دیگران او را آدمی می‌دانند که به هیچ‌کس باج نمی‌دهد، سمت و سویی ندارد و شاید به همین دلیل همیشه کلاهش پس معرکه است.

اما دقیق‌ترین تعریف برای این کارگردان سپیدموی سینمای ایران؛ همانی است که برادرش فرهاد می‌گوید: «درجامعه ما که هیولا بودن و هیولا شدن نوعی فرهنگ بوده و شده، شریف بودن و شریف زیستن نوعی خصلت است و سیامک سمبل این خصلت است.»

شب، شب سیامک شایقی است و همه حرف‌ها و اساساً بهانه دورهمی شب ۹ تیر ماه ۹۸ برای اهالی سینما، بودن اوست. به پاس گرامیداشت سه دهه حضور مستمرش در سینما، همکاران و دوستدارانش از فاطمه معتمد آریا و بهمن فرمان‌آرا تا رضا درمیشیان و بهروز افخمی به بنیاد سینمایی فارابی آمده‌اند تا در مراسمی که به همت کانون کارگردانان سینمای ایران و با همکاری بنیاد سینمایی فارابی برگزار شده از او تقدیر کنند.

مراسم با صحبت‌های محسن امیریوسفی آغاز می‌شود و رئیس کانون کارگردانان سینمای ایران می‌گوید که به بهانه سی‌امین سال تأسیس، این کانون همت کرده تا شاید بخشی از غفلت‌هایی را که تاکنون در حق چهره‌هایی همچون شایقی شده جبران کند. علیرضا تابش مدیر بنیاد سینمایی فارابی ترجیح می‌دهد متن مکتوبی را که برای شایقی نوشته قرائت کند: «دغدغه‌های اجتماعی او در روزگارانی که برخی از هم‌نسلان او هنر را برای هنر می‌پسندیدند، پا را فراتر نهاده و وجهه فکر و اندیشه هنری‌اش را به سوی معضلات و ناهنجاری‌های اجتماعی معطوف کرد.

حاصلش خلق آثاری بود با نگاهی دلسوزانه و اصلاح‌گرایانه.» فاطمه معتمدآریا از نقش‌آفرینی در اولین فیلم بلند سیامک شایقی «جهیزیه‌ای برای رباب» یاد می‌کند و ابراز امیدواری می‌کند که«فیلمی بهتر از «جهیزیه‌ای برای رباب» بسازد تا من در این سن در آن بازی کنم.» مهدی فخیم‌زاده هم از نحوه آشنایی‌اش با سیامک شایقی در زمانی که نقدهایی در مجله فیلم می‌نوشت می‌گوید و با مرور خاطرات فیلم «جدال» که باعث آشنایی‌اش با سیامک شایقی و فاطمه معتمدآریا شده خطاب به معتمدآریا می‌گوید: «او آن موقع‌ها شبیه بازیگرها نبود الان هم منش و اخلاقش شبیه هنرپیشه‌ها نیست.»

رسول صدرعاملی کوتاه سخن می‌گوید. تفکر برگزاری چنین مراسمی را تحسین می‌کند و درباره شایقی به‌عنوان یکی از دوستان و همکارانش می‌گوید: «خیلی متین است و واقعاً در کارش استاد است و چقدر یاد دادن را بلد است.» «سیامک، آدم ساکت و صبوری است و در نتیجه ممکن است عده‌ای فراموش کنند که کارگردانی هم به اسم سیامک شایقی وجود دارد» گوینده این عبارات رضا کیانیان است که در دو فیلم سینمایی شایقی ایفای نقش کرده. کیانیان دنیای فیلم‌های او را خاص و شبیه چخوف عنوان می‌کند و در ادامه می‌گوید: «او بیشتر به سکوت علاقه دارد تا اکت، و حرف‌ها و شناخته شدن این سینما در چنین روزگاری که همه از آن مطلعیم، سخت است.»

حرف‌های هوشنگ گلمکانی منتقد سینما و سردبیر مجله فیلم هم بیشتر درباره سابقه همکاری‌اش با سیامک شایقی در این مجله است: «نقدهای او در دورانی که نقدها سیاسی بودند، نقدهای عمیقی بود و نشان می‌داد که این کاره است. لحن او در نقدهایش همیشه تعادل و انصاف داشت» او در ادامه یک آرزو هم برای همکار قدیمی‌اش دارد: «امیدوارم در چهارمین دهه فعالیتش فیلمی بسازد در حد نقدهایی که می‌نوشت.»

محمدعلی سجادی که شایقی اولین تجربه سینمایی‌اش را با دستیاری او در «جدال» تجربه کرده می‌گوید که شایقی آدم را یاد بودا می‌اندازد و گاهی با صبوری‌اش آدم را عصبانی می‌کند: «خیلی خوب است که شبی برای سیامک که آدم بی‌سر و صدایی است برگزار شد، آدم‌های بی‌سر و صدا کارهای فرهنگی می‌کنند. ما گرفتار حواشی هستیم و این حواشی موجب می‌شود موضوعات متن را نیابیم.»

محور حرف‌های جالب سیامک شایقی هم سپاسگزاری از کسانی است که او را به نوعی به سینما وصل کرده‌اند؛ مادرش که در دوران بارداری‌ به سینما می‌رفت، برادر بزرگش فرهاد که اسباب آشنایی‌اش با خسرو دهقان شد و عواملی که در سینما با او همکاری کردند. آخرین سپاس او هم از سینماست: «سینمایی که به من خیلی آموخته و قوت قلب بوده، مرا به فکر فرو می‌برده و افکارم را غنا می‌بخشیده است.»